II OZ 675/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 czerwca 2012 r. sygn. akt IV SA/Po 776/11 odmawiającego przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi T. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania postanawia: oddalić zażalenie T. P. wniósł skargę do WSA w Poznaniu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia [...] kwietnia 2011 r. w przedmiocie wznowienia postępowania. Skarżący pismem z dnia 28 grudnia 2011 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, a źródłem ich utrzymania są należne im emerytury w łącznej wysokości 2028,48 zł i dieta radnego uzyskiwana przez skarżącego. Ponadto skarżący ujawnił fakt posiadania domu o pow. 98 m2. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca powołał się na fakt uiszczenia w dniu 6.10.2011 r. opłaty sądowej w innej sprawie w kwocie 2500 zł oraz poinformował, iż znaczną cześć dochodu wydaje na leki i ogrzewanie domu. W związku z powziętymi wątpliwościami, co do stanu majątkowego i sytuacji zarobkowej skarżącego, referendarz sądowy pismem z dnia 10 stycznia 2012 r. na podstawie art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., wezwał wnioskodawca do przedłożenia – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania – dokumentów źródłowych, takich jak w szczególności: wyciągi z kont bankowych, oświadczenie w przedmiocie posiadanych nieruchomości oraz dokumentów obrazujących ponoszenie wykazywanych we wniosku wydatków. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca pismem z dnia 19 stycznia 2012 r. wniósł o przesunięcie na okres 6 miesięcy terminu określonego w wezwaniu z dnia 10 stycznia 2012 r. a dotyczącego uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący powyższe uzasadnił złym stanem zdrowia i wskazał na fakt, iż w dniu 18 stycznia 2012 r. została mu udzielona pomoc przez Szpitalny Oddział Ratunkowy. Do powyższego pisma załączono Historię zdrowia i choroby z Ambulatorium, kopię zaświadczenia z dnia 25.11.2011 r. o stanie zdrowia i kopię karty leczenia szpitalnego. Wniosek o przyznanie prawa pomocy został podtrzymany w piśmie z dnia 18 marca 2012 r. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 5 czerwca 2012 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Skarżący złożył sprzeciw od powyższego postanowienia podnosząc, że w 1997 r. przebył rozległy zawał serca i od tego czasu choruje na przewlekłą chorobę serca. Ponadto obecnie choruje na zapalenie "kaletki ręki", co uniemożliwia mu pisanie, a co drugi dzień od zabiegu chirurgicznego jeździ do przychodni lekarskiej. Skarżący wniósł także o przywrócenie terminu do złożenia kserokopii dokumentów, do czego był zobowiązany pismem referendarza sądowego z dnia 10 stycznia 2012 r. W załączeniu skarżący przedłożył kserokopię rachunków: za wodę w kwocie 60,95 zł, wywóz nieczystości w kwocie 160 zł oraz energię w kwocie 259,95 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 26 czerwca 2012 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że argumenty wskazane przez skarżącego nie uzasadniają zwolnienia go od ponoszenia kosztów sądowych. Stan zdrowia w jakim znajduje się skarżący nie uzasadnia przyznania skarżącemu prawa pomocy. Zdaniem Sądu okoliczność złego stanu zdrowia, w tym "zapalenia kaletki ręki" nie stało na przeszkodzie prowadzenia korespondencji z Sądem w niniejszej sprawie. Pomimo złożonego w sprzeciwie wniosku do przywrócenia terminu do złożenia niezbędnych dokumentów, skarżący nie wyjaśnił w pełni sytuacji finansowej. Nie doręczył wyciągu ze swoich i małżonki kont bankowych, kopii zeznań podatkowych oraz zaświadczenia o miesięcznej wysokości diety radnego. Brak tych dokumentów uniemożliwia rzetelną ocenę wysokości dochodu uzyskiwanego przez skarżącego. Podstawowym warunkiem ustalenia sytuacji finansowej jakiejkolwiek rodziny jest należyte udokumentowanie jej przychodów i wydatków. T. P. pismem z dnia 6 lipca 2012 r. wniósł zażalenie na postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 26 czerwca 2012 r. podnosząc, iż nie posiada żadnego majątku, ani mieszkania. Utrzymuje się z emerytury w wysokości 886 zł oraz diety radnego w wysokości 600-700 zł którą wydaje na materiały biurowe wyjazdy. Dodatkowo skarżący podniósł, że pozostaje w rozdzielności majątkowej z żoną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Należy podkreślić, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest, stosownie do art. 199 p.p.s.a., ponoszenie przez stronę kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy ma natomiast charakter wyjątkowy i jest przyznawana osobom charakteryzującym się trudną sytuacją materialną. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Przy ocenie czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy Sąd bierze nie tylko pod uwagę wysokość uzyskiwanych dochodów ale również stan majątkowy strony. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, iż znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika bowiem, że stan majątkowy nie pozwalają zaliczyć skarżącego do rzeczywiście osób ubogich, których środki do życia są ograniczone. Skarżący wykazał bowiem, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, osiąga dochód miesięczny w wysokości 880 złotych emerytura oraz 600-700 złotych dieta radnego brutto. Skarżący przedłożył kopie rachunków za wodę (60 zł), wywóz nieczystości (160 zł) oraz energię (260 zł). Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczył również, że posiada dom o powierzchni 98 m2. Pomimo wezwania skarżącego do przedstawienia dokumentów określających jego miesięczne wydatki jak również przychody skarżący nie przedstawił ich, poza wymienionymi powyżej dokumentami, z uwagi na stan zdrowia. Zestawienie przychodów i wydatków skarżącego dokonane na podstawie akt sprawy wskazuje, że skarżącego nie można zaliczyć do osób znajdujących się w trudnej sytuacji. Dodatkowo należy wskazać, że oświadczenia skarżącego są rozbieżne, gdyż we wniosku o przyznanie prawa pomocy podnosi, iż posiada dom, natomiast w zażaleniu, że go nie posiada. W takiej sytuacji należy uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zasadnie uznał, że skarżący nie wykazał okoliczności, które mogłyby świadczyć o jego trudnej sytuacji materialnej. Należy jednocześnie zaznaczyć, że w przypadku uwzględnienia skargi zgodnie z art. 200 p.p.s.a., skarżącemu będzie przysługiwał zwrot kosztów postępowania od organu, niezbędnych do celowego dochodzenia praw, jak również, że skarżący w przypadku zmiany jego sytuacji materialnej będzie mógł ponownie wystąpić do Sadu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.