I SA/Wa 412/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: WSA Dariusz Chaciński WSA Emilia Lewandowska (spr.) Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa - Starosty [...] na decyzję Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie nabycie z mocy prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz skarżącego Skarbu Państwa - Starosty [...] kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, decyzją z [...] grudnia 2011 r. nr [...], uchyliła decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 2010 r. nr [...] stwierdzającą nabycie z mocy prawa przez gminę B., prawa własności nieruchomości stanowiących rowy, położonych w obrębie ewidencyjnym S., szczegółowo opisanych w decyzji i odmówiła stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez gminę B. prawa własności tych nieruchomości. Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w decyzji organu I instancji stanowi przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, ze zm.). Ze znajdujących się w aktach sprawy wypisów z rejestru gruntów przedmiotowego mienia, według jego stanu z 27 maja 1990 r. wszystkie te działki stanowiły własność Skarbu Państwa i znajdowały się we władaniu Wojewódzkiego Zarządu [...] w S. – Rejonowy Oddział w G.. Służyły one w związku z tym, zdaniem organu odwoławczego, do wykonywania zadań publicznych należących do właściwości organu administracji rządowej stopnia ponadpodstawowego, a służenie wykonywaniu zadań publicznych jest stanem faktycznym, na który nie ma wpływu posiadanie lub nieposiadanie tytułu prawnego do korzystania z takiego mienia. Dlatego mienie takie jest wyłączone z komunalizacji następującej z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10.05.1990 r.. Także grunty rolne i zadania z zakresu gospodarki rolnej nie podlegały w dniu 27 maja 1990 r. przekazaniu gminom i tym samym ich komunalizacji gdyż gospodarka rolna nie stanowiła w tamtym czasie, i nie należy obecnie do zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że kwestionowana decyzja Wojewody [...] została podjęta z naruszeniem art. 5 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy z 10 maja 1990 r., więc na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 1 tej ustawy organ ten orzekł jak w osnowie decyzji. W skardze na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej Skarb Państwa – Starosta [...] wniósł o uchylenie decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej i zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. Skarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawy o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych poprzez przyjęcie, że sporne działki stanowiły w dniu 27 maja 1990 r. mienie Skarbu Państwa znajdujące się we władaniu Zarządu [...] w S. Rejonowy Oddział w G., co stanowiło w ocenie organu wystarczającą przesłankę do uchylenia decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2010 r. W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie i podtrzymała stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona gdyż zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Zaskarżona decyzja organu odwoławczego została wydana na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, ze zm.). Przepis ten stanowi, że składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego), o których mowa w art. 5 ust. 1-3 nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli służą wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej. Organ odwoławczy uznał, że przepis ten ma zastosowanie w sprawie, ponieważ objęte decyzją działki gruntu służyły wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organu administracji rządowej stopnia ponadpodstawowego, a takie mienie jest wyłączone z komunalizacji z mocy prawa. Taki stan faktyczny został przez organ ustalony tylko na podstawie wypisów z rejestru gruntów, według stanu na 27 maja 1990 r., w których wpisano, że mienie to stanowi własność Skarbu Państwa i znajduje się we władaniu Wojewódzkiego Zarządu [...] w S. – Rejonowy Oddział w G.. Należy stwierdzić, że wpis w ewidencji gruntów jest dowodem, ale wpis taki ma jedynie charakter informacyjny i nie może stanowić wyłącznego dowodu do tak istotnych ustaleń. Komunalizacja z mocy prawa mienia ogólnonarodowego w oparciu o przepis art. 5 ust. 1 ustawy z 10.05.1990 r. oznacza przejście z dniem wejścia w życie tej ustawy tj. 27.05.1990 r. własności mienia ogólnonarodowego należącego do podmiotów wskazanych w tym przepisuje na właściwą gminę. Orzekając o komunalizacji z mocy ustawy organ obowiązany jest więc badać czy mienie, które podlegać ma komunalizacji stanowi własność Skarbu Państwa oraz czy należało ono w omawianym czasie do rady narodowej i terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Jeżeli ustalenia organu w tym zakresie są pozytywne to organ obowiązany jest następnie zbadać czy w stosunku do takiego mienia przepisy ustawy nie przewidują wyłączenia z komunalizacji w szczególności, czy nie zachodzą przesłanki tego wyłączenia określone w art. 11 ust. 1 ustawy z 10.05.1990 r. Słusznie organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji stwierdza, że pojęcie "służenie" wykonywaniu zadań publicznych, użyte w art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10.05.1990 r. oznacza stan faktyczny a nie tytuł prawny. Rację ma także skarżący powołując w uzasadnieniu skargi, że pojęcie "należenie do" użyte w art. 5 ust. 1 powołanej ustawy oznacza stan prawny. Aby można było mówić o wystąpieniu przesłanek wyłączenia mienia z komunalizacji określonych w art. 11 ust. 1 pkt 1 to najpierw należy ustalić czy przedmiotowe mienie spełnia przesłanki określone w art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy gdyż przepis art. 11 ust. 1 pkt 1 dotyczy mienia, które spełnia warunki określone w art. 5 ust. 1 pkt 1. Organ odwoławczy w sposób niewątpliwy ustalił tylko to, że przedmiotowe mienie w dacie 27.05.1990 r. stanowiło własność Skarbu Państwa. Pozostałe ustalenia są dowolne i nie znajdują potwierdzenia w materiale dokumentacyjnym. Z tego względu zaskarżona decyzja zapadła bez należytego wyjaśnienia istoty sprawy a więc z naruszeniem przepisów art. 7, 8, 77 § 1 i 80 kpa a rozstrzygnięcie zawarte w tej decyzji jest co najmniej przedwczesne. Tak więc organ winien ustalić, w pierwszej kolejności, czy przedmiotowe mienie, które stanowiło własność Skarbu Państwa w dniu 27.05.1990 r. należało w tym dniu do podmiotów wskazanych w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10.05.1990 r. czyli, czy podmiotom tym przysługiwał tytuł prawny do tego mienia. Takich ustaleń brak jest w sprawie. Jest bezsporne, że na gruntach stanowiących to mienie znajdowały się rowy melioracyjne, które zgodnie z przepisami ustawy, wówczas obowiązującej, z 24.10.1974 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 38, poz. 230, ze zm.) zaliczone były do urządzeń melioracji wodnych szczegółowych (art. 91 ust. 4 pkt 1). Zgodnie zaś z treścią art. 92 ust. 1 urządzenia melioracji wodnych szczegółowych na gruntach stanowiących własność Państwa są wykonywane i utrzymywane na koszt Państwa. Natomiast art. 97 ust. 1 ustawy – Prawo wodne stanowił, że utrzymanie i eksploatacja urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należy do zainteresowanych właścicieli nieruchomości, a jeżeli są położone na terenie działania spółki wodnej, ich utrzymanie i eksploatacja należy do spółki. Tak więc po ustaleniu stanu prawnego przedmiotowego mienia i gdyby te ustalenia potwierdziły, że mienie to spełnia przesłanki do komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10.05.1990 r. organ rozważy czy zachodzi przesłanka wyłączenia z komunalizacji określona w art. 11 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. W tym celu konieczne jest ustalenie stanu faktycznego tego mienia w dacie 27.05.1990 r. a szczególnie czy sposób korzystania z mienia łączył się z wykonywaniem zadań publicznych faktycznie i bezpośrednio przez podmioty wskazane w tym przepisie. Samo wpisanie w ewidencji gruntów jako władającego Wojewódzki Zarząd [...] w S. - Rejonowy Oddział w G. nie oznacza samo przez się, że podmiot ten faktycznie wykonywał zadania publiczne w stosunku do tego mienia. Nie jest bowiem nawet wiadome na jakiej podstawie tego wpisu dokonano. Przypisywanie faktycznego władztwa temu podmiotowi jest wątpliwe z tego względu, że występując o dokonanie zmian w ewidencji gruntów poprzez wykreślenie jako władającego podał, że zarówno obecnie – jako samorządowa jednostka organizacyjna, jak i wcześniej – jako państwowa jednostka organizacyjna nie wykonywał żadnych praw właścicielskich ani nie władał w inny sposób tym mieniem. Wprawdzie wystąpienie tej jednostki o zmiany w ewidencji gruntów miało miejsce już po 27.05.1998 r. nie mniej odnosi się do wcześniejszego okresu również, co organ orzekający w sprawie komunalizacji winien wziąć pod uwagę przy ocenie stanu faktycznego skomunalizowanego mienia. Dokonanie ustaleń w sposób wskazany w niniejszym uzasadnieniu pozwoli organowi na zgodne z prawem rozstrzygnięcie w kwestii komunalizacji przedmiotowego mienia. Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 145 § 1 –pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.