II OSK 2309/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-02-19
Skład orzekający: Zofia Flasińska, Andrzej Jurkiewicz, Stanisław Nitecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dopuszczalny poziom hałasu w środowisku powinien być ustalany dla bocznicy kolejowej na podstawie przepisów dotyczących "pozostałych obiektów i działalności będącej źródłem hałasu", czy też "dróg i linii kolejowych", w sytuacji gdy ustawa Prawo ochrony środowiska nie definiuje pojęcia "linii kolejowej"?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że bocznica kolejowa nie jest linią kolejową w rozumieniu art. 115a ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska. Sąd oparł się na definicjach zawartych w ustawie o transporcie kolejowym, wskazując na różnice funkcjonalne i charakterystykę oddziaływania akustycznego między linią kolejową a bocznicą. W związku z tym, hałas z bocznicy kolejowej powinien być oceniany według przepisów dotyczących "pozostałych obiektów i działalności będącej źródłem hałasu", co uzasadnia wydanie decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu.Stan faktyczny
Spółka [...] S.A. zaskarżyła decyzję Ministra Środowiska, która utrzymała w mocy decyzję Marszałka Województwa Śląskiego ustalającą dopuszczalny poziom hałasu dla bocznicy kolejowej należącej do spółki. Spółka kwestionowała zakwalifikowanie bocznicy do kategorii "pozostałe obiekty i działalność będąca źródłem hałasu" zamiast "drogi i linie kolejowe", argumentując, że bocznica jest częścią linii kolejowej nr 9. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Flasińska (spr.) Sędziowie NSA Andrzej Jurkiewicz del. WSA Stanisław Nitecki Protokolant starszy asystent sędziego Elżbieta Granatowska po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] Polska S.A. z siedzibą w Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 513/12 w sprawie ze skargi [...] Polska S.A. z siedzibą w Z. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia dopuszczalnego poziomu hałasu oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 13 czerwca 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 513/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki [...] S.A. z siedzibą w Z. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] stycznia 2012 r. w przedmiocie ustalenia dopuszczalnego poziomu hałasu.
Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. Minister Środowiska, po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A z siedzibą w Z., utrzymał w mocy decyzję Marszałka Województwa Śląskiego w Katowicach z dnia [...] października 2011 r., którą ustalono na rzecz spółki dopuszczalny poziom hałasu przenikającego do środowiska w rozumieniu terenów zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej z terenu bocznicy kolejowej, usytuowanej na terenie [...] S.A. [...] w K., w wysokości: 55 dB w porze dnia (godz. 06.00 - 22.00), 45 dB w porze nocy (godz. 22.00 - 06.00).
Organ wskazał, że na bocznicy kolejowej, która jest usytuowana na terenie [...] S.A. [...] w K., są realizowane zadania z zakresu transportu wewnątrzzakładowego na rzecz KWK [...]. Zatem do niniejszej bocznicy, będącej obiektem kolejowego transportu wewnątrzzakładowego, nie odnoszą się przepisy ustawy o transporcie kolejowym odbywającym się na liniach kolejowych (art. 3 pkt 1). Stąd organ I instancji w prawidłowy sposób uznał, że dopuszczalny poziom hałasu w środowisku, o którym mowa w § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. Nr 120, poz. 826), w związku z funkcjonowaniem przedmiotowej bocznicy - określają wskaźniki hałasu odnoszące się do tzw. pozostałych obiektów i działalności będącej źródłem hałasu, a nie wskaźniki właściwe w odniesieniu do dróg i linii kolejowych. Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska odwołującego się w zakresie skierowania zaskarżonej decyzji do niewłaściwego adresata. Zdaniem organu, na akustyczne oddziaływanie na środowisko omawianej bocznicy nie ma wpływu [...] S.A. [...] w K. Hałas emitowany do środowiska przez niniejszą bocznicę jest bowiem rezultatem działalności podmiotu, który ją dzierżawi i jednocześnie realizuje na niej zadania z zakresu transportu wewnątrzzakładowego na rzecz KWK [...], czyli [...] S.A. z siedzibą w Z.
Organ odwoławczy wskazał, iż w związku z zarzutami odwołania kwestionującymi wyniki pomiarów hałasu emitowanego do środowiska w związku z eksploatacją przedmiotowej bocznicy kolejowej, pismem z dnia 16 listopada 2011 r., wezwał Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Katowicach Delegatura WIOŚ w Częstochowie, do wyjaśnienia jakie sygnały akustyczne zostały objęte badaniami stanowiącymi podstawę wydania zaskarżonej decyzji oraz czy lokalizacja punktu pomiarowego rzeczywiście umożliwiała selekcję sygnałów pochodzących z bocznicy kolejowej oraz z toru kolejowego nr 9. Z wyjaśnień Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Katowicach Delegatura WIOŚ w Częstochowie, przekazanych pismem z dnia 29 listopada 2011 r., wynika, że kwestionowane przez stronę pomiary odnoszą się wyłącznie do oddziaływań bocznicy kolejowej, a lokalizacja punktu pomiarowego nie miała wpływu na prawidłowe oddzielenie sygnałów akustycznych, których źródłem była eksploatacja bocznicy oraz toru kolejowego nr 9. O możliwości zapoznania się z niniejszymi wyjaśnieniami strona skarżąca była powiadomiona pismem z dnia 5 grudnia 2011 r.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła spółka [...] S.A. w Z., zarzucając organom naruszenie § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku, art. 115 b ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2006 r. Nr 129, poz. 902, z późn. zm.) oraz art. 6 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji ustalającej dla spółki dopuszczalny równoważny poziomu hałasu wskutek przyporządkowania terenu bocznicy kolejowej do kategorii "Pozostałe obiekty i działalność będąca źródłem hałasu", a nie do kategorii ‚"Drogi i linie kolejowe" oraz ewentualnie naruszenia art. 139 ustawy - Prawo ochrony środowiska poprzez skierowanie zaskarżonej decyzji do spółki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uznał, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Sąd wskazał, iż zgodnie z art. 115 a ust 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska w przypadku stwierdzenia przez organ ochrony środowiska, na podstawie pomiarów własnych, pomiarów dokonanych przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska lub pomiarów podmiotu obowiązanego do ich prowadzenia, że poza zakładem, w wyniku jego działalności, przekroczone są dopuszczalne poziomy hałasu, organ ten wydaje decyzję o dopuszczalnym poziomie hałasu; za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu uważa się przekroczenie wskaźnika hałasu LAeq D lub LAeq N. Z akt sprawy wynika, iż w czerwcu 2011 r. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Katowicach przeprowadził kontrolę połączoną z pomiarami poziomu hałasu przenikającego do środowiska z terenu bocznicy kolejowej usytuowanej na terenie [...] w K. Na terenie zabudowy wielorodzinnej przy ul. S. w K. w porze nocnej powyższy współczynnik wynosił 58,8 ± 1,8 dB. Był to współczynnik wyższy od dopuszczalnego poziomu hałasu określonego w rozporządzeniu, które dla pozostałych obiektów i działalności będących źródłem hałasu dla terenów zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej wynoszą 55 dB w porze dnia (godz. 06.00 - 22.00) i 45 dB w porze nocy (godz. 22.00 - 06.00).
Sąd wskazał, że - wbrew twierdzeniom skargi - bocznica kolejowa nie jest linią kolejową. Świadczy o tym zróżnicowanie w ustawie z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz.U z 2007 r. Nr 19, poz. 94, z późn. zm.) pojęć "linia kolejowa" i "bocznica kolejowa". Zgodnie z przepisem art. 4 pkt. 2 wskazanej ustawy "linia kolejowa" to droga kolejowa mająca początek i koniec wraz z przyległym pasem gruntu, na którą składają się odcinki linii, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego wraz z zajętymi pod nie gruntami. Natomiast zgodnie z art. 4 pkt 10 ww. ustawy "bocznica kolejowa" to droga kolejowa połączona z linią kolejową i służąca do wykonywania załadunku i wyładunku wagonów lub wykonywania czynności utrzymaniowych pojazdów kolejowych lub postoju pojazdów kolejowych oraz przemieszczania i włączania pojazdów kolejowych do ruchu po sieci kolejowej; w skład bocznicy kolejowej wchodzą również urządzenia sterowania ruchem kolejowym oraz inne urządzenia związane z bezpieczeństwem ruchu kolejowego, które są na niej usytuowane. Podnoszony zatem przez stronę skarżącą argument dotyczący zgłoszenia przedmiotowej bocznicy do Urzędu Transportu Kolejowego jako stacji kopalnianej [...], położonej na linii kolejowej nr 9, nie czyni tej bocznicy linią kolejową w rozumieniu powyżej przytoczonych przepisów.
Sąd podkreślił, że art. 115 a. ust. 2 ustawy – Prawo ochrony środowiska wprost wskazuje, że jeżeli hałas powstaje w związku z eksploatacją dróg, linii kolejowych, linii tramwajowych, kolei linowych, portów oraz lotnisk lub z działalnością osoby fizycznej niebędącej przedsiębiorcą, decyzji, o której mowa w ust. 1, nie wydaje się. Skoro zatem, jak wykazano powyżej, bocznica kolejowa nie może być zaliczona do linii kolejowych, to słusznie w stosunku do niej organ zastosował art. 115 a ust. 1 ustawy, a nie art. 105 ust. 1 k.p.a. w zw. z art. 115 a ust. 2 ustawy – Prawo ochrony środowiska.
Sąd I instancji nie uwzględnił zarzutu strony skarżącej dotyczącego lokalizacji punktu pomiarowego uniemożliwiającej obserwację, a tym samym odseparowanie, zdarzeń akustycznych, których źródłem były operacje na bocznicy i torze kolejowym nr 9. Jak wynika z akt sprawy, w trakcie wykonywania kwestionowanych badań, tj. w dniach 28 – 29 czerwca 20 11 r., w godz. 23.05-00.05 (1 godz. = czas odniesienia w porze nocy), po linii kolejowej nr 9 nie przejeżdżał żaden pociąg. Nie zachodziła zatem sytuacja, która wymagałaby oddzielenia zdarzeń akustycznych związanych z eksploatacją toru nr 9 i omawianej bocznicy. Kwestia ta została dodatkowo wyjaśniona przez organ odwoławczy, do poczynionych przez niego w tym względzie ustaleń strona skarżąca nie wniosła żadnych zastrzeżeń.
Zdaniem Sądu I instancji, zaskarżona decyzja nie jest również dotknięta wadą nieważności w rozumieniu art. 156 ust. 1 pkt 4 k.p.a. Zgodnie z art. 138 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska eksploatacja instalacji oraz urządzenia zgodnie z wymaganiami ochrony środowiska jest, z zastrzeżeniem art. 139, obowiązkiem ich właściciela, chyba że wykaże on, iż władającym instalacją lub urządzeniem jest na podstawie tytułu prawnego inny podmiot. Z przepisu tego wynika, iż właściciel instalacji jest zwolniony z obowiązków wynikających z ustawy, jeżeli wykaże, iż inny podmiot włada tą instalacją. Analiza akt sprawy wskazuje, iż władającym bocznicą jest strona skarżąca. Właściwym adresatem zaskarżonych decyzji jest więc [...] S.A. z siedzibą w Z., będąca podmiotem dzierżawiącym bocznicę kolejową zlokalizowaną na terenie [...] w K., co czyni ją - zgodnie z art. 138 ustawy - Prawo ochrony środowiska - podmiotem zobowiązanym do eksploatacji tej bocznicy zgodnie z wymogami ochrony środowiska i w konsekwencji podmiotem, do którego odnosi się przepis art. 115 a. ust. 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła spółka [...] S.A. z siedzibą w Z., opierając ją na podstawach:
1. naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj.:
- art. 115 a ust. 2 ustawy – Prawo ochrony środowiska poprzez wydanie zaskarżonej decyzji ustalającej dla spółki dopuszczalny poziom hałasu,
- § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku poprzez zakwalifikowanie terenu bocznicy kolejowej usytuowanej na terenie [...] do kategorii "Pozostałe obiekty i działalność będąca źródłem hałasu", a nie do kategorii "Drogi i inne linie kolejowe",
- art. 4 pkt 25 ustawy o transporcie kolejowym poprzez przyjęcie, że na bocznicy kolejowej są realizowane zadania z zakresu transportu wewnątrzzakładowego,
2. naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieprzedstawienie przez Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku stanowiska prawnego w istotnej dla rozstrzygnięcia kwestii, tj. zasadności przyjęcia na gruncie ustawy – Prawo ochrony środowiska wyraźnego rozróżnienia "linii kolejowej" od "bocznicy kolejowej".
Powołując się na te podstawy kasacyjne, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż do wydania powyższej decyzji doszło w wyniku ustalenia, iż teren bocznicy kolejowej, zlokalizowanej na terenie [...] w K., a ściślej wykonywane na niej operacje, tj.: przejazdy, przetaczania oraz spinanie składów towarowych do transportu węgla kamienia są źródłem hałasu. W ocenie spółki, teren z torami kolejowymi usytuowany na terenie [...] w K. nie powinien zostać przyporządkowany w Tabeli 1 załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku do kategorii "Pozostałe obiekty i działalność będąca źródłem hałasu", ale do kategorii "Drogi i linie kolejowe". Strona skarżąca wskazała, iż ustawa – Prawo ochrony środowiska nie zawiera definicji "linii kolejowej", nie odsyła więc w zakresie rozumienia tego pojęcia do ustawy o transporcie kolejowym. Rozróżnienie pojęć "linia kolejowa" i "bocznica kolejowa" zostało dokonane wyłącznie na potrzeby ustawy o transporcie kolejowym. W świetle art. 4 pkt 10 tej ustawy bocznica kolejowa to także droga, tyle, że kolejowa, po której – identycznie jak po linii kolejowej – przemieszczają się pojazdy kolejowe (są wykonywane manewry i jazdy pociągowe). W piśmie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Katowicach z dnia 11 sierpnia 2009 r., stwierdzono wyraźnie, że przejazdy pociągów po terenie bocznicy są zdarzeniem akustycznym związanym z jej eksploatacją.
W ocenie skarżącej spółki, na gruncie ustawy – Prawo ochrony środowiska usytuowanie linii kolejowej na terenie bocznicy kolejowej i poza nią nie powinno być różnicowane. Bez względu na usytuowanie linii kolejowej, hałas, który powodują przemieszczające się po niej pojazdy kolejowe jest generalnie taki sam. Definiowanie "linii kolejowej" zgodnie z art. 4 pkt 2 ustawy o transporcie kolejowym prowadzi do zbyt wąskiego rozumienia tego pojęcia na gruncie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz do wypaczenia treści art. 115 a ust. 2 tej ustawy. Trudno jest przyjąć, że na gruncie ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawodawca, mówiąc o drogach i liniach kolejowych w kontekście emitowanego przez nie hałasu, wyłączył z tego zakresu teren bocznicy kolejowej, po której także przemieszczają się pojazdy kolejowe. Zdaniem skarżącej spółki, w tej sprawie konieczne jest więc zastosowanie wykładni celowościowej, a nie wykładni językowej – jak uczynił to Sąd I instancji.
Strona skarżąca wskazała ponadto, że w rozporządzeniu Ministra Środowiska z 14 czerwca 2007 r., w Objaśnieniach wskazano, że wartości właściwe dla dróg i linii kolejowych stosuje się także do torowisk tramwajowych poza pasem drogowym i kolei linowych. Skoro dopuszczalne poziomy hałasu związane z działaniem kolei linowej, czy torowiska tramwajowego są wyższe, to tym bardziej te wyższe normy hałasu powinny dotyczyć również bocznicy kolejowej, gdzie hałas, nawet bez ruchu po niej wagonów jest zdecydowanie większy.
Skarżąca spółka wskazała ponadto, że teren bocznicy został zgłoszony do Urzędu Transportu Kolejowego jako stacja kopalniana [...], położona na linii nr 9, co świadczy o faktycznym połączeniu tej linii kolejowej z terenem bocznicy. Nie jest prawdą, że na terenie tej bocznicy jest prowadzony transport wewnątrzzakładowy, gdyż bocznica ta poprzez ścisłe połączenie z linią kolejową nr 9 została włączona do infrastruktury kolejowej. Zgodnie z art. 4 pkt 25 ustawy o transporcie kolejowym, transport wewnątrzzakładowy to transport wykonywany w ramach procesu produkcji przedsiębiorstwa bez udziału przewoźnika kolejowego oraz bez należących do niego pojazdów kolejowych, w tym na obszarze górniczym - kopalń odkrywkowych oraz zwałowisk odpadów. Teren bocznicy, której dotyczy spór nie może być uznany za teren, na którym wykonywany jest transport wewnątrzzakładowy, skoro może być on udostępniony przewoźnikom, co w praktyce ma miejsce. Skarżąca spółka realizuje na tej bocznicy usługi kolejowe na podstawie umowy przewozowej nr [...] z dnia [...] marca 1994 r.
Według strony skarżącej uzasadnione jest więc twierdzenie, że dopuszczalny poziom hałasu przenikający do środowiska w porze nocnej z przedmiotowej bocznicy kolejowej powinien wynosić 50 dB. Na bocznicy kolejowej hałas wynikający z pracy lokomotywy potęgują dodatkowo inne wykonywane tu czynności.
Strona skarżąca stwierdziła ponadto, że – zgodnie z art. 115 a ust. 2 ustawy – Prawo ochrony środowiska – w związku z tym, że w tej sprawie hałas powstaje w związku z eksploatacją linii kolejowej, decyzja o dopuszczalnym poziomie hałasu nie powinna zostać wydana.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Niezasadny jest zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd I instancji art. 115 a ust. 2 ustawy – Prawo ochrony środowiska poprzez wydanie zaskarżonej decyzji ustalającej dla spółki dopuszczalny poziom hałasu. Zgodnie z art. 115 a ust. 1 powołanej ustawy w przypadku stwierdzenia przez organ ochrony środowiska, na podstawie pomiarów własnych, pomiarów dokonanych przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska lub pomiarów podmiotu obowiązanego do ich prowadzenia, że poza zakładem, w wyniku jego działalności, przekroczone są dopuszczalne poziomy hałasu, organ ten wydaje decyzję o dopuszczalnym poziomie hałasu; za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu uważa się przekroczenie wskaźnika hałasu LAeq D lub LAeq N. Przepis art. 115 a ust. 2 ustawy – Prawo ochrony środowiska wprowadza wyjątek od tej zasady, wskazując, że jeżeli hałas powstaje w związku z eksploatacją dróg, linii kolejowych, linii tramwajowych, kolei linowych, portów oraz lotnisk lub z działalnością osoby fizycznej niebędącej przedsiębiorcą, decyzji, o której mowa w ust. 1, nie wydaje się. Zdaniem strony skarżącej, hałas związany z funkcjonowaniem bocznicy kolejowej usytuowanej na terenie [...] w K. jest hałasem związanym z eksploatacją linii kolejowej w rozumieniu tego przepisu, a zatem brak było podstaw prawnych do wydania dla skarżącej spółki decyzji ustalającej dopuszczalny poziom hałasu. Swoje stanowisko strona skarżąca uzasadnia tym, że pojęcie "linii kolejowej" w rozumieniu art. 115 a ust. 2 ustawy – Prawo ochrony środowiska jest pojęciem autonomicznym, bowiem ustawa – Prawo ochrony środowiska nie odsyła w zakresie rozumienia tego pojęcia do ustawy o transporcie kolejowym.
Ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić ze względów wynikających z wykładni systemowej oraz wykładni celowościowej pojęcia "linia kolejowa" w rozumieniu art. 115 a ust. 2 ustawy – Prawo ochrony środowiska. Przepisy ustawy – Prawo ochrony środowiska nie zawierają definicji pojęcia "linia kolejowa". Sąd I instancji prawidłowo zatem, kierując się regułami wykładni systemowej zewnętrznej mającymi na celu zapewnienie spójności systemu prawnego, odwołał się do definicji tego pojęcia zawartego w ustawie kompleksowo regulującej kwestie związane z infrastrukturą kolejową i ruchem kolejowym, czyli do ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz.U. z 2007 r. Nr 19, poz. 94, z późn. zm.). Zgodnie z art. 4 pkt 2 tej ustawy linia kolejowa to droga kolejowa mająca początek i koniec wraz z przyległym pasem gruntu, na którą składają się odcinki linii, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego wraz z zajętymi pod nie gruntami. Pojęciu temu Sąd I instancji przeciwstawił pojęcie "bocznicy kolejowej" zawarte w art. 4 pkt 10 ustawy o transporcie kolejowym, który stanowi, że bocznica kolejowa to droga kolejowa połączona z linią kolejową i służąca do wykonywania załadunku i wyładunku wagonów lub wykonywania czynności utrzymaniowych pojazdów kolejowych lub postoju pojazdów kolejowych oraz przemieszczania i włączania pojazdów kolejowych do ruchu po sieci kolejowej; w skład bocznicy kolejowej wchodzą również urządzenia sterowania ruchem kolejowym oraz inne urządzenia związane z bezpieczeństwem ruchu kolejowego, które są na niej usytuowane. Z zestawienia tych pojęć wynika, że bocznica kolejowa nie może być utożsamiana z linią kolejową. Część przepisów ustawy o transporcie kolejowym nie ma w ogóle zastosowania do bocznic kolejowych (art. 2 pkt 2 ustawy). Na linii kolejowej odbywa się ruch ciągły pojazdów kolejowych, natomiast bocznica kolejowa jest wprawdzie połączona z linią kolejową, lecz jest to teren przeznaczony do wykonywania załadunku i wyładunku wagonów, dokonywania konserwacji pojazdów kolejowych, postoju tych pojazdów i włączania ich do ruchu kolejowego.
Do podobnych wniosków prowadzi również wykładnia celowościowa pojęcia "linia kolejowa" w rozumieniu art. 115 a ust. 2 ustawy – Prawo ochrony środowiska. Przepis ten dotyczy oddziaływania akustycznego wskazanych w nim obiektów (dróg, linii kolejowych, linii tramwajowych, kolei linowych, portów, lotnisk) na środowisko. Na linii kolejowej odbywa się jednostajny ruch kolejowy o dużych prędkościach, zatem hałas, którego źródłem są jadące pojazdy kolejowe jest co do zasady większy niż na bocznicy kolejowej, gdzie występują małe prędkości przetaczania wagonów, wielokrotnie powtarzające się ruszanie z miejsca i hamowanie pojazdów kolejowych. Zasadnie zatem przepis § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku w związku z Tabelą 1 załącznika do tego rozporządzenia wprowadza wyższe dopuszczalne granice norm hałasu w odniesieniu do dróg i linii kolejowych (torowisk tramwajowych poza pasem drogowym oraz kolei linowych), a niższe granice w odniesieniu do pozostałych obiektów i działalności będących źródłem hałasu. Zróżnicowanie tych norm hałasu wynika nie tylko z wielkości natężenia hałasu emitowanego w związku z ruchem pojazdów po tych drogach czy liniach, lecz również z charakterem oddziaływania akustycznego dróg czy też linii kolejowych na środowisko. Ciągły ruch pojazdów o dużych prędkościach na liniach kolejowych czy drogach powoduje ze swej istoty stałe, jednostajne, duże natężenie hałasu na terenach do nich przylegających, dlatego normy przewidziane dla tego typu obiektów są wyższe.
Należy zwrócić uwagę na jeszcze jeden argument przemawiający za rozróżnieniem norm hałasu dla linii kolejowej i dla bocznicy kolejowej. Na linii kolejowej odbywa się stały ruch kolejowy według określonego rozkładu jazdy, możliwość wpływu zarządcy infrastruktury kolejowej na częstotliwość tego ruchu, a w konsekwencji na jego czasowe oddziaływanie akustyczne na środowisko jest ograniczona. Natomiast w przypadku zarządcy bocznicy kolejowej istnieje większa możliwość takiego rozplanowania wykonywanych tam czynności, aby przykładowo zmniejszyć natężenie emitowanego hałasu w porze nocnej.
Zatem niezasadny jest również podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku poprzez zakwalifikowanie terenu przedmiotowej bocznicy kolejowej do kategorii "Pozostałe obiekty i działalność będąca źródłem hałasu", a nie do kategorii "Drogi i inne linie kolejowe". Z treści protokołu kontroli z dnia 1 lipca 2011 r. przeprowadzonej przez inspektorów Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Katowicach wynika, że źródłem hałasu z terenu przedmiotowej bocznicy kolejowej jest przejazd, przetaczanie i spinanie składów towarowych głównie transportu węgla i kamienia. Nie można zatem przyjąć, że hałas emitowany z terenu przedmiotowej bocznicy powinien być kwalifikowany jako hałas związany z eksploatacją linii kolejowej w rozumieniu § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. oraz art. 115 a ust. 2 ustawy – Prawo ochrony środowiska. Zasadnie zatem przyjęto, że w tej sprawie zastosowanie ma przepis art. 115 a ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska.
Nietrafny jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 4 pkt 25 ustawy o transporcie kolejowym poprzez przyjęcie, że na bocznicy kolejowej są realizowane zadania z zakresu transportu wewnątrzzakładowego. Sąd nie wyraził takiego poglądu w uzasadnieniu wyroku, w tym zakresie przytoczył tylko pogląd organu odwoławczego wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Kwestia czy na przedmiotowej bocznicy kolejowej wykonywane są zadania z zakresu transportu wewnątrzzakładowego może mieć jedynie znaczenie dla stosowania do tej bocznicy przepisów ustawy o transporcie kolejowym z uwagi na wyłączenie przewidziane w art. 3 pkt 2 tej ustawy. Nie ma to większego znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy, gdyż postawę prawną wydanej decyzji stanowiły przepisy ustawy – Prawo ochrony środowiska i powołanego aktu wykonawczego do tej ustawy, a nie przepisy ustawy o transporcie kolejowym.
Nie mógł również odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj.: art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieprzedstawienie przez Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku stanowiska prawnego wyjaśniającego przyjęcie na gruncie ustawy – Prawo ochrony środowiska wyraźnego rozróżnienia "linii kolejowej" od "bocznicy kolejowej". Przedstawiona przez Sąd I instancji analiza prawna w tym zakresie jest wystarczająca dla uzasadnienia prawnego podjętego rozstrzygnięcia.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło