II SA/Wa 568/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska – Matusiak (spr.), Sędziowie WSA Agnieszka Góra – Błaszczykowska, Danuta Kania, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi J.A. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie oddala skargę Wnioskiem z 28 września 2011 r., sprecyzowanym pismem z 8 listopada 2011 r. J. A. (dalej jako skarżący) wystąpił do Ministra Obrony Narodowej z wnioskiem o stwierdzenie nieważności rozkazu personalnego Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] września 1977 r., na podstawie art. 156 k.p.a. Wskazał, iż rozkaz ten nie zwiera podstawy prawnej, został wydany przez organ nieuprawniony, jest nieadekwatny do popełnionych wykroczeń, a nadto podany w nim sposób rozwiązania stosunku służbowego został następnie zmieniony. Postanowieniem nr [...] z [...] grudnia 2011 r. Minister Obrony Narodowej, na podstawie art. 61a w zw. z art. 144, art. 157, art. 268a k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie. W uzasadnieniu powyższego postanowienia organ podał, że skarżący rozkazem personalnym Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] września 1977 r. – na podstawie wniosku Sądu [...] – został pozbawiony stopnia oficerskiego i przeniesiony do rezerwy. Rozkaz ten został wydany w oparciu o art. 14 ust. 1, pkt 16 i 17 ustawy z 21 maja 1963 r. o dyscyplinie wojskowej oraz o odpowiedzialności żołnierzy za przewinienia dyscyplinarne i za naruszenia honoru i godności żołnierskiej (Dz. U. z 1977 r. Nr 23, poz. 101) oraz o art. 21 ust. 2 pkt 3 i art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy z 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 16, poz. 134 ze zm.). Żadna z tych ustaw w chwili podjęcia kwestionowanego rozstrzygnięcia nie przewidywała w sprawach dotyczących stosunku służbowego żołnierzy zawodowych stosowania Kodeksu postępowania administracyjnego. Skoro zatem przedmiotowy rozkaz personalny Ministra Obrony Narodowej nie był wydany w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, to rozkaz ten nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu art. 104 k.p.a. Oznacza to, że wniosek o stwierdzenie jego nieważności jest bezprzedmiotowy. Organ wskazał nadto, że trybem właściwym do kontroli prawidłowości rozkazu personalnego z [...] września 1977 r. był tryb karnosądowy, zakończony prawomocnym postanowieniem Wojskowego Sądu Garnizonowego w [...] z [...] grudnia 2005 r. 28 grudnia 2011 r. skarżący wystąpił do Ministra Obrony Narodowej z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając, że przedmiotowy rozkaz personalny nie spełniał warunków określonych w art. 107 § 1 k.p.a. Wniosek ten uzupełnił pismem z 29 grudnia 2011 r. podnosząc, że kwestionowany rozkaz personalny nie zawiera podstawy prawnej zwolnienia go ze służby. Zwrócił również uwagę, że organ nie uwzględnił pozytywnej opinii za cały okres służby. Nadto skarżący zarzucił, że Minister Obrony Narodowej wydał postanowienie nr [...] , pomimo że rozkaz personalny nr [...] nie jest postanowieniem. Postanowieniem nr [...] z [...] lutego 2012 r. Minister Obrony Narodowej utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Organ ponownie przeprowadził analizę przepisów obowiązujących w dacie wydania kwestionowanego rozkazu personalnego i podtrzymał swoje stanowisko, zgodnie z którym przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie mają do niego zastosowania. Rozkaz ten nie został bowiem wydany w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a do kontroli prawidłowości tej decyzji właściwy jest tryb karnosądowy. Nadto organ zwrócił uwagę, że w obowiązującym stanie prawnym przepisy postępowania administracyjnego również nie mają zastosowania w postępowaniu dyscyplinarnym. W skardze na powyższe postanowienie, która wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe zarzuty dotyczące braku wykazania przez organ zwalniający podstaw prawnych jego zwolnienia oraz nieuwzględnienia pozytywnej opinii za cały okres służby wojskowej. W odpowiedzi na skargę organ, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Sąd administracyjny wykonuje wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli decyzje wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego i przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. W przypadku stwierdzenia naruszenia prawa Sąd władny jest wzruszyć zaskarżoną decyzję. Art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako p.p.s.a.) określa w jakich sytuacjach decyzje podlegają uchyleniu. Dokonując oceny zasadności skargi J. A. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z [...] lutego 2012 r. Sąd doszedł do przekonania, że skarga ta nie ma usprawiedliwionych podstaw. Dla oceny legalności zaskarżonego postanowienia Ministra Obrony Narodowej w pierwszej kolejności wskazać należy na unormowania prawne obowiązujące w dacie wydania rozkazu personalnego nr [...] z [...] września 1977 r. Powyższy rozkaz został wydany w następstwie orzeczenia Sądu [...] z [...] lipca 1977 r. Orzeczeniem tym skarżący został uznany winnym naruszenia zasad etyki zawodowej żołnierza, w związku z czym Sąd wystąpił do Ministra Obrony Narodowej o wymierzenie kary dyscyplinarnej pozbawienia posiadanego stopnia wojskowego. Orzeczenie to miało umocowanie w art. 25 ust. 3 pkt 3 ustawy z 21 maja 1963 r. o dyscyplinie wojskowej oraz o odpowiedzialności żołnierzy za przewinienia dyscyplinarne i za naruszenia honoru i godności żołnierza (Dz. U. z 1977 r. Nr 23, poz. 101 ze zm.). Ustawa ta utraciła moc w związku z uchyleniem jej przez ustawę z 4 września 1997 r., o dyscyplinie wojskowej (Dz. U. Nr 141, poz. 944), która weszła w życie 1 września 1998 r. Wniosek Sądu [...] został następnie rozpatrzony przez Ministra Obrony Narodowej jako organ właściwy w sprawie mianowania na stopnie wojskowe, albowiem skarżący należał do korpusu oficerów. Kwestionowanym rozkazem personalnym Minister Obrony Narodowej w wykonaniu powyższego orzeczenia pozbawił skarżącego stopnia oficerskiego, a także w konsekwencji tego przeniósł skarżącego do rezerwy. Powyższy rozkaz został wydany stosownie do treści art. 21 ust. 2 pkt 3 i art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy z 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55) w wersji obowiązującej na dzień [...] września 1977 r. W okolicznościach przedmiotowej sprawy istotne jest, że powyższe przepisy prawne, stanowiące podstawę działania organu, nie przewidywały dla rozstrzygnięcia o nałożeniu kary dyscyplinarnej i zwolnienia ze służby formy decyzji administracyjnej. Orzeczenia wydawane w tym zakresie nie podlegały kognicji sądów administracyjnych. Potwierdzał to obowiązujący w tej dacie przepis art. 3 § 2 pkt 2 k.p.a., który eliminował stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego m.in. w sprawach należących do właściwości wojskowych organów administracji państwowej. Tym samym orzeczenia te zostały wyłączone spod kontroli sądowoadministracyjnej. Zasada ta dotyczyła również możliwości zastosowania w tych sprawach przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących postępowań nadzwyczajnych. Kontrola prawidłowości tego rodzaju decyzji była możliwa w trybie karnosądowym. W rozpoznawanej sprawie taki tryb został wykorzystany. Postanowieniem z [...] grudnia 2005 r. Wojskowy Sąd Garnizonowy w [...] nie uwzględnił wniosku J. A. o uznanie bezskuteczności decyzji Ministra Obrony Narodowej z [...] września 1977 r. nr [...] pozbawiającej go stopnia wojskowego. Sąd po przeprowadzeniu kontroli kwestionowanej decyzji ocenił, iż została ona wydana w zgodzie z obowiązującymi przepisami, tak w zakresie postępowania przed Sądem [...] i wydanego przez ten Sąd rozstrzygnięcia, jak i postępowania przed Ministrem Obrony Narodowej oraz orzeczenia o pozbawieniu skarżącego stopnia oficerskiego, a następnie przeniesienia go do rezerwy. Możliwość kwestionowania decyzji wydawanych przez organy wojskowe w sprawach określonych w ustawie pojawiła się wraz z dodaniem z dniem 9 grudnia 1991 r. do ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych art. 79a ust. 1, zgodnie z którym od decyzji wydanych przez organy wojskowe w sprawach określonych w ustawie żołnierz zawodowy (kandydat na żołnierza zawodowego) może wnieść, w terminie 7 dni od daty doręczenia mu decyzji, odwołanie do organu wojskowego wyższego stopnia, a także skargę do sądu administracyjnego – na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Natomiast na podstawie art. 1 pkt 3 lit. b ustawy z 24 maja 1990 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 34, poz. 201) z dniem 27 maja 1990 r. w art. 3 § 2 skreślono pkt 1, 2 i 3 k.p.a., w myśl których, przepisów Kodeksu nie stosowało się do postępowań w sprawach powszechnego obowiązku obrony, należących do właściwości wojskowych organów administracji państwowej oraz dyscyplinarnych. Regulacje te jednak nie mogły znaleźć zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Zauważyć przy tym należy, że w obowiązującym stanie prawnym przepisy postępowania administracyjnego w dalszym ciągu nie mają zastosowania w postępowaniu dyscyplinarnym. Reasumując wskazać należy, że skoro w dniu wydania spornego rozkazu personalnego, orzeczenia wojskowych organów administracyjnych były wyłączone spod działania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i spod kontroli sądowoadministracyjnej, to identycznie rzecz się musi mieć z aktualnym postępowaniem nadzwyczajnym wobec takich orzeczeń. Wobec powyższego organ był zobligowany, wobec treści wniosku skarżącego, do odmowy wszczęcia postępowania w spawie stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., nadając temu rozstrzygnięciu formę postanowienia. Wydanie tego rodzaju postanowienia jest możliwe w sytuacji, gdy wszczęciu takiego postępowania sprzeciwiają się przesłanki podmiotowe lub przedmiotowe. Wśród tych drugich przesłanek uwzględnić natomiast należy sytuację, kiedy skierowanie wniosku o stwierdzenie nieważności odnosi się do takiej formy działania organu, do której nie odnosi się instytucja nieważności. Wobec tego rodzaju rozstrzygnięcia organ nie był uprawniony do oceny spornego rozkazu personalnego w jakimkolwiek zakresie, co czyni zarzuty skargi bezpodstawnymi. Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Sąd, na zasadzie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.