II GSK 1625/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia del. WSA Inga Gołowska Protokolant Karol Sienkiewicz po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 czerwca 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 2089/11 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od [...] na rzecz Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 czerwca 2012 r., po rozpoznaniu skargi [...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] maja 2011 r. w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "[...]", uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdził, że uchylona decyzji nie podlega wykonaniu oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej spółki określoną kwotę tytułem zwrotu kosztów postępowania. I Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia. Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: Urząd Patentowy RP) udzielił na rzecz [...] (dalej uprawniona) prawa z rejestracji na wzór przemysłowy pt. "[...]" Rp. [...]. W dniu 2 lutego 2009 r. [...] wniosła sprzeciw na powyższą decyzję do Urzędu Patentowego RP. Decyzją z dnia [...] maja 2011 r. Urząd Patentowy RP działając w trybie postępowania spornego unieważnił prawo z rejestracji przedmiotowego wzoru przemysłowego Rp. [...]. Urząd Patentowy RP w uzasadnieniu rozstrzygnięcia na wstępie wskazał na bezzasadność wniosku uprawnionej o zbadanie interesu prawnego po stronie sprzeciwiającej, wskazując, że w świetle art. 246 ust.1 i art.247 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm., dalej: p.w.p.) sprzeciw jest powszechnym środkiem prawnym służącym każdej osobie i nie wymaga od wnoszącego uzasadnienia jego interesu prawnego w sprawie. Organ ustalił, że wzór przemysłowy pt. "[...]" nr Rp-[...] został zgłoszony do rejestracji w dniu 21 listopada 2007 r. Powołując się na rysunek i opis organ stwierdził, że przedmiotem wzoru przemysłowego jest klameczka jednoramienna trzpieniowa z tarczami przeznaczona do zamykania w oknach uchylno-rozwiernych, rozwieranych i uchylnych okien o dowolnym przeznaczeniu, ukształtowaniu oraz wymiarach. Dokonując analizy przedmiotowego wzoru oraz powołując się na stanowisko utrwalone w doktrynie, Urząd Patentowy RP uznał, iż wzór narusza pierwszą z przesłanek - statuowaną w art. 103 ust. 1 p.w.p. Stwierdził, że ocena nowości wzoru przemysłowego wymaga uwzględnienia dwóch czynników, wcześniejszego udostępnienia publicznego wzoru oraz ustalenia ewentualnych różnic między wzorami, przy czym podkreślił, iż wzór uważa się za identyczny z udostępnionym publicznie także wówczas, gdy różni się od niego jedynie nieistotnymi szczegółami. Organ stwierdził, że udostępnienie publiczne wzoru przemysłowego może nastąpić poprzez jego stosowanie, wystawianie lub ujawnienie w inny sposób, a sprzeciwiający przedstawił dowody na ujawnienie przed datą zgłoszenia spornego wzoru identycznych klamek okiennych. Za taki dowód organ uznał przeciwstawiony wzór przemysłowy pt. "[...]" Rp. [...], który został zgłoszony w dniu 1 września 2003 r., zaś jego publikacja w Wiadomościach Urzędu Patentowego miała miejsce w dniu 31 grudnia 2004 r., a więc około trzech lat przed zgłoszeniem spornego wzoru. Tym samym Urząd Patentowy RP uznał, że przeciwstawiony wzór przemysłowy dotarł lub mógł dotrzeć do wiadomości m.in. uprawnionej do spornego wzoru. Organ podkreślił również, że przy ocenie wzoru przemysłowego brane są pod uwagę jedynie elementy zewnętrzne wzoru, widoczne podczas normalnego użytkowania. Zgodnie bowiem z treścią art. 102 ust. 4 p.w.p. w przypadku wzoru stosowanego lub zawartego w części składowej wytworu złożonego, ocena nowości i indywidualnego charakteru dotyczy tylko jego widocznych cech. Natomiast przedstawiona na rysunku postać wzoru spornego obejmuje nie tylko elementy widoczne podczas normalnego użytkowania, takie jak część chwytowa (1), przykrywka (3), korpus (4), sprężynka (2), ale przede wszystkim szereg elementów niewidocznych podczas używania. Wskazał, że po dokonaniu "złożenia" całego układu takie elementy jak trzpień stalowy (7), rozeta (5), sprężynka montażowa (6), są całkowicie niewidoczne. Tym samym elementy te (7, 5 i 6) nie podlegają ocenie nowości i indywidualnego charakteru. Organ administracyjny stwierdził, że brak nowości jest wystarczającą samodzielną przesłanką do unieważnienia spornego wzoru i nie rozpatrywał zarzutu braku indywidualnego charakteru w świetle przedłożonego materiału. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła [...], domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, zasądzenia kosztów oraz wstrzymania jej wykonania. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wniósł o jej oddalenie. Wyrokiem z dnia 11 czerwca 2012 r. WSA w Warszawie uznał skargę za uzasadnioną. Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż skarga [...] zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w sposób, który może mieć istotny wpływ na wynik sprawy i prawo materialne w sposób mogący mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu pierwszej instancji okoliczność, że ustawodawca w odrębnych normach art. 103 ust. 1 i w art. 104 ust. 1 i 2 p.w.p. określił szczegółowo przesłanki nowości i indywidualnego charakteru, nie oznacza, że nowość wzoru można badać – jak w niniejszej sprawie - nie tylko w oderwaniu, ale i z pominięciem badania indywidualnego charakteru porównywanych wzorów. Zdaniem Sądu, przepis art. 103 ust. 1 p.w.p. odnoszący się do nowości używa określenia "identyczny wzór", co oznacza, że zarzut braku nowości może być postawiony dopiero po porównaniu obu wzorów, czy nie są identyczne, a to oznacza badanie indywidualnego charakteru, o którym mowa w art. 104 ust. 1 i 2 p.w.p. Sąd pierwszej instancji uznał, iż wzór przemysłowy ujmowany jest zawsze jako całość, nie zaś jako zbiór poszczególnych właściwości, a ujęcie to sprawia, że także przy weryfikacji przesłanki nowości ocenie poddany zostaje wzór jako całość. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że Urząd Patentowy, nie dopatrując się jakichkolwiek różnic – nie stwierdził identyczności obu wzorów. Sąd uznał konieczność uwzględnienia także kryteriów określonych w art. 104 ust. 1 i 2 p.w.p., czyli indywidualnego charakteru - ogólnego wrażenia, jakie wywołuje na zorientowanym użytkowniku wzór przemysłowy w porównaniu z innym wzorem udostępnionym z datą wcześniejszą oraz zakresu swobody twórczej producenta wzoru przemysłowego. Sąd pierwszej instancji uznał, że organ oceniając indywidualny charakter produktu, nie rozważał w ogóle zakresu swobody twórczej przy opracowywaniu wzoru klamek, a następnie z naruszeniem art. 104 § 2 p.w.p. nie ustalił, jaki zakres swobody twórczej istniał przy opracowywaniu tego wzoru. Oznacza to, że niewystarczające w zaskarżonej decyzji było omówienie różnic jakie zachodzą pomiędzy przeciwstawionym wzorem, a postacią wzoru spornego bez uwzględnienia także kryteriów określonych w art. 104 ust. 1 i 2 p.w.p. Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Urząd Patentowy dokona badania indywidualnego charakteru spornego wzoru z uwzględnieniem kryteriów określonych w art. 104 ust. 1 i 2 p.w.p., czyli ogólnego wrażenia, jakie wywołuje na zorientowanym użytkowniku wzór przemysłowy w porównaniu z przeciwstawionym mu wzorem udostępnionym z datą wcześniejszą oraz zakresu swobody twórczej producenta wzoru przemysłowego. II Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, wnosząc skargę kasacyjną, zaskarżył powyższy wyrok w całości, żądając jego uchylenia i przekazania sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznania skargi co do istoty. Kasator wnosząc skargę kasacyjną zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: 1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 102 ust. 1 w zw. z art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117, z późn. zm. - dalej powoływane jako p.w.p.), poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zarzut braku nowości wzoru przemysłowego może być postawiony dopiero po przeprowadzeniu badania indywidualnego charakteru wzoru przemysłowego, o którym mowa w art. 104 ust. 1 i 2 p.w.p., chociaż wzorem przemysłowym może być nowa i posiadająca indywidualny charakter postać wytworu, a tym samym przesłanki nowości i indywidualnego charakteru są względem siebie autonomiczne, równorzędne i muszą być spełnione kumulatywnie; 2) naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm. - dalej powoływane jako k.p.a.), poprzez bezzasadne przyjęcie, że Urząd Patentowy miał obowiązek dokonania oceny indywidualnego charakteru wzoru przemysłowego nr Rp - [...] a co za tym idzie także zakresu swobody twórczej przy opracowywaniu wzoru, prowadzące do uwzględnienia skargi i uchylenia decyzji, chociaż prawo z rejestracji wzoru przemysłowego nr Rp - [...] zostało unieważnione z uwagi na to, że przedmiotowy wzór nie spełniał wymogu nowości i nie było potrzeby oceny indywidualnego charakteru wzoru. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej kasator podniósł szereg argumentów na poparcie zawartych w niej zarzutów. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna jest zasadna. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, czy unieważnienie prawa z rejestracji na wzór przemysłowy jest dopuszczalne przy niespełnieniu jednej z dwóch przesłanek wymaganych przez przepis art. 102 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz. U. Nr 119, poz. 1117). Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku prezentuje pogląd, iż w postępowaniu o unieważnienie prawa z rejestracji na wzór przemysłowy Urząd Patentowy winien badać, czy nie została spełniona przesłanka indywidualnego charakteru, a nie tylko przesłanka nowości. Brak przesłanki nowości nie uzasadnia jeszcze unieważnienia prawa z rejestracji na wzór przemysłowy. Urząd Patentowy w skardze kasacyjnej zarzucając wadliwość tego poglądu wskazuje, iż uzyskanie prawa z rejestracji na wzór przemysłowy, zgodnie z art. 102 p.w.p., wymaga spełnienia przez ten wzór kumulatywnie dwóch przesłanek – nowości i indywidualnego charakteru. Przesłanki te są odrębne i zdaniem organu brak spełnienia jednej z nich uniemożliwia udzielenie tego prawa. Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z poglądem organu, iż wytwór, który nie spełnia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 102 p.w.p. nie może być chroniony prawem z rejestracji wzoru przemysłowego. W doktrynie przyjęto, iż wystąpienie jednej z cech przy braku drugiej wyłącza możliwość ochrony wzoru (A. Tischner – System Prawa Prywatnego). Urząd Patentowy w zaskarżonej decyzji przyjął, iż postępowanie w sprawie wykazało, że sporny wzór "[...]" jest identyczny jak wzór przeciwstawiony "[...]" ujawniona i zgłoszona wcześniej przez [...]. Organ podniósł, że zestawił porównywane wzory, wskazał cechy i różnice między nimi i przyjął, iż te nieistotne różnice, w zasadzie nieuchwytne, pozwalają uznać oba te wzory za identyczne. Organ przyjął, iż identyczność wzorów, to identyczność o jakiej mowa w art. 103 ust. 1 p.w.p. Zdaniem organu niespełniona została jedna z przesłanek wymaganych przepisem art. 102 p.w.p., co uzasadniało unieważnienie prawa z rejestracji na przedmiotowy wzór. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd prezentowany w doktrynie, iż nowość wzoru mieści się w pojęciu indywidualnego charakteru. Brak nowości, to brak indywidualnego charakteru i odwrotnie. Jeżeli wzór ma indywidualny charakter, to jest nowy. Jak wynika z zaskarżonego wyroku, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję tylko z tego powodu, że Urząd Patentowy nie badał przesłanki (jej istnienia / braku) indywidualnego charakteru spornego wzoru. Sąd nie odniósł się do przesłanki braku nowości – nie ocenił, czy organ prowadząc postępowanie o unieważnienie prawa ochronnego prawidłowo ustalił niespełnienie tej przesłanki i czy stanowisko organu w zakresie oceny obu tych wzorów, tj. spornego i przeciwstawionego mu wzoru Spółki [...], przyjęcie że wzory te są identyczne – było prawidłowe. Nie wyrażając opinii w tym zakresie należy przyjąć, że jeżeli dwa wytwory są identyczne – to nie może być ten "późniejszy" ani nowy, ani posiadać indywidualnego charakteru. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd pierwszej instancji uwzględni powyższe i badając legalność zaskarżonej decyzji rozważy, czy postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone prawidłowo i uzasadniało przyjęcie, iż wzór sporny jest identyczny jak wzór przeciwstawiony i czy niespełnione były przesłanki do udzielenia prawa z rejestracji. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.