I SAB/Wa 60/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: WSA Dariusz Chaciński WSA Emilia Lewandowska (spr.) Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi Z.K. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie 1. zobowiązuje Prezydenta W. do wydania orzeczenia w przedmiocie wniosku z dnia 9 stycznia 2009 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], nr hip. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżącego Z.K. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego Z.K., pismem z dnia 17 stycznia 2012 r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w sprawie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], nr hip. [...]. W uzasadnieniu skargi opisano przebieg dotychczasowego postępowania wskazując, że w dniu 9 stycznia 2009 r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przyznanie odszkodowania za przejęcie na własność Skarbu Państwa, na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, działki położonej w W. przy ul. [...] (obecnie [...]). Do chwili obecnej sprawa nie została załatwiona mimo, że dwukrotnie, na skutek wniesionych przez skarżącego zażaleń, Wojewoda [...] wyznaczał Prezydentowi W. termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia. Ostatni wyznaczony postanowieniem z dnia [...] października 2011 r., nr [...] termin minął bezskutecznie 9 grudnia 2011 r. W tej sytuacji skarżący wniósł o zobowiązanie Prezydenta W. do wydania aktu w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz o zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie wskazując, że przed organem prowadzone jest - z wniosku spadkobierców dawnego właściciela – postępowanie administracyjne o przyznanie odszkodowania za grunt nieruchomości położonej przy ul. [...] (obecnie [...]) ozn. nr hip. [...] zgodnie z art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.). Organ zaznaczy, że w toku postępowania zgromadzono szereg materiałów mających na celu określenie czy nieruchomość spełnia przesłanki z art. 215 powołanej ustawy oraz że ze względu na złożony charakter postępowania w chwili obecnej trwa analiza zgromadzonej dokumentacji. Prezydent W. podkreślił, że w sprawie konieczne będzie również wykonanie operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości oraz że pismem z dnia 2 marca 2012 r. strony poinformowane zostały o przyczynach niedotrzymania terminu określonego w art. 35 kpa oraz że postępowanie zostanie zakończone do końca kwietnia 2012 r. Na rozprawie przeprowadzonej w dniu 5 czerwca 2012 r. pełnomocnik organu oświadczył zaś, że decyzja w sprawie nie została wydana oraz że nie został sporządzony operat szacunkowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W ocenie Sądu wniesiona skarga jest uzasadniona. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się z kolei, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie, ale - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W rozpoznawanej sprawie – zdaniem Sądu – Prezydent W. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Zauważyć należy, że z analizy dokumentów znajdujących się aktach administracyjnych sprawy, przekazanych do Sądu wraz ze skargą Z.K. wynika co prawda, iż od dnia wystąpienia przez skarżącego z wnioskiem z dnia 9 stycznia 2009 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], nr hip. [...], organ podejmował czynności mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego i wydanie stosownego rozstrzygnięcia. Występowano do różnego rodzaju podmiotów i instytucji o przesłanie dokumentów i informacji niezbędnych do ustalenia istnienia przesłanek określonych w art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, umożliwiających przyznanie stosownego odszkodowania. Jednakże – co wymaga podkreślenia – działania te podejmowane były do czerwca 2010 r. Od dnia 22 czerwca 2010 r., tj. od dnia kiedy do Kancelarii Urzędu W. wpłynęło pismo z Archiwum Państwowego W. z dnia 16 czerwca 2010 r., w którym udzielono informacji odnośnie odnalezionych książek meldunkowych domu przy ul. [...], organ ograniczył swoje działania jedynie do wystosowania dwóch pism (z dnia 24 stycznia 2011 r. i z dnia 26 sierpnia 2011 r.) skierowanych do Wojewody [...] w związku z wniesionymi przez skarżącego zażaleniami oraz trzech pism (z dnia 19 stycznia 2011 r., z dnia 8 lipca 2011 r. i z dnia 2 marca 2012 r.) skierowanych do pełnomocnika skarżącego, w których poinformowano o niemożności załatwienia sprawy w terminie i wyznaczeniu nowego terminu jej załatwienia. Zgodnie z pismem z dnia 19 stycznia 2011 r. stosowna decyzja w sprawie miała zostać wydana do dnia 31 maja 2011 r. W piśmie z dnia 8 lipca 2011 r. poinformowano, że decyzja zostanie wydana do dnia 30 listopada 2011 r., zaś zgodnie z pismem z dnia 2 marca 2012 r., decyzja miała zostać wydana do dnia 30 kwietnia 2012 r. Poza wystosowaniem powyższych pism, od czerwca 2010 r., do dnia rozpoznania przez Sąd wniesionej skargi (tj. do dnia 5 czerwca 2012 r.), organ nie podjął w niniejszej sprawie jakichkolwiek innych działań. W szczególności z akt sprawy nie wynika, aby podjęte zostały czynności związane z przygotowaniem operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości mimo, że w pismach kierowanych do pełnomocnika skarżącego podkreślano potrzebę jego wykonania. Nie ulega bowiem wątpliwości, że sporządzenie stosownego operatu jest warunkiem koniecznym rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że skarga na bezczynność Prezydenta W. jest uzasadniona. Oczywiste jest, że wskazany organ administracji publicznej nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kpa. Przy czym zaznaczyć trzeba, że bezczynności organu - w ocenie Sądu - w żaden sposób nie usprawiedliwia fakt, iż we wcześniejszym okresie (tj. przed czerwcem 2010 r.) stosowne czynności były podejmowane. Bezczynności Prezydenta W. nie usprawiedliwiają również podnoszone w odpowiedzi na skargę oraz w piśmie z dnia 2 marca 2012 r. okoliczności dotyczące złożonego charakteru postępowania i dużej ilości spraw z zakresu odszkodowań. Zauważyć trzeba, że wyznaczone kolejne terminy rozpoznania sprawy nie zostały przez organ zachowane (do dnia rozprawy przedmiotowa sprawa nie została załatwiona), a organ – jak wyżej wskazano – niemal przez 2 lata nie podejmował w sprawie jakichkolwiek czynności prowadzących do jej zakończenia. Na rozprawie przeprowadzonej w dniu 5 czerwca 2012 r. pełnomocnik organu jednoznacznie oświadczył, że do dnia rozprawy nie wydano decyzji w sprawie ani też nie został sporządzony stosowny operat szacunkowy. Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznając skargę na bezczynność organu za zasadną, Sąd zobowiązuje ten organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. Jednocześnie uwzględniając skargę na bezczynność Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że wobec niepodejmowania przez Prezydenta W. przez dwa lata (od czerwca 2010 r.) jakichkolwiek czynności mających na celu wydanie w sprawie stosownego rozstrzygnięcia, bezczynność nosi cechy rażącego naruszenia prawa. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.