I FZ 591/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka - Medek, , , po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. "P. P." sp. z o.o. w Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 listopada 2012 r. sygn. akt III SA/Gl 648/12 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. "P. P." sp. z o.o. w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 14 lutego 2012 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia oddalić zażalenie. Zażalenie dotyczy postanowienia z dnia 14 listopada 2012 r., sygn. akt III SA/Gl 648/12, w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej "Ppsa", odmówił P. P. P.sp. z o.o. w Z. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z przedstawionego przez Sąd I instancji stanu sprawy wynikało, że wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżąca wniosła w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100,00 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że w wyniku działań Urzędu Skarbowego w Z. oraz Urzędu Kontroli Skarbowej w K. zablokowano wszystkie jej konta bankowe uniemożliwiając dalsze pozyskanie i dysponowanie środkami finansowymi. Dodatkowo wszystkie składniki mienia ruchomego i nieruchomości zostały zajęte przez komorników. Obecnie trwa ich licytacja. Jednakże wpisy hipoteczne uniemożliwiają ich sprzedaż. Skarżąca dodała, że w wyniku działań organów skarbowych poniosła znaczne straty finansowe i była zmuszona zwolnić kilkudziesięciu pracowników. W oświadczeniu o stanie majątkowym i dochodach skarżąca zadeklarowała kapitał zakładowy w wysokości 1.700.000,00 zł, stratę za ostatni rok obrotowy w kwocie 5.169.319,24 zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok w wysokości 4.362.182,77 zł oraz zerowy stan środków na rachunkach bankowych. Pismem z dnia 2 sierpnia 2012 r. referendarz sądowy wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia – w terminie siedmiu dni - zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy danych poprzez złożenie odpisów lub kserokopii następujących dokumentów źródłowych: - sprawozdania finansowego za 2011 r. oraz złożonego za ten okres zeznania podatkowego; - deklaracji na podatek od towarów i usług składanych w ciągu ostatnich sześciu miesięcy i raportów kasowych za ostatnie trzy miesiące; - aktualnych odpisów z ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości posiadanych przez skarżącą, a zwłaszcza tych, na których posadowione są stacja paliw oraz kompleks biurowo-hotelowy (w tym przedmiocie należało ponadto wykazać na podstawie jakiego tytułu prawnego skarżąca korzysta z nieruchomości stanowiącej jej siedzibę); - wyciągów i wykazów z Banku Śląskiego i z Banku Millennium obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, natomiast w przypadku, gdyby ich uzyskanie w związku z zajęciem kont nie było możliwe przedłożenie aktualnych, tj. wystawionych po dacie otrzymania wezwania, zaświadczeń wystawionych przez banki, informujących o wysokości zajęć, sposobie ich spłaty oraz o wszelkich innych obciążeniach rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, w szczególności o środkach wypłaconych na rzecz posiadacza rachunku, a w razie ich likwidacji – stosownych zaświadczeń lub kopii umów o zamknięciu rachunku. Ponadto skarżąca została wezwana o udokumentowanie np. za pomocą stosownych zaświadczeń przywołanego we wniosku faktu, iż składniki majątku skarżącej są obciążone hipoteką oraz że zostały zajęte i stanowią przedmiot licytacji, a także nadesłanie odpisu lub kserokopii dokumentów obrazujących zaciągnięte kredyty bankowe i pożyczki od osób fizycznych oraz innych podmiotów w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. W odpowiedzi na wezwanie, pismem z dnia 24 sierpnia 2012 r., skarżąca oświadczyła, że żądane dokumenty nie będą odzwierciedlały faktycznej sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. W wyniku działań "zorganizowanej, urzędniczej grupy przestępczej, która ukradła środki finansowe" cały majątek firmy został zabezpieczony przez organa skarbowe uniemożliwiając prawidłowe jej funkcjonowanie i opłacenie wpisu. Wskazując na motywy odmowy przyznania prawa pomocy Sąd I instancji w pierwszej kolejności stwierdził, że skarżąca uchyliła się od wykonania wezwania z dnia 2 sierpnia 2012 r. o nadesłanie dokumentów obrazujących jej aktualną sytuację finansową. Sąd podkreślił, że dopóki skarżąca nie wykaże, przy pomocy stosownych dokumentów źródłowych, swojej sytuacji finansowej, jej wniosek nie będzie zasługiwał na uwzględnienie. Sąd dodał, że dołączone do innych spraw dokumenty źródłowe pochodzące z lat wcześniejszych nie mogły być brane pod uwagę. Ich wartość dowodowa nie miała bowiem znaczenia przesądzającego, skoro mimo trudności finansowych, skarżąca nadal funkcjonuje w obrocie prawnym. Ponadto, w ocenie Sądu, przyznanie prawa pomocy podmiotowi, którego kapitał zakładowy wynosi 1.700.000,00 zł, a wartość środków trwałych zamyka się w kwocie 4.362.182,77 zł, stanowiłoby rozstrzygnięcie sprzeczne z zasadami słuszności zwłaszcza, że należny w sprawie wpis wynosi jedynie 100,00 zł. Na powyższe orzeczenie skarżąca złożyła zażalenie, w którym wniosła o jego uchylenie i zwolnienie z kosztów sądowych. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że Sąd I instancji ma możliwość obserwacji jej sytuacji finansowej od 3 lat, z której to obserwacji jednoznacznie wynika, iż skarżąca pozbawiona została środków finansowych i nie jest w stanie ponosić kosztów postępowania sądowego. Skarżąca dodała, że nie prowadzi działalności gospodarczej, która zablokowana została przez przestępcze działania organów sądowych, prokuratorskich, policyjnych i skarbowych. Funkcjonuje jedynie dzięki celowym pożyczkom jednego z wierzycieli, który rozumie, że tylko tak ma szansę odzyskać swoją wierzytelność. Skarżąca podkreśliła, że poniosła straty na łączną kwotę przekraczającą 75 mln zł. Jako dowód przedstawiła postanowienie komornika sądowego z dnia 8 grudnia 2006 r. umarzające postępowanie egzekucyjne ze względu na bezskuteczność egzekucji. Skarżąca wskazała, że przed Sądem I instancji toczy się kilkadziesiąt innych spraw, w których również nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych. Dodała, że w 12 sprawach została zwolniona z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, mimo iż w sprawie orzekał ten sam Sąd, w oparciu o te same, jak w niniejszej sprawie, dowody. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie jest niezasadne. Stosownie do treści art. 252 § 1 Ppsa wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Zgodnie natomiast z treścią art. 255 Ppsa jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 tej ustawy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwość, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że Sąd I instancji, wobec lakonicznego uzasadnienia wniosku, na podstawie art. 255 Ppsa, wezwał skarżącą o przedłożenie odpowiednich dokumentów i wyjaśnień. Skarżąca nie zrealizowała jednak powyższego wezwania, a zatem Sąd I instancji nie był w stanie obiektywne rozstrzygnąć kwestii oceny jej stanu finansowego i możliwości płatniczych. Skoro bowiem skarżąca uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny dokumentacji, powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym, za uzasadniające przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy dodać, że samo załączenie do zażalenia zeskanownego postanowienia o umorzeniu postępowania komorniczego, wydanego w 2006 r. oraz gołosłowne twierdzenia skarżącej, nie są w stanie wiarygodnie zobrazować jej aktualnej sytuacji majątkowej, podlegającej ocenie w niniejszym postępowaniu. W tym miejscu godzi się przypomnieć, że stosownie do treści art. art. 246 § 2 pkt 1 Ppsa ciężar wykazania okoliczności uniemożliwiających poniesienie kosztów sądowych spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Uchylenie się od tegoż obowiązku oznacza brak podstaw do odstąpienia przez sąd od zasady ustanowionej w art. 199 Ppsa, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Oceny takiej nie zmienia podnoszona przez spółkę okoliczność przyznania prawa pomocy w innych sprawach sądowoadministracyjnych. Nie jest bowiem możliwa do przyjęcia sytuacja, w której sąd rozpoznający sprawę, dla zachowania jednolitej linii orzeczniczej, rozstrzygałby nie na podstawie akt sprawy, a jedynie w oparciu o stanowisko wyrażone w podobnej sprawie przez inny skład orzekający. Warto dodać, że powołane przez skarżącą sygnatury spraw, w których zapadło korzystne dlań rozstrzygnięcie, dotyczą postanowień wydanych ponad 4 lata temu i wcześniejszych. Nie może zatem dziwić, że Sąd I instancji dążył do ustalenia aktualnej sytuacji materialnej skarżącej, a wobec braku przedstawienia stosownej dokumentacji, nie przyznał stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ponadto należy zauważyć, że skarżąca w zażaleniu sama przyznała, iż jest w stanie pozyskać środki na bieżące funkcjonowanie od jednego ze swych wierzycieli. Nie sposób zatem stwierdzić, że nie będzie w stanie pozyskać również środków na pokrycie bieżących kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 100 zł. Z powyższych względów, wobec stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji.