II SA/Ol 94/12

Dnia 12 czerwca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant Anna Głażewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2012 roku sprawy ze skargi J. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. W piśmie z dnia 29 sierpnia 2011 r. J. S. zwrócił się do Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o objęcie pomocą, gwarantującą całkowite zabezpieczenie finansowe. Powołał się na pogarszający stan zdrowia jego i jego żony, uniemożliwiający podjęcie jakiejkolwiek pracy. Wskazał, iż zamieszkują w lokalu o standardzie urągającym wszelkim warunkom. Z powodu nieszczelności ścian i okien oraz zagrzybienia i zawilgocenia opłaty z tytułu zużytej energii i ogrzewania mieszkania są wysokie. Jedynym źródłem dwuosobowej rodziny jest renta z tytułu niezdolności do pracy, która nie wystarcza na życie, ubranie, środki czystości, leki i inne środki niezbędne do życia. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w tej sprawie, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, decyzją z 19 września 2011 r. przyznał wnioskodawcy specjalny zasiłek celowy na miesiąc wrzesień 2011 r. w kwocie 388,80 zł z przeznaczeniem na: 158, 80 zł na opłacenie rachunku za energię elektryczną (przelewem na konto dostawcy energii), 50,00 zł na opłacenie zaliczkowo rachunku za gaz ( przelewem na konto dostawcy gazu), 130,00 zł na dofinansowanie zakupu opału i 50,00 zł na dofinansowanie zakupu obuwia. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, oz. 1362 ze., dalej jako: ustawa o pomocy społecznej). Wskazano, iż zasiłek celowy może być przyznany w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie, o dochodach przekraczających ustalone kryterium dochodowe. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, iż zainteresowany prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z będącą w wieku produkcyjnym żoną, która nie posiada własnego źródła dochodu i nie poszukuje pracy. Wnioskodawca zaś jest osobą całkowicie niezdolną do pracy. Z tego tytułu otrzymuje rentę w wysokości 764,73 zł. Małżonkowie zamieszkują w lokalu socjalnym, uzyskanym wskutek eksmisji. Mieszkanie jest zawilgocone, zagrzybione, z nieszczelnymi oknami, z ogrzewaniem piecowym. Organ powołał się na art. 4 ustawy o pomocy społecznej nakładający obowiązek współdziałania osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji. W ocenie organu I instancji rejestracja żony w urzędzie pracy dałaby możliwość otrzymania oferty pracy lub udziału w szkoleniu, co ułatwiłoby poszukiwanie racy i mogłoby się przyczynić do poprawy sytuacji rodziny. Wskazano, iż przy rozpatrywaniu wniosku wzięto pod uwagę możliwości finansowe ośrodka, potrzeby innych osób. Organ stwierdził, iż w sierpniu 2011r. na pomoc w naturze i w formie zasiłków rozdysponował 76.363,79 zł a pomocą objęto 286 środowisk; średnia pomoc wyniosła 267,00 zł natomiast rodzina wnioskodawcy jest objęta stałą pomocą, wyższą od średniej. Organ stwierdził, iż udzielając pomocy wziął pod uwagę stan zdrowia wnioskodawcy oraz skutki odłączenia dostawy gazu i energii. Od decyzji tej J. S. wniósł odwołanie wyrażając niezadowolenie z pracy organu I instancji i wysokości przyznanego mu świadczenia. Zarzucił, ze wydano kilka decyzji na każdy miesiąc oddzielnie. Podniósł, iż urzędnicy pozbawili żonę i rodzinę prawa do godnego życia i godności ludzkiej, pracy i płacy, mieszkania i dzieci. Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 8 grudnia 2011 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję w całości. W motywach uzasadnienia decyzji zwrócono uwagę na wyjątkowy charakter specjalnego zasiłku celowego. Stwierdzono, że świadczenie powyższe nie jest obligatoryjne lecz jest przyznawane w ramach uznania administracyjnego, a więc to organ decyduje, czy i w jakiej wysokości przyznać świadczenie. Organ odwoławczy ustalił, że iż J. S. jest osobą niepełnosprawną, prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Razem zajmują lokal socjalny Oboje nie pracują, utrzymują się z renty w wysokości 764,73 zł. Mają troje dzieci, które się usamodzielniły. Wnioskodawca ma "[...]" lata, choruje przewlekle na choroby, wymagające stałego przyjmowania leków. Przedstawiono wysokość świadczeń udzielonych rodzinie w postaci zasiłków celowych na miesiące od września do grudnia 2011 r. ( odpowiednio: 388,80 zł, 338,49 zł, 315,23 zł, 316,34 zł) oraz świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w łącznej wysokości 800 zł. Organ II instancji ponowił argumentację dotyczącą rozdziału posiadanych środków przeznaczonych na pomoc społeczną i ograniczone możliwości zaspokojenia wszystkich potrzeb. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi J. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. W skardze zarzucono, iż organ błędnie przyjął, iż prawo do pomocy przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód nie przekracza kwoty 351 zł. Jego zdaniem kryterium dochodowe wynosi 527 zł Ponadto podniósł w niej tożsame zarzuty jak w odwołaniu, wskazując na naruszenie licznych przepisów Konstytucji RP, Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka oraz ustawy o pomocy społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Organ stwierdził, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem a przesłanki jej podjęcia zostały wyczerpująco omówione w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które mogłyby spowodować wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Zasiłek ten jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej na podstawie uznania administracyjnego. Pomocy społecznej udziela się w szczególności z powodów wymienionych w art. 7 pkt 1-15 ustawy na zasadach określonych w dalszych przepisach tej ustawy. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, co wynika z art. 3 ust. 3 ustawy. Zgodnie zaś z ust. 4 tego przepisu, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z powołanych przepisów wynika, iż osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie nie tylko do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale również do możliwości finansowych organu udzielającego pomocy. Uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie zasiłku celowego powoduje, że dokonywana przez sąd administracyjny kontrola tych decyzji jest znacznie ograniczona. Sprowadza się zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej. W szczególności sąd kontroluje, czy w toku postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego. Ocenia, czy zebrano wszystkie dowody niezbędne dowody w celu ustalenia istnienia, bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, to jest czy nie nosi cech dowolności. Podejmując decyzję uznaniową organ administracji ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, stosownie do art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków finansowych. Organy orzekające w rozpoznawanej sprawie poddały ocenie wszystkie okoliczności, od jakich uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego. W ocenie Sądu zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, którą przyznano skarżącemu specjalny zasiłek celowy nie można zarzucić przekroczenia granic omawianego wyżej uznania administracyjnego. Jak wynika z ustaleń organów orzekających w sprawie wysokość udzielonej skarżącemu pomocy przekracza średnią wysokość zasiłków celowych przyznawanych w tym okresie przez organ I instancji. Zauważyć także należy, że przy ograniczonych możliwościach Ośrodka, uwzględnienie wniosku J. S. w całości pozbawiłoby pomocy inne osoby potrzebujące, co pozostawałoby w sprzeczności nie tylko z zasadą solidaryzmu społecznego, ale także z celami ustawy o pomocy społecznej. W tej sytuacji nie ma podstaw do przyjęcia, że przyznając skarżącemu zasiłek celowy w zakresie, w jakim nie odpowiadał jego oczekiwaniom, organy postąpiły w sposób dowolny i bez logicznego uzasadnienia swojego stanowiska. Niemożność uwzględnienia wniosku w całości podyktowana była bowiem możliwościami finansowymi jakimi dysponował Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego przyjęcia przez organ nieprawidłowego kryterium dochodowego, Sąd uznał, iż twierdzenie skarżącego w tej kwestii jest nieuprawnione. Kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie określone jest w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Na podstawie art. 9 ust. 8 ustawy o pomocy społecznej kwota tegoż kryterium została zweryfikowana rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej ( Dz.U. Nr 127, z.1055) i wynosi 351 zł a więc tyle, ile przyjął organ pomocy społecznej. Informacyjnie jedynie można skarżącemu wskazać, iż kwota kryterium, na którą on się powołuje wynika z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego " Pomoc państwa w zakresie dożywiania" ( Dz.U. Nr 267, poz. 1159) i dotyczy tylko pomocy w zakresie dożywiania. W świetle powyższego zarzuty skargi uznać należało za niezasadne. Skarga zatem jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.