II GSK 10/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Czesława Socha (spr.) Sędzia del. WSA Mirosław Trzecki Protokolant Piotr Mikucki po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 9 października 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 1056/12 w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w sprawie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 9 września 2012 r. o sygn. V SA/Wa 1056/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. w sprawie ze skargi K. S., uchylił decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] lutego 2012 r., nr [...], oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora W. Oddziału Regionalnego ARiMR w P. z [...] grudnia 2011 r., nr [...], w przedmiocie uchylenia decyzji oraz stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w sprawie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Sąd I instancji przyjął, że organy obu instancji zastosowały w sprawie niewłaściwy tryb wzruszenia decyzji ostatecznej Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z [...] grudnia 2010 r., którą odmówiono skarżącemu przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na rok 2010. Organ I instancji stwierdził nieważność tej decyzji ze względu na rażące naruszenie prawa, tj. art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267), poprzez niedostateczne ustalenie stanu faktycznego sprawy, polegające na nieporównaniu wyników kontroli na miejscu z ortofotomapą. Chodziło o nieprawidłowości w zakresie ustalenia powierzchni działki referencyjnej nr [...]. Organ odwoławczy uchylił powyższą decyzję w całości i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z [...] grudnia 2010 r., stwierdzając, że nie zapadła ona z rażącym naruszeniem prawa. W toku postępowania odwoławczego ustalono, że maksymalny kwalifikowany obszar przypadający na działkę referencyjną dla celów płatności obszarowych, do którego mogą zostać przyznane płatności na działce ewidencyjnej nr [...], wynosi 0,94 ha. Tym samym, nie został spełniony warunek konieczny do przyznania wnioskowanej płatności, tj. posiadania przez rolnika działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1,00 ha. Zdaniem Sądu I instancji, niedostateczne wyjaśnienie i w rezultacie błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, stanowi przyczynę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego, a nie stwierdzenia nieważności na podstawie art. 156 § 1. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. nie dokonał błędnej oceny stanu faktycznego pod względem prawnym (co mogłoby stanowić ewentualną podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji), ale niewłaściwie ustalił stan sprawy (co stanowi podstawę do wznowienia postępowania), do którego prawidłowo zastosował przepisy prawa. Sąd wskazał, że organ ponownie rozpoznając sprawę, powinien zweryfikować decyzję ostateczną Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z [...] grudnia 2010 r. w trybie wznowienia postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego, o ile skarżący wyrazi wolę rozpoznania jego wniosku w tym trybie. Z powyższych powodów złożona skarga została uwzględniona. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku w całości złożył Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości, oddalenia skargi oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania jako mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) w związku z art. 157 § 2, art. 7, art. 77, art. 61 § 1, art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267; dalej: k.p.a.) oraz art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.). Zdaniem autora skargi kasacyjnej, Sąd błędnie przyjął, iż mimo wyraźnego wniosku strony o przeprowadzenie postępowania w trybie art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ powinien zwrócić się do strony o uzyskanie zgody na przeprowadzenie postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 tej ustawy. Sprawa prowadzona była w trybie nieważnościowym zgodnie z wolą strony i należało zbadać skargę pod tym kątem. K. S. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest uzasadniona. Zgodnie z art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W tym trybie wpłynęła skarga kasacyjna w niniejszej sprawie i spełnia ona wymogi określone w art. 174, 175 § 1, 176 oraz 177 § 1 tej ustawy. Oznacza to, że zaistniały podstawy do merytorycznego jej rozpoznania. Przepis art. 183 § 1 powołanej wyżej ustawy obliguje Naczelny Sąd Administracyjny do rozpoznania sprawy w granicach skargi kasacyjnej. Sąd ten z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy. Stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania. Jak wskazano wyżej, skargę kasacyjną oparto na podstawie naruszenia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się do powołanych zarzutów procesowych, w pierwszej kolejności należało rozważyć zasadność naruszenia art. 61 § 1 k.p.a. wskazanego w ramach wymienionego art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy wyżej cytowanej – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skoro istota zarzutów zmierza do zakwestionowania rodzaju trybu nadzwyczajnego przyjętego przy rozstrzyganiu przez Sąd I instancji. Chodzi o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., do którego odwołał się Sąd I instancji, o ile skarżący wyrazi taka wolę rozpatrzenia swojego wniosku, podczas gdy niniejsze postępowanie prowadzone było w trybie nieważnościowym także kwalifikowanym. Trafnie kasator odwołał się do naruszenia art. 61 § 1 k.p.a., skoro niniejsze postępowanie zostało wszczęte na wniosek strony zmierzającej do wzruszenia decyzji ostatecznej w trybie przepisów nieważnościowych. Wniosek zatem strony na podstawie wyżej wymienionego art. 61 § 1 k.p.a. zakreślił ramy tego postępowania. Oznacza to, że obowiązkiem kontroli Sądu I instancji poddana została decyzja wydana w trybie nieważnościowym i w tych ramach należało jedynie dokonać jej kontroli. Kontrola ta obejmowała ocenę decyzji z dnia [...] lutego 2012 r. o nr [...], która uchyliła w całości decyzję Dyrektora W. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. nr [...] z [...] grudnia 2011 r. i odmówiła stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. o nr [...] z [...] grudnia 2010 r. Postępowanie nieważnościowe zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego i ocenie podlegało postępowanie dotyczące zadeklarowanej tylko jednej działki objętej tym postępowaniem o numerze ewidencyjnym [...]. Rację ma kasator, że okoliczności sprawy nie budziły wątpliwości i nie było podstaw do przyjęcia, jak to błędnie przyjął Sąd I instancji, rażącego naruszenia art. 7 k.p.a. Podstawą uruchomienia jednego z wyżej wymienionych trybów kwalifikowanych są różne przesłanki. Nie można warunkować ich uruchomienia od zmiany woli strony, do czego sprowadziły się wywody, ocena i wytyczne Sądu I instancji. Powyższe wskazuje, że nie było podstaw uwzględnienia skargi z przyczyn wyżej wskazanych. Należy zatem ponownie rozpoznać skargę i ocenić zarzuty w niej zawarte, skoro Sąd I instancji nie dokonywał ich oceny, czemu dał wyraz w swoich wywodach. Oznacza to, że nie zachodziły podstawy do zastosowania art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak to błędnie przyjął Sąd I instancji. Z przyczyn powyższych orzeczono na podstawie art. 185 § 1 i art. 207 § 2 ustawy wyżej cytowanej – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, biorąc pod uwagę sytuację materialną strony skarżącej.