II SAB/Lu 17/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi Z. W. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie nierozpoznania wniosku z dnia 6.10.2011 r. dotyczącego odstąpienia od żądania zwrotu kosztów za specjalistyczne usługi opiekuńcze (III rata 2009 r.) I. zobowiązuje Wójta Gminy do rozstrzygnięcia – w terminie 30 dni od daty doręczenia akt administracyjnych sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku – wniosku skarżącego z dnia 6 października 2011 r. o odstąpienie od żądania zapłaty trzeciej raty kosztów specjalistycznych usług opiekuńczych przyznanych w 2009 r.; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Z. W. w dniu 25 stycznia 2012 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Wójta Gminy [...] polegającą na niezałatwieniu jego wniosku z dnia 6 października 2011 r. o odstąpienie od żądania zwrotu kosztów za specjalistyczne usługi opiekuńcze (III rata 2009 r.). W skardze zarzucił pracownikom Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] uporczywe działanie na jego szkodę. Skarżący podkreślił, iż organ administracji celowo i z rozmysłem uchyla się od rozpoznania wskazanego wyżej wniosku z dnia 6 października 2011 r. W odpowiedzi na skargę Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działający z upoważnienia Wójta Gminy [...], wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Organ administracji przedstawił szczegółowo przebieg postępowania w sprawie i wskazał, iż wniosek Z. W. z dnia 6 października 2011 r. o odstąpienie od żądania zwrotu kosztów za specjalistyczne usługi opiekuńcze (III rata 2009 r.), wobec nieuzupełnienia przez skarżącego jego braków, został pozostawiony bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, o ile zmierza do wykazania, iż Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działający z upoważnienia Wójta Gminy [...], pozostawał w bezczynności w rozpoznawanej sprawie. Sąd uwzględnił skargę z przyczyn w niej niepodniesionych, a które to przyczyny Sąd miał obowiązek wziąć pod rozwagę z urzędu na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., Poz. 1270 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "p.p.s.a.". W świetle bowiem tego przepisu Sąd orzeka w granicach sprawy, nie będąc związany podstawą prawną skargi i zawartymi w skardze zarzutami. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej, sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4. Na podstawie tego przepisu skarga do Sądu przysługuje więc w sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienia (pkt 1-3) oraz w tych sprawach, w których mogą być wydawane akty lub podejmowane czynności dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, określone w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ administracji publicznej nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności. Terminy załatwiania spraw zostały określone w art. 35 k.p.a., który stanowi, iż sprawy nie wymagające postępowania wyjaśniającego winny być załatwiane niezwłocznie (§ 1 i § 2), sprawy wymagające postępowania wyjaśniającego – nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowane – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (§ 3). Z akt administracyjnych wynika, iż w piśmie z dnia 6 października 2011 r. skarżący zwrócił się o odstąpienie przez organ pomocy społecznej od żądania zwrotu kosztów za przyznane skarżącemu specjalistyczne usługi opiekuńcze (III rata 2009 r.). Z akt tych wynika również, że w toku postępowania w sprawie pracownicy Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] trzykrotnie podjęli próby przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego ze skarżącym w dniach: 12 października 2011 r., 19 października 2011 r. oraz 25 października 2011 r. Mimo wizyt pracowników socjalnych na terenie posesji skarżącego, o których to wizytach skarżący był każdorazowo informowany, a terminy odwiedzin były z nim uzgadniane, nie udało się dokonać aktualizacji wywiadu. Pismem z dnia 4 listopada 2011 r., nr [...], Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wezwał skarżącego do usunięcia braków wniosku z dnia 6 października 2011 r. dotyczącego odstąpienia od żądania zwrotu kosztów za specjalistyczne usługi opiekuńcze (III rata 2009 r.), poprzez złożenie: 1. aktualnego zaświadczenia lekarskiego z Poradni Zdrowia Psychicznego stwierdzającego systematyczne leczenie skarżącego i przyjmowanie przez niego leków z grupy psychotropowych, 2. dowodów zapłaty (imiennych faktur), które świadczyłyby o znacznych wydatkach skarżącego. Jednocześnie organ pouczył skarżącego, iż w przypadku niezłożenia żądanych dokumentów w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania, wniosek skarżącego zostanie pozostawiony bez rozpoznania. Wezwanie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 7 listopada 2011 r. W dniu 8 listopada 2011 r. skarżący złożył pismo, zarzucając, iż wezwanie z dnia 4 listopada 2011 r. narusza prawo. Skarżący nie złożył żądanych przez organ dokumentów. Wobec niewykonania przez skarżącego powyższego wezwania, organ administracji pismem z dnia 30 listopada 2011 r., nr [...], pozostawił bez rozpoznania wskazany wyżej wniosek skarżącego z dnia 6 października r. na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom (niż brak adresu wnoszącego) ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Powołanie się przez organ administracji na art. 64 § 2 k.p.a. służyć może wyłącznie usunięciu braków formalnych wynikających ze ściśle określonych przepisów i nie może zmierzać do merytorycznej oceny przedstawionego wniosku oraz jego załączników (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 1996 r., II SA 1473/94, OSP 1997, z. 7-8, poz. 136 oraz z dnia 30 września 1999 r., I SAB 89/99, niepubl.). Zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej uregulowane zostały w przepisach ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). We wniosku z dnia 6 października 2011 r. skarżący zwrócił się o odstąpienie od żądania zwrotu kosztów za specjalistyczne usługi opiekuńcze (III rata 2009 r.). W myśl art. 104 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej, z tytułu opłat określonych przepisami ustawy oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W przypadkach szczególnie uzasadnionych, w świetle ustępu 4 tego przepisu, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu. Z powyższych przepisów ani z pozostałych przepisów powołanej ustawy, w tym przepisów regulujących postępowanie w sprawach świadczeń z pomocy społecznej, unormowanych w rozdziale 7 tejże ustawy, nie wynika, by jednym z wymogów formalnych wniosku o odstąpienie od żądania zwrotu wydatków na specjalistyczne usługi opiekuńcze było dołączenie do niego dokumentów zażądanych od skarżącego pismem z dnia 4 listopada 2011 r., nr [...]. Takiego obowiązku nie nakładają na stronę wnioskującą o przyznanie przedmiotowego świadczenia również przepisy k.p.a. ani inne przepisy prawa. Niezłożenie przez skarżącego wskazanych wyżej dowodów mogłoby co najwyżej mieć wpływ na merytoryczne rozstrzygnięcie wniosku skarżącego, a nie mogło być uznane za nieuzupełnienie braku formalnego wniosku skarżącego z dnia 6 października 2011 r., skutkujące pozostawieniem tego wniosku bez rozpoznania w oparciu o art. 64 § 2 k.p.a. W tej sytuacji, wobec niezgodnego z prawem pozostawienia bez rozpoznania przedmiotowego wniosku skarżącego należy uznać, iż organ administracji pozostaje w bezczynności w sprawie niniejszej, albowiem nie rozpoznał dotychczas tego wniosku (por. zachowujące aktualność pod rządami p.p.s.a. stanowisko wyrażone w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2000 r., III ZP 11/00, OSNP 2000, Nr 19, poz. 702; B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 310). Stwierdzić jednocześnie należy, że zachowane zostały warunki formalne wniesienia skargi w rozpoznawanej sprawie. Skarżący, przed wniesieniem skargi na bezczynność, w dniu 11 listopada 2011 r. złożył zażalenie do organu wyższego stopnia, o jakim mowa w art. 37 § 1 k.p.a. Uznając skargę za zasadną, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., Sąd zobowiązał Wójta Gminy [...] do rozstrzygnięcia – w terminie 30 dni od dnia otrzymania akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem – wniosku skarżącego z dnia 6 października 2011 r. o odstąpienie od żądania zwrotu kosztów za specjalistyczne usługi opiekuńcze (III rata 2009 r.). Jednocześnie, w oparciu o powyższy przepis, Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie bezczynność organu nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w sentencji.