VIII SA/Wa 152/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak /sprawozdawca/, Sędzia WSA Renata Nawrot, Protokolant Starszy Referent Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oddala skargę. Decyzją znak [...] z [...] listopada 2011 r. Prezydent Miasta R. (organ I instancji), działając na podstawie art. 3, art. 4, art. 5, art. 6 ust. 1, art. 8, art. 10, art. 20 ust. 3, art. 23, art. 24 ust. 1 i 2, art. 25 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm., zwana dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych), rozporządzenia z 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U z 2005 r. Nr 105, poz. 881 ze zm.), rozporządzenia z 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2009 r. Nr 129, poz. 1058) oraz art. 104, art. 107 § 4, art. 130 § 4 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej Kpa), orzekł o przyznaniu A. J. (strona, skarżąca) zasiłku rodzinnego na dzieci do lat 5 – J. C. i P. C., na okres od 1 listopada 2011 r. do 31 października 2012 r. w kwocie po [...] zł na każde dziecko oraz o przyznaniu dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego – opieka nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym w trakcie jednego porodu, na J. C. i P. C., na okres od 1 listopada 2011 r. do 31 października 2012 r. w kwocie 400 zł. miesięcznie. Organ I instancji odstąpił od uzasadnienia decyzji z uwagi na fakt, iż uwzględnia ona żądanie strony w całości. Pismem z [...] listopada 2011 r. skarżąca wniosła odwołanie na punkt 1 podpunkt 3 powołanego rozstrzygnięcia, tj. w zakresie orzeczenia przyznającego jej na okres od 1 listopada 2011 r. do 31 października 2012 r. dodatek do zasiłku rodzinnego w kwocie 400 zł. z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, z uwzględnieniem iż jest to opieka nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym w trakcie jednego porodu. Wskazała na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 24 stycznia 2008 r., sygn. akt IV SA/Po 848/07, zgodnie z którym do przyznanych dwóch zasiłków rodzinnych przysługiwać jej powinny dwa dodatki z tytułu opieki nad każdym dzieckiem urodzonym w trakcie jednego porodu w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, tj. dodatek w łącznej wysokości 800 zł. Wniosła również o wypłatę zaległego dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem, należnego jej od [...] lutego 2010 r. Decyzją znak [...] z [...] grudnia 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (Kolegium, organ odwoławczy), biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że wnioskiem z [...] października 2011 r. skarżąca zwróciła się o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do tego świadczenia z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dzieci J. i P. C. W toku przeprowadzonego postępowania organ I instancji ustalił, iż w 2010 r., poprzedzającym okres zasiłkowy, rodzina skarżącej uzyskała dochód w kwocie [...] zł., przeciętny miesięczny dochód w rodzinie strony wyniósł [...] zł., zaś miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę stanowił kwotę [...] zł. Powyższe ustalenia stanowiły podstawę przyznania prawa do przedmiotowych świadczeń na okres od 1 listopada 2011 r. do 31 października 2012 r. Kolegium wskazało następnie, iż sporną w niniejszej sprawie jest kwestia oceny stanu faktycznego sprawy, w szczególności istnienia podstaw do przyznania przedmiotowego dodatku do zasiłku. Wskazując treść art. 10 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ wywiódł, iż ustawodawca w sposób jednoznaczny określił, iż w przypadku urodzenia podczas jednego porodu więcej niż jednego dziecka (co ma miejsce w przedmiotowej sprawie), osobie opiekującej się przysługuje dodatek do zasiłku rodzinnego (nie dodatki) z tytułu opieki nad dzieckiem przez okres 36 miesięcy kalendarzowych. Zatem, w przypadku urodzenia podczas jednego porodu więcej niż jednego dziecka przedmiotowy dodatek przysługuje przez okres dłuższy o 12 miesięcy w stosunku do urodzenia jednego dziecka. Kolegium wyjaśniło, iż przysługiwanie omawianego dodatku powiązane jest z urlopem wychowawczym. Skarżącej przyznany został jeden urlop wychowawczy, pomimo urodzenia podczas jednego porodu dwójki dzieci. Brak jest podstaw prawnych do przyznania dwóch dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dwojgiem dzieci w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. W skardze wniesionej na powołane wyżej rozstrzygnięcie, skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz uchylenie w części decyzji organu I instancji, dotyczącej wysokości ustalonego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Wydanemu rozstrzygnięciu postawiła zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, tj.: 1. art. 8 pkt 2 w związku z art. 10 ust. 1 i ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że urodzenie więcej niż jednego dziecka podczas jednego porodu uprawnia wyłącznie do jednego dodatku wychowawczego w wysokości 400 zł. na wszystkie dzieci w sytuacji, gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów winna prowadzić do uznania, że każde dziecko, niezależnie od tego czy pochodzi z ciąży pojedynczej czy mnogiej, ma prawo do otrzymywania dodatku w kwocie 400 zł.; 2. art. 71 ust. 1 i 2, art. 2, art. 18 i art. 32 w związku z art. 8 Konstytucji RP przez brak zastosowania tych przepisów przy dokonywaniu wykładni treści ustawy o świadczeniach rodzinnych i przyznanie wyłącznie jednego dodatku na obu małoletnich chłopców, co powoduje naruszenie podstawowych zasad równości funkcji opiekuńczej państwa i sprawiedliwości społecznej; 3. art. 3 ust. 1 Konwencji o Prawach Dziecka przez brak jego zastosowania, co także doprowadziło do niewłaściwej interpretacji przepisu art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinny; 4. art. 6 Kpa przez podjęcie decyzji i uzasadnienie jej wbrew przepisom prawa; 5. sprzeczność dokonanych ustaleń z treścią zebranego materiału dowodowego polegająca na przyjęciu, że matki dzieci z ciąży mnogiej mają uprzywilejowaną pozycję względem innych matek, gdyż otrzymują świadczenia wraz z dodatkami przez okres 36 miesięcy, a nie 24 miesięcy w sytuacji, gdy w rzeczywistości matki rodzące dzieci z ciąży mnogiej otrzymują na dwoje dzieci przez okres 36 miesięcy kwotę dodatku w wysokości 400 zł., a matki dzieci pochodzących z ciąży pojedynczej otrzymują świadczenia i dodatki w sumie przez 48 miesięcy w kwotach po 400 zł. na każde z tych dzieci. Rozwijając zarzuty wniesionego środka zaskarżenia skarżąca podniosła, iż dokonana przez Kolegium ocena stanu faktycznego sprawy jest nieuprawniona i pozostaje w sprzeczności z fundamentalnymi zasadami Konstytucji RP i Konwencji o Prawach Dziecka, a organ uchybił obowiązkowi rzetelnego dokonania wykładni przepisów prawa, budzących wątpliwości. Zaprezentowana przez organ odwoławczy wykładnia art. 10 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prowadzi, z naruszeniem art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP do nierównego traktowania rodzin wielodzietnych, w których dzieci nie urodziły się podczas jednego porodu w stosunku do takich, w których takie zdarzenie miało miejsce. W rodzinach wielodzietnych, w których dzieci nie urodziły się podczas jednego porodu, na każde z dzieci osobie uprawnionej przysługiwałby odrębny dodatek wychowawczy w wysokości 400 zł. Taka interpretacja przepisów prowadzi do niedopuszczalnych skutków i pozbawia rodzinę skarżącej wsparcia dla zaspokojenia podstawowych potrzeb dzieci. Zasady doświadczenia życiowego wskazują, że nie jest istotne czy dzieci rodzą się w czasie jednego porodu czy dwóch oddzielnych, każde z nich ma indywidualne potrzeby, każde potrzebuje kompletu ubrań, butów, odpowiedniej ilości środków higienicznych i środków czystości, pieluch. Za nieuprawniony skarżąca uznała argument Kolegium, iż matki dzieci z ciąży mnogiej mają uprzywilejowaną pozycję względem innych matek, gdyż otrzymują świadczenia wraz z dodatkami przez okres 36 miesięcy, a nie 24 miesięcy wskazując, iż matki rodzące dzieci z ciąży mnogiej otrzymują na dwoje dzieci przez okres 36 miesięcy kwotę dodatku w wysokości 400 zł., a matki dzieci pochodzących z ciąży pojedynczej otrzymują świadczenia i dodatki w sumie przez 48 miesięcy i w kwotach 400 zł. na każde z tych dzieci. W dalszej części skargi strona wskazała motywy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 24 stycznia 2008 r., sygn. akt IV SA/Po 848/07, uzasadniającego - w jej ocenie - przyznanie przedmiotowego dodatku w kwocie po 400 zł na każde dziecko urodzone podczas jednego porodu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Istotnym dla rozpoznania przedmiotowej sprawy jest ustalenie, czy przyznany skarżącej dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dwojga dzieci, urodzonych w czasie jednego porodu, przyznany został zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Kwestię tę reguluje art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką, uprawnionemu do urlopu wychowawczego, nie dłużej jednak niż przez okres: 1) 24 miesięcy kalendarzowych; 2) 36 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu; 3) 72 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. Dodatek przysługuje w wysokości 400 zł. miesięcznie (ust. 2). W ocenie Sądu, artykuł 10 ustęp 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustala w sposób jednoznaczny i kategoryczny kwotę przysługującego świadczenia, nie dając organowi żadnych uprawnień do określenia jej w innej wysokości i nie uzależniając w żaden sposób kwoty dodatku od ilości dzieci wychowywanych przez osobę uprawnioną do jego uzyskania. Zrozumienie treści powyższego przepisu nie nasuwa wątpliwości i nie wymaga żadnych zabiegów interpretacyjnych, poza zwykłą wykładnią gramatyczną. W tym zakresie Sąd w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie podziela w pełni argumentację Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, zawartą w wyroku z dnia 5 grudnia 2006 r., w sprawie II SA/Ol 837/06. Wysokość dodatku nie podlega więc zróżnicowaniu, a wyłącznym elementem faworyzującym osoby opiekujące się większą liczbą dzieci w okresie korzystania z urlopu wychowawczego jest wydłużony okres przysługiwania comiesięcznej kwoty tego dodatku (por. Świadczenia rodzinne. Komentarz. Aneta Korcz-Maciejko, Wojciech Maciejko, Warszawa 2009 r., s.253). Tak sformułowana norma prawna, jak w art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, powoduje zatem związanie organu jej treścią. Związanie dodatku wychowawczego z zasiłkiem rodzinnym, przyznawanym na każde dziecko, w ocenie Sądu byłoby za daleko idące. Gdyby ustawodawca przewidział inne rozwiązanie, a więc przyznanie przedmiotowego dodatku w kwocie określonej na każde dziecko (ust. 2), wynikałoby to z przyjętej w tym zakresie regulacji prawnej. Dla przykładu wskazać należy, iż rozwiązanie takie zostało sformułowane w odniesieniu do dodatku z tytułu urodzenia więcej niż jednego dziecka w czasie jednego porodu (art. 9 ust. 1 i ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych), dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka (art. 11 "a" ust. 1 i 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych), dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego (art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Natomiast w zakresie dodatku z tytułu korzystania z urlopu wychowawczego ustawodawca takiej możliwości nie przewidział. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż organy obu instancji prawidłowo określiły skarżącej kwotę przyznanego miesięcznie świadczenia, tj. dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w przypadku dwójki dzieci urodzonych w czasie jednego porodu w kwocie 400 zł miesięcznie. Wydane w tym przedmiocie decyzje są zgodne z regulacją zawartą w art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sąd nie stwierdził ponadto naruszenia przez orzekające w sprawie organy obu instancji przepisów postępowania, które skutkowałyby uchyleniem decyzji. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów Konstytucji RP, tj.: art. 18 (w zakresie ochrony i opieki macierzyństwa i rodzicielstwa), art. 32 (równości wobec prawa i zakazu dyskryminacji), art. 71 ust. 1 i 2 (prowadzenia polityki społecznej i gospodarczej uwzględniającej dobro rodziny, prawa korzystania przez matkę przed i po urodzeniu dzieci ze szczególnej pomocy w zakresie określonym ustawą), Sąd stwierdza, iż nie są one zasadne. Jak wynika z przedstawionych do kontroli akt administracyjnych organów obu instancji, skarżąca wniosła (wniosek z [...] października 2011 r.) o przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego na dwoje dzieci oraz dodatku do tego zasiłku w związku z opieką nad dwójką dzieci (urodzonych w czasie jednego porodu). Decyzją z [...] listopada 2011 r. organ I instancji, realizując uprawnienia skarżącej, wynikające z obowiązujących w tym zakresie przepisów ustawy, zgodnych z w/w normami konstytucyjnymi, orzekł o przyznaniu wnioskowanych przez nią świadczeń. Przy takiej interpretacji art. 10 ustęp 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jakiej dokonały organy obu instancji, zaakceptowanej przez Sąd jako zgodnej z prawem, nie mogą się ostać zarzuty skarżącej naruszenia zarówno Konstytucji RP, jak i Konwencji Praw Dziecka. Odnosząc się do argumentu skargi dotyczącego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 24 stycznia 2008 r., sygn. akt IV SA/Po 848/07, który wedle oceny skarżącej uzasadnia przyznanie przedmiotowego dodatku w kwocie po 400 zł. na każde dziecko, Sąd orzekający w niniejszej sprawie stwierdza, iż jest to orzeczenie odosobnione, które – zgodnie z art. 153 p.p.s.a. - nie wiąże w innej sprawie, innych sądów, ani organów. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.