II SA/Wa 225/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Waldemar Śledzik, Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w O. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia informacji publicznej (dot. rozpatrzenia wniosku z dnia [...] października 2011 r. o przesłanie postanowień SR w W. z dnia [...] maja 1980 r. sygn. [...] i z dnia [...] lutego1996 r. sygn. [...]) 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezesa Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. P. R. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) oraz kwotę 55,20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych 20/100) stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Prezes Sądu Okręgowego w O. (dalej Prezes SO) decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 10, art. 14 ust. 2 i art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) oraz art. 104, art. 105 i art. 107 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Prezesa Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] listopada 2011 r. odmawiającą udzielenia W. S. informacji publicznej. W uzasadnieniu powyższej decyzji Prezes SO podniósł, iż W. S. wniósł o udostępnienie mu informacji publicznych dotyczących postanowień Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] maja 1980 r. w sprawie [...] i z dnia [...] lutego 1996 r. w sprawie [...]. Wnioskodawca zażądał udostępnienia powyższych informacji pocztą elektroniczną w formie skanów. Wiceprezes Sądu Rejonowego w W. decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. odmówił udostępnienia wnioskowanej informacji. W ocenie organu odwoławczego zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Zgodnie z art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Natomiast art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej stanowi, że każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej (...). Pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej. W świetle tych przepisów informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 powołanej ustawy. Z treści tych przepisów wynika, iż informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Informacja publiczna dotyczy sfery faktów. Jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Informację publiczną stanowi więc treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej, związanych z nim, bądź w jakikolwiek sposób dotyczących go. Są nią zarówno treści dokumentów bezpośrednio przez organ wytworzonych, jak i te, których używa się przy realizacji przewidzianych prawem zadań (także te, które tylko w części go dotyczą) nawet, gdy nie pochodzą wprost od niego. Z akt sprawy zaś wynika, że żądane przez skarżącego informacje określone w jego wniosku z dnia [...] października 2011 r. nie mogły mu zostać udostępnione, gdyż Prezes Sądu Rejonowego w W. uznał, iż nie stanowią one informacji publicznej. Informacja dotycząca stwierdzenia nabycia spadku po określonej osobie nie jest co do zasady informacją publiczną i nie może być udostępniona w trybie powołanej ustawy. Prezes Sądu Okręgowego podziela tę ocenę. Decyzja Prezesa SO z dnia [...] grudnia 2011 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez W. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji: 1) naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 6, 7, 8 i 9 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez złamanie zasady praworządności wywołanej działaniem bez podstawy prawnej, niepodjęcie czynności w celu wyjaśnienia sprawy i jej załatwienia w interesie strony, naruszenie obowiązku informacyjnego, poprzez niepoinformowanie wnioskodawcy o trybie dostępu do żądanej informacji oraz o środkach odwoławczych od wydanej decyzji, a także działanie w sposób podważający zaufanie do władzy publicznej oraz niewłaściwe uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji, 2) naruszenie przepisów praw materialnego, tj. art. 10, 14 ust. 2 i 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez ich bezpodstawne zastosowanie, w sytuacji twierdzenia, że wniosek strony nie dotyczy informacji publicznej. Z podanych powodów skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności skarżonej decyzji i decyzji organu I instancji lub uchylenie ich w całości oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, iż w przypadku, gdy osoba żąda na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej udostępnienia informacji niemającej takiego waloru odmowa nie przybiera formy decyzji administracyjnej. W takiej sytuacji organ nie ma podstawy do wydania decyzji w sprawie, lecz powinien wnioskodawcę poinformować pismem, że sprawa nie dotyczy informacji publicznej, bądź dotyczy takiej informacji, w stosunku do której istnieje odmienny tryb dostępu. Zdaniem skarżącego, organy pozostają w błędzie utrzymując, że orzeczenie sądu nie stanowi informacji publicznej. Zarówno rozprawy, jak i orzeczenia zapadające przed sądem cywilnym są co do zasady jawne i dostępne dla wszystkich. Dotyczy to również postępowania o nabycie spadku po zmarłych, chyba że z jakiś przyczyn jawność ta została wyłączona. Tymczasem skarżony podmiot nie wskazał, ani nie dowiódł, że taki przypadek miał miejsce w sprawach związanych z wnioskiem strony. W tej sytuacji nie było podstaw do odmowy udzielenia informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę Prezes SO wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Rozpoznawana pod tym względem skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, iż prawo do informacji publicznej jest zagwarantowane w treści art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który daje szerokie uprawnienia obywatelowi do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Przepis ten wskazuje, że prawo do informacji obejmuje także uprawnienie do uzyskiwania informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu, a ograniczenie prawa do informacji może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa. Treść art. 61 Konstytucji została skonkretyzowana w przepisach ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.). Zakres przedmiotowy dostępu do informacji publicznej został określony w art. 6 tej ustawy. Przepis zawiera bardzo szeroki katalog spraw, które są uznawane za informację publiczną, a co za tym idzie podlegają ujawnieniu w trybie ww. ustawy z dnia 6 września 2001 r., co więcej wyrażenie "w szczególności" zawarte na początku wyliczenia wskazuje, że "wyliczenie informacji publicznych podlegających udostępnieniu ma jedynie charakter przykładowy, na co wskazuje zwrot "w szczególności", pozwala jedynie zorientować się, do jakiego typu stanów faktycznych odnosi się dane pojęcie" (M. Jaśkowska "Dostęp do informacji publicznej w świetle orzecznictwa NSA", Toruń 2002, s. 26). Tak więc w przypadku otrzymania wniosku, co do którego osoba podejmująca decyzję o udostępnieniu informacji ma wątpliwości nie można się kierować samą treścią art. 6 ustawy. Z treści art. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, jak i art. 61 Konstytucji wynika, że ustawodawca chciał, aby dostęp do informacji był jak najszerszy, dlatego też uwzględniając konstrukcję art. 1 należy uznać, że "zasadą powinno być udostępnianie informacji publicznej w trybie i na zasadach przewidzianych w omawianej ustawie" (M. Jaśkowska op. cit. s. 27). Naczelny Sąd Administracyjny w jednym ze swoich orzeczeń podkreślił, że "czy żądana informacja mieści się w przedmiocie uregulowanym ustawą należy, respektując zasadę powszechnego dostępu, interpretować przepisy na korzyść wykonującego prawo do takiej informacji" (wyrok NSA sygn. akt II SA 837/03, Monitor Prawniczy Nr 17/2003, s. 770). Należy zatem uznać, iż organ interpretując zapisy ustawowe powinien zawsze dążyć do tego, aby informacja została ujawniona. Granicę ujawnienia informacji zakreśla art. 5 powołanej ustawy, który ogranicza możliwość udostępnienia informacji ze względu na przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. Nr 182, poz. 1228) i inne tajemnice ustawowo chronione. W rozpatrywanej sprawie skarżący złożył w dniu [..] października 2011 r. wniosek do Sądu Rejonowego w W. o udostępnienie informacji publicznej w postaci skanu postanowień tego Sądu z dnia [...] maja 1980 r. sygn. akt [...] oraz z dnia [...] lutego 1996 r. sygn. akt [...]. Bezsprzecznie postanowienia oraz wyroki sądowe są jawne i stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o dostępie do informacji publicznej – przykładowo wyrok NSA z dnia 8 lutego 2011 r. sygn. akt I OSK 1938/10 i z dnia 11 sierpnia 2011 r. sygn. akt I OSK 933/11 (publik. W Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W drugim z przytoczonych wyroków NSA rozpatrywał kwestię udostępniania informacji publicznej na gruncie procesowego prawa karnego i w uzasadnieniu tego wyroku zawarł tezę, iż przepis art. 418a k.p.k. nie określa, w rozumieniu art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, odmiennej zasady i trybu dostępu do informacji publicznej, jaką jest wyrok w sprawie karnej. Tak więc orzeczenia sądowe, jako wydane w spawie przez Sąd w ramach jego działalności orzeczniczej opartej na przepisach prawa powszechnie obowiązującego są danymi publicznymi i podlegają upublicznieniu na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. W rozpatrywanej sprawie podstawą wydania decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej było przede wszystkim uznanie, że żądane informacje nie są informacjami, o których mowa w art. 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wydanie decyzji opartej na takiej przesłance jest niezgodne z treścią przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, albowiem jak podniósł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 grudnia 2002 r. sygn. akt II SA 2867/02 "odmowa udostępnienia informacji publicznej wymaga wydania decyzji administracyjnej tylko wtedy, gdy chodzi o informację publiczną w rozumieniu ustawy z dnia 16 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej" (opublikowany w Wokanda 2003, Nr 6, s. 33). Z takiego stanowiska NSA wynika, że jeśli sprawa nie dotyczy informacji publicznej, czyli nie dotyczy faktów, wówczas nie można wydać rozstrzygnięcia na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy. Wnioskodawca powinien być jednak powiadomiony o odmowie, a zatem, jeśli "sprawa nie dotyczy informacji publicznej wydanie decyzji administracyjnej odmownej jest zbędne - wystarczy pismo informacyjne (wyroki NSA z dnia 10 stycznia 2007 r. sygn. akt I OSK 50/06 i z dnia 13 marca 2007 r. sygn. akt I OSK 243/07); ("Informacja o działalności Sądów Administracyjnych w roku 2007", Warszawa 2008, s. 197). Jeżeli zatem podmiot obowiązany (w rozumieniu art. 4 ww. ustawy) uznaje, że dane, których żąda wnioskodawca, nie są informacją publiczną, powinien poinformować o tym wnioskodawcę, a nie wydawać decyzję administracyjną o odmowie udostępnienia informacji publicznej. W tym stanie rzeczy, zaskarżona, jak i utrzymana nią w mocy decyzja, naruszają postanowienia ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz przepisy k.p.a., co powoduje wyeliminowanie ich z obrotu prawnego. Rozpoznając ponownie wniosek skarżącego z dnia [...] października 2011 r. Prezes Sądu Rejonowego w W. będzie obowiązany powyższą ocenę prawną wziąć pod uwagę. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W przedmiocie przyznania adwokatowi wynagrodzenia za poniesione i nieopłacone koszty pomocy prawnej świadczonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 powołanej ustawy oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 162, poz. 1348 ze zm.).