II OZ 929/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bożena Popowska po rozpoznaniu w dniu 25 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. W. i M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Wr 217/12 o przyznaniu prawa pomocy w części obejmującej ustanowienie adwokata i odmowie przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie w sprawie ze skargi D. W. , M. W. , J. W. i M. W. na Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu w przedmiocie niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 października 2009 r., sygn. akt II SA/Wr 125/04 postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 28 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę D. W. , M. W. , J. W. i M. W. na Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu w przedmiocie niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 października 2009 r. sygn. akt II SA/Wr 125/04. Pismem z dnia 15 kwietnia 2013 r. D. i M. W. wnieśli o zwolnienie ich z kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, który to wniosek na wezwanie referendarza sądowego uzupełnili poprzez złożenie w dniu 16 i 21 maja 2013 r. formularza wniosku PPF. Postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przyznał skarżącym prawo pomocy w części obejmującej ustanowienie adwokata, a w pozostałej części odmówił przyznania prawa pomocy. Na wstępie Sąd wskazał, że sędzia sprawozdawca w niniejszej sprawie został objęty wnioskiem D. i M. W. o wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie. Jednak wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega mimo tego rozpoznaniu, a to na zasadzie przepisu art. 20 § 3 z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.: dalej: p.p.s.a.), który nakazuje sędziemu objętemu wnioskiem o wyłączenie spełnianie czynności niecierpiących zwłoki. Następnie Sąd podkreślił, że kwestia przyznania D. i M. W. prawa pomocy w niniejszej sprawie była już dwukrotnie rozpatrywana przez WSA we Wrocławiu, który postanowieniem z dnia 12 lipca 2012 r. odmówił przyznania prawa pomocy, podobnie orzekając postanowieniem z dnia 15 stycznia 2013 r. Dodatkowo Sąd podkreślił, że Naczelny Sąd Administracyjny w wymienionych przypadkach prawomocnie oddalał zażalenia wnioskodawców – postanowienie z dnia 4 października 2012 r., sygn. akt II OZ 845/12 i postanowienie z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt II OZ 152/13. Oceniając z powyższej perspektywy aktualnie złożony wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy Sąd zauważył, że stanowi on w zasadzie powtórzenie danych, które zawierały poprzednie wnioski w tym zakresie. Na ocenę tego wniosku rzutować winno jednak w niniejszej sprawie to, że skargę inicjującą postępowanie sądowoadministracyjne odrzucono, co ogólnie rzecz biorąc rodzi po stronie skarżących możliwość wywiedzenia skargi kasacyjnej. W myśl art. 175 § 1 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego. W tym stanie rzeczy, skoro wystąpiła niezdolność strony do samodzielnego prowadzenia sporu sądowego na etapie ewentualnego sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej, należało przyznać wnioskodawcom prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Przechodząc natomiast do oceny wniosku w zakresie zwolnienia skarżących od kosztów sądowych, Sąd przyjął, że kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy jest wnioskiem zmierzającym do weryfikacji poprzedniego postanowienia wskutek zmiany okoliczności prawnych lub faktycznych sprawy (art. 165 p.p.s.a.). W ocenie sądu rozpoznającego wniosek, ze złożonego przez skarżących wniosku na formularzu nie wynika, aby sytuacja majątkowa skarżących uległa pogorszeniu, które uzasadniałoby przyznanie im prawa pomocy. W poprzednio złożonych formularzach wnioskodawcy raz podali, że ich łączny dochód miesięczny wynosi 2.523 zł, a w kolejnym formularzu, że wynosi 1.849 zł. Obecnie zaś dochód skarżących to 2.400 zł. W aktualnie złożonym wniosku nie podano żadnych kwot wydatków na utrzymanie rodziny, a wnioskodawcy nie przedstawili ewentualnych dokumentów źródłowych na poparcie wysokości ponoszonych wydatków na utrzymanie. Podali natomiast, że przysługuje im prawo własności nieruchomości o powierzchni 2.588 m2. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że nie zostało przez skarżących wykazane, iż nie są w stanie ponieść kosztów sądowych w zainicjowanym przez siebie postępowaniu, a co za tym idzie nie wykazano istnienia takich okoliczności, które uzasadniałyby uchylenie lub zmianę prawomocnego postanowienia sądu w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy należało odmówić wnioskodawcom przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na powyższe postanowienie zażalenie złożyli D. W. i M. W., wskazując że zostało ono wydane przez sędziego objętego wnioskiem o wyłączenie. Ponadto podnieśli, że przyznano im adwokata, a nie zwolniono od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Jak trafnie zauważył Sąd I instancji, kwestia przyznania D. i M. W. prawa pomocy w niniejszej sprawie była już przedmiotem rozpoznania przez WSA we Wrocławiu oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, który oddalał zażalenia wnioskodawców na postanowienia odmawiające przyznania prawa pomocy. W takiej sytuacji skarżący powinny więc wykazać, że ich sytuacja materialna uległa znacznemu pogorszeniu, gdyż ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy zmierza w istocie do weryfikacji poprzednich orzeczeń wskutek zmiany okoliczności prawnych lub faktycznych sprawy (art. 165 p.p.s.a.). W sprawie niniejszej należy podzielić stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, że ze złożonego przez skarżących wniosku nie wynika, aby ich sytuacja majątkowa uległa takiemu pogorszeniu, które uzasadniałoby przyznanie im prawa pomocy w części dotyczącej kosztów sądowych. Przede wszystkim Sąd powinien był ustalić, jaka była sytuacja materialna skarżących w dacie wydania wcześniejszych orzeczeń w przedmiocie prawa pomocy, a jaka w dacie kolejnego rozpoznania sprawy. Takiej analizy Sąd I instancji dokonał, a Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Biorąc pod uwagę aktualny dochód miesięczny skarżących, wykazany we wniosku, w kwocie 2400 zł, stwierdzić należy, że przy racjonalnym gospodarowaniu nie uniemożliwia on partycypowania w kosztach postępowania sądowego. Okoliczność, że skarżący są inicjatorami wielu postępowań sądowych także nie może obligować Sądu do przyjęcia z góry założenia, że nie są oni w stanie pokryć kosztów postępowania. Ponadto, jak zasadnie wskazał Sąd I instancji, wnioskodawcy nie przedstawili ewentualnych dokumentów źródłowych na poparcie wysokości ponoszonych wydatków na utrzymanie, a które pozwoliłyby na pełne zobrazowanie ich sytuacji majątkowej. W związku z powyższym stwierdzić należy, że D. i M. W., występując po raz kolejny z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy nie wykazali, że nastąpiła taka zmiana okoliczności faktycznych, która uzasadniałaby przyznanie im prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Ponadto należało też podzielić pogląd Sądu I instancji, że pomimo, iż sędzia sprawozdawca w niniejszej sprawie został objęty wnioskiem o wyłączenie od orzekania to wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpoznaniu, stosownie do przepisu art. 20 § 3 p.p.s.a., który nakazuje sędziemu objętemu wnioskiem o wyłączenie spełnianie czynności niecierpiących zwłoki. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.