II OZ 798/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak po rozpoznaniu w dniu 25 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. S. i J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 217/12 o wyłączeniu sędziego Rafała Wolnika od rozpoznania sprawy (pkt 1) i oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziów Bonifacego Bronkowskiego i Ewy Krawczyk (pkt 2) w sprawie ze skargi J. S. i J. S. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wykonania określonych robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 6 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 217/12, Wojewódzki Sad Administracyjny w Gliwicach wyłączył sędziego Rafała Wolnika od rozpoznania sprawy (pkt 1) i oddalił wniosek J. S. i J. S. o wyłączenie sędziów Bonifacego Bronkowskiego i Ewy Krawczyk (pkt 2) w sprawie ze skargi J. S. i J. S. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wykonania określonych robót budowlanych. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd wskazał, że na rozprawie, która odbyła się w dniu 18 maja 2012 r. skarżący J. S. i J. S. złożyli wniosek o wyłączenie sędziów w wyznaczonym składzie orzekającym na mocy art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – dalej jako "P.p.s.a.", w związku z uzasadnioną wątpliwością "co do bezstronnego procesowania w meritum sprawy". Uzasadniając swój wniosek skarżący podnieśli, że Sąd występuje jakoby miał już ustalone zdanie i rozstrzygnięcie, nie znając wszystkich dowodów w sprawie, tym samym łamie art. 4 kpk. Nadto oświadczyli, że Sąd w wyznaczonym składzie nie udziela skarżącym zgody na swobodną, pełną wypowiedź w sprawie, nie powołuje również zgłoszonych przez nich świadków, jak również nie jest zainteresowany dowodami będącymi w ich posiadaniu. Zdaniem skarżących o tym, że skład sędziowski ma już ustalony werdykt świadczy również czas przewidziany na rozprawę, tj. 40 minut. Skarżąca J. S. podniosła również, że cyt. "WSA stał się zupełnie niewiarygodny, zajmuje się wyłącznie "laniem wody i biciem piany", bełkotem proceduralnym, zupełnym zanikiem walki o prawdę". W związku z powyższym wnosi w imieniu własnym i swojego męża wniosek o wyłączenie składu sędziowskiego mającego procesować na rozprawie w dniu 18 maja 2012 r. Z uwagi na złożony wniosek Sąd odroczył rozprawę z terminem wyznaczonym z urzędu. W dniu 28 maja 2012 r. sędzia Rafał Wolnik złożył wyjaśnienie, o którym mowa w art. 22 § 2 P.p.s.a., na okoliczności wskazane przez skarżących, przemawiające za jego wyłączeniem. W wyjaśnieniu powyższym wskazał, że nie są mu znane przyczyny uzasadniające wyłączenie, o których mowa w art. 18 P.p.s.a. Jednocześnie oświadczył, że brał udział jako sprawozdawca w rozpoznaniu sprawy ze skargi skarżących, sygn. akt II SA/Gl 1075/07 i szereg argumentów i zarzutów, jakie stanowiły podstawę skargi w tamtej sprawie jest również podnoszonych przez skarżących w niniejszej sprawie. Dodatkowo podniósł, że ton wystąpień skarżących, jakie miały miejsce od czasu wydania przez Sąd poprzedniego postanowienia w przedmiocie odmowy wyłączenia jego osoby od orzekania, może stanowić o ich uprzedzeniu do niego. W ocenie sędziego Rafała Wolnika taki stan rzeczy powoduje, że wypowiedzi skarżących godzą w jego dobre imię i naruszają poczucie godności sprawowanego urzędu. Biorąc pod uwagę powyższe, sędzia uważa, że na obecnym etapie postępowania po jego stronie zachodzi okoliczność, o której mowa w art. 19 P.p.s.a., co zmusza sędziego do złożenia wniosku o wyłączenie jego osoby od orzekania w niniejszej sprawie. W dniu 28 i 30 maja 2012 r. wyjaśnienia złożyli również sędziowie - kolejno Ewa Krawczyk i Bonifacy Bronkowski na okoliczności podane przez skarżących, wskazując, że brak jest podstaw do wyłączenia ich z mocy ustawy oraz nie są im znane przyczyny, o których mowa w art. 19 P.p.s.a. Wydając zaskarżone postanowienie Sąd pierwszej instancji uznał, iż należało wziąć pod uwagę oświadczenie sędziego, z treści którego wynika, że na obecnym etapie postępowania zachodzi okoliczność tego rodzaju, że może wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie, co z kolei uzasadnia uwzględnienie wniosku skarżących co do jego wyłączenia. Natomiast okoliczności wskazane przez skarżących nie uzasadniają wyłączenia sędziów Bonifacego Bronkowskiego i Ewy Krawczyk od udziału w niniejszej sprawie. W stosunku do żadnego z nich nie zachodzą bowiem przesłanki, o których mowa w art. 18 P.p.s.a. Ponadto, skarżący nie uprawdopodobnili także zaistnienia okoliczności, uzasadniających wyłączenie ich na podstawie art. 19 P.p.s.a. Przesłanki wyłączenia sędziów nie może bowiem stanowić samo subiektywne przeświadczenie skarżących, iż dany sędzia działa niejako na ich szkodę. Wniosek o wyłączenie sędziego uzasadniają bowiem jedynie okoliczności, które obiektywnie mogą wywołać wątpliwości co do jego bezstronności, tego zaś rodzaju przyczyn Sąd nie dopatrzył się w niniejszej sprawie. Także podniesiony przez skarżących zarzut nierozpatrzenia ich wniosków, czy też niewzięcia pod uwagę przedstawianych przez nich dowodów, w żaden sposób nie uprawdopodabnia jakiegokolwiek osobistego stosunku sędziego do skarżących. Sędzia nie podlega wyłączeniu z mocy ustawy z tej tylko przyczyny, że skarżący nie zgadzają się z rozstrzygnięciami wydanymi w sprawie z udziałem tego sędziego. Niezadowolenie strony z rozstrzygnięcia sprawy, czy też ze sposobu prowadzenia postępowania sądowego nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego, bowiem zarzuty te strona może podnosić w środkach odwoławczych, w ramach kontroli instancyjnej. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli J. S. i J. S., podnosząc, że zarówno sędzia NSA Ewa Krawczyk jak i sędzia NSA Bonifacy Bronkowski brali udział w składach orzekających w innych sprawach z udziałem skarżących. W obszernym uzasadnieniu strona wskazała na utratę zaufania do rzetelnego procedowania przez wskazanych sędziów w przedmiotowej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa - art.18 § 1 P.p.s.a - wyłączenie sędziego następuje na jego żądanie lub wniosek strony wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwości co do bezstronności sędziego w danej sprawie (art.19 P.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 22 § 2 P.p.s.a. wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Poza oświadczeniem sędziego Rafała Wolnika, który złożył wniosek o wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie (k. 30 akt sądowych), oświadczenia złożyli także sędzia Ewa Krawczyk (k. 29 akt sądowych) oraz sędzia Bonifacy Bronkowski (k. 31 akt sądowych), z których wynika, że nie istnieje okoliczność tego rodzaju, iż mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności tych sędziów. Biorąc pod uwagę stanowisko, jakie zaprezentował Sąd Najwyższy, wskazując, że "autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia" (postanowienie z 25 sierpnia 1971 r., I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55), nie można stwierdzić aby strona żądająca wyłączenia, wskazała i udowodniła okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego, a tym samym uzasadniałyby jej wniosek. W przedmiotowej sprawie, wbrew twierdzeniom skarżących, trafne jest stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia o braku ustawowych podstaw do wyłączenia wskazanych sędziów. Nie można bowiem upatrywać wystarczającej przesłanki wyłączenia sędziego tylko z tej przyczyny, że ten sam sędzia brał udział w rozpoznawaniu innej sprawy z udziałem wnioskodawców, a z której przebiegu ci ostatni nie byli zadowoleni. Subiektywne przekonanie skarżących co do istnienia przyczyn wyłączenia wskazanych sędziów nie poparte przy tym żadnymi dowodami nie może stanowić podstawy wyłączenia sędziego stosownie do art. 19 P.p.s.a. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art.197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.