III SA/Wr 597/11
WyrokWSA we Wrocławiu2012-02-09
Skład orzekający: Bogumiła Kalinowska, Maciej Guziński, Marcin Miemiec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prawidłowo wznowiono postępowanie administracyjne w sprawie przyznania płatności na zalesianie gruntów rolnych, gdy nowe okoliczności faktyczne (wyniki kontroli terenowej) ujawniły rozbieżności między zadeklarowaną a faktyczną powierzchnią zalesienia, a następnie uchylono pierwotną decyzję i przyznano płatność w niższej wysokości?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. było prawidłowe, ponieważ wyniki kontroli terenowej stanowiły nowe dowody i nowe okoliczności faktyczne, które istniały już w dniu wydania pierwotnej decyzji, ale nie były znane organowi. Ustalenie mniejszej niż zadeklarowana powierzchni zalesienia, w tym obecność "starego" lasu na działce, uzasadniało uchylenie pierwotnej decyzji i przyznanie płatności w niższej wysokości, zgodnie z przepisami unijnymi dotyczącymi sankcji za przedeklarowanie obszaru.Stan faktyczny
Skarżąca J.K. wniosła o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych, przejmując prawa po swoim ojcu. Po przyznaniu płatności, kontrola terenowa wykazała, że faktyczna powierzchnia zalesienia była mniejsza niż zadeklarowana, a na działce znajdował się "stary" las. Organ rolny wznowił postępowanie, uchylił pierwotną decyzję i przyznał płatność w niższej wysokości, co zostało utrzymane w mocy przez organ odwoławczy. Skarżąca zaskarżyła decyzję, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym kwestionując metodę pomiaru GPS oraz brak uwzględnienia jej braku winy.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca) Sędzia WSA Marcin Miemiec Protokolant Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 9 lutego 2012 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie przyznania płatności na zalesianie gruntów rolnych oddala skargę.
Decyzją opisaną w sentencji niniejszego wyroku Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy, wydane w ramach wznowienia postępowania administracyjnego, pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie z dnia [...] r. (Nr [...]), uchylające decyzję z dnia [...] r. (Nr [...]) w sprawie przyznania płatności na zalesianie gruntów rolnych i przyznające przedmiotową płatność w innej wysokości.
W pierwszej części uzasadnienia takiego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie.
Wyjaśnił, że w dniu [...] r. K.K. (dalej: producent rolny) złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych na 2006 rok. Wniosek obejmował działkę ewidencyjną położoną w województwie d., powiecie ś., gminie Ś., obrębie G. o nr [...] i następujące płatności: wsparcie na zalesianie na łącznej powierzchni [...] ha, premia pielęgnacyjna z zastosowaniem repelentów na terenach o korzystnej konfiguracji na powierzchni [...] ha oraz premia zalesieniowa dla producenta rolnego uzyskującego co najmniej 20% dochodu z rolnictwa na powierzchni [...] ha.
Postanowieniem z dnia [...] r. organ rolny pierwszej instancji wydał postanowienie o spełnieniu niezbędnych warunków we wniosku o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych. W postanowieniu pouczono wnioskodawcę o niezbędnych warunkach, jakie należy spełnić, aby uzyskać płatność na zalesianie gruntów rolnych.
W dniu [...] r. producent rolny złożył oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia wraz z poświadczającym ten fakt zaświadczeniem z Nadleśnictwa M.
Dnia [...] r. wniosek o przyznanie płatności do działki nr [...] wniosła J. K. - córka producenta rolnego (zwana w dalszej części uzasadnienia "skarżącą"), ze względu na przeniesienie prawa własności nieruchomości (umowa darowizny z dnia [...] r.).
Organ rolny pierwszej instancji decyzja z dnia [...] r. przyznał skarżącej pomoc na zalesianie jako wstępującej w prawa i obowiązki pierwotnego wnioskodawcy, do deklarowanego areału - [...] ha. Strona otrzymała jednorazowe wsparcie na zalesienie w wysokości [...] zł, premię pielęgnacyjną wypłacaną przez 5 lat w wysokości [...] zł oraz premię zalesieniową wpłacaną przez 20 lat w kwocie [...] zł. Kolejnymi wnioskami strona ubiegała się o wypłatę pomocy za lata 2007-2010.
W dniu [...] r. w gospodarstwie skarżącej przeprowadzono kontrolę na miejscu, metodą inspekcji terenowej. W wyniku kontroli stwierdzono, iż na działce rolnej A położonej na działce ewidencyjnej nr [...] faktyczna powierzchnia całkowita zalesienia i grodzenia siatką tej działki jest mniejsza niż deklarowana tj. areał zalesiony został pomierzony na [...] ha, natomiast areał ogrodzony siatką to [...] ha. Inspektorzy w uwagach stwierdzili, iż powierzchnia grodzenia obejmuje zarówno nową plantację jak i "stary" las. Powierzchnia wieloletniego lasu wynosi [...] ha. Ponadto kontrolerzy stwierdzili, iż w planie zasileniowym brak jest informacji o zastosowaniu repelentów. Raport pokontrolny przedstawiony został skarżącej.
W związku ze stwierdzonymi w trakcie kontroli nieprawidłowościami Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją ostateczną w sprawie o przyznanie płatności do zalesienia gruntów rolnych dla pani J. K. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kodeksu postępowania administracyjnego. Wznowienie postępowania nastąpiło w związku z faktem, że ustalenia kontroli na miejscu miały wpływ na wysokość przyznanej płatności, zatem wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
Rozpatrując zarzuty skarżącej w przedmiocie protokołu kontroli, organ rolny zwrócił się do Biura Kontroli na Miejscu D. Oddziału Regionalnego ARiMR we W., które przeprowadziło inspekcję w gospodarstwie skarżącej, o ustosunkowanie się do wniosków strony oraz stosowne wyjaśnienie lub uzupełnienie protokołu pokontrolnego.
Inspektorzy terenowi wykonujący przedmiotową kontrole wskazali, iż była ona przeprowadzona w obecności pełnomocnika skarżącej, którego na bieżąco informowali o występujących nieprawidłowościach. Po zakończeniu kontroli pełnomocnikowi przekazano sporządzony protokół. Wyjaśniono, że protokół przekazany bezpośrednio po kontroli różni się od przesłanego stronie pocztą, bowiem w trakcie weryfikacji przez osobę zatwierdzającą zaistniała konieczność jego uzupełnienia o dodatkowe kody. Ze względu na brak informacji w planie zalesieniowym o konieczności stosowanie repelentów w przypadku gdy strona ubiegała się o płatność z tego tytułu zastosowany został kod ZGR24. Na podstawie faktury dołączonej do protokołu ustalono, iż ilość zakupionego środka nie jest wystarczająca do zabezpieczenia założonej uprawy leśnej, dlatego uzupełniono protokół o kody ZGR13 i ZGR17. Faktura przedstawiona podczas kontroli dotyczyła środka [...] extra w ilości [...] kg, natomiast zużycie tego preparatu wynosi ok. [...] kg na [...] szt. drzewek. Zgodnie z fakturami przedstawionymi podczas kontroli do zalesienia wykorzystano ok. [...] szt. sadzonek.
Organ rolny wyjaśnił również, że w dostarczonym przez stronę, na wezwanie organu, Planie zalesienia, brak było informacji o konieczności stosowania repelentów w celu ochrony uprawy przed szkodami powodowanymi przez zwierzynę.
Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. wydał w dniu [...] r. decyzję o uchyleniu decyzji dotychczasowej i przyznał płatności na zalesianie gruntów rolnych w mniejszej wysokości.
W uzasadnieniu decyzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. wskazał na różnice pomiędzy powierzchniami zadeklarowanymi we wniosku przez producenta, a powierzchniami stwierdzonymi w wyniku przeprowadzonej kontroli gospodarstwa metodą inspekcji terenowej oraz opisał pozostałe nieprawidłowości wykazane w trakcie inspekcji działek. Kierownik szczegółowo wskazał również na sposób wyliczenia przyznanej płatności oraz dane uwzględnione przy tym obliczeniu.
Utrzymując zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wyjaśnił, że podstawą prawną określającą szczegółowe warunki i tryb przyznawania pomocy finansowej na zalesianie gruntów jest rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 114, poz. 786 ze zm.), wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 oraz z 2004 r. Nr 42, poz. 386 i Nr 148, poz. 1551).
Jak wskazał Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia zalesieniowego płatność na zalesianie jest udzielana producentowi rolnemu, który spełnia łącznie następujące warunki:
- został wpisany do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
- zobowiązał się do:
a) zalesienia działek rolnych, na których do dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności była prowadzona działalność rolnicza,
b) pielęgnacji założonej uprawy leśnej, przez okres 5 lat od dnia wykonania zalesienia - zgodnie z planem zalesienia, w rozumieniu przepisów o lasach.
- zobowiązał się do prowadzenia założonej uprawy leśnej, o której mowa w pkt 2 lit. b, przez okres 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie.
Zgodnie z ust. 2, płatność na zalesianie jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych, w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidengi producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności:
1. użytkowanych jako grunty orne, łąki trwałe, pastwiska trwałe albo sady, które zostały przeznaczone do zalesienia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego;
2. stanowiących:
a) własność tego producenta rolnego albo jego małżonka lub
b) współwłasność tego producenta rolnego;
3. o powierzchni co najmniej 0,3 ha, jeżeli ich szerokość wynosi:
a) co najmniej 20 m lub
b) mniej niż 20 m - w przypadku gdy działki rolne graniczą z lasem.
Organ drugiej instancji podniósł, że stosownie do obowiązującej w dniu złożenia wniosku definicją działki rolnej zawartą w art. 3 pkt 7 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r., Nr 10, poz. 76 ze zm.), za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż [...] ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego.
Jak wyjaśniał dalej Dyrektor Oddziału ARiMR, podstawą prawną do dokonania powyższej kontroli był art. 69 rozporządzenia Komisji (WE) NR 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) ( Dz. Urz. UE L 153/30 str. 46), zgodnie z ktorym, wszystkie wnioski w ramach działania: "zalesianie gruntów rolnych" podlegają typowaniu do kontroli na miejscu. Kontrole na miejscu dokonywane są zgodnie z tytułem III rozporządzenia (WE) nr 2419/2001 (zamienione na rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004, a następnie na rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009). Obejmują one co najmniej 5% beneficjentów rocznie w odniesieniu do wszystkich typów środków rozwoju obszarów wiejskich określonych w dokumentach programowania. Kontrole na miejscu są rozkładane w ciągu roku zgodnie z analizą ryzyka przedstawioną dla każdego środka rozwoju obszarów wiejskich. W przypadku środków wsparcia inwestycji na mocy rozdziału I, VII, VIII i IX tytułu II rozporządzenia (WE) nr 1257/1999, Państwa Członkowskie mogą postanowić, że kontrole na miejscu dotyczą tylko tych projektów, które są na etapie zakończenia. Wszystkie zobowiązania i obowiązki beneficjenta, które mogą być sprawdzone podczas wizytacji, są przedmiotem kontroli.
Dalej w uzasadnieniu organ drugiej instancji podniósł, że z ustalonego w sposób prawidłowy stanu faktycznego sprawy wynika, że kontrola na miejscu gruntów rolnych zgłoszonych pierwotnie przez K.K. do zalesienia, a które przejęła wraz ze zobowiązaniem do kontynuowania programu skarżąca, wykazała nieprawidłowości co do zadeklarowania na nich powierzchni uprawnionych do otrzymywania płatności zalesieniowych. Ponadto kontrola ta wykazała inne nieprawidłowości polegające na niezgodności Planu zalesienia z wnioskiem strony. Stwierdził, iż w sprawie zaszły przesłanki uzasadniające zastosowanie nadzwyczajnego trybu wzruszenia decyzji ostatecznej i w konsekwencji uchylenie decyzji z dnia [...] r., bowiem ujawnione zostały w trakcie kontroli na miejscu nowe okoliczności faktyczne, istotne dla sprawy. Okoliczności te dotyczą przedmiotu sprawy oraz mają znaczenie prawne, rzutujące na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych. Nowe okoliczności faktyczne istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej, natomiast nie były znane organowi, który wydał decyzję.
W związku z przeprowadzoną na zalesionej działce A (działka ewidencyjna nr [...]) kontrolą na miejscu, ze względu na wykryte różnice pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną przez producenta a powierzchnią stwierdzoną podczas kontroli na miejscu, płatności w ramach wsparcia na zalesienie, premii pielęgnacyjnej i premii zalesieniowej zostały pomniejszone o dwukrotność tej różnicy.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji stwierdził, że organ pierwszej instancji podał jako podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004 r., str. 18 ze zm.), który stanowi, że jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2 ha, lecz nie więcej niż 20% powierzchni stwierdzonej, wówczas kwota jaka ma być przyznana zostanie pomniejszona w danym roku o dwukrotną wykrytą różnicę. W przypadku, gdy różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną wynosi 20% lub więcej, odmawia się przyznania płatności. Organ odwoławczy stwierdził jednak, że z dniem [...] r. przywołane powyżej rozporządzenie 796/2004 zostało zastąpione przez rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. WE Nr L 316 z 02.12.2009 r. str. 65 ze zm.). Jednakże, jak podniesiono w uzasadnieniu drugoinstancyjnego rozstrzygnięcia, w rozporządzeniu tym art. 58 zawiera analogiczną regulację w przypadku przedeklarowania przez rolnika areału zgłoszonego do płatności wskazując, iż wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % zatwierdzonego obszaru. Dlatego zauważona w postępowaniu odwoławczym wadliwość zaskarżonego rozstrzygnięcia nie stanowi przesłanki do uchylenia decyzji, tym bardziej, że wadliwość tę poprawiono w postępowaniu odwoławczym, wskazując na prawidłową podstawę prawną. W związku z faktem, że stwierdzona różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a faktycznie zalesioną wynosił 16,5266 %, podjęte rozstrzygnięcie jest prawidłowe.
W dalszej części swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że kontrola na miejscu w zakresie uprawnienia strony do uzyskania płatności do gruntów rolnych wykazała nieprawidłowości w odniesieniu do faktycznej powierzchni zalesionej jesienią 2006 r. Inspekcja ta wykazała ponadto, iż dane zawarte w planie zalesieniowym sporządzonym przez Nadleśnictwo M. nie są zgodne z deklaracją zawartą we wniosku. Strona bowiem zadeklarowała, iż w stosunku do całego areału [...] ha wnioskuje o podwyższoną premię pielęgnacyjną ([...] zł/ha) z uwagi na stosowanie repelentów (chemicznych odstraszaczy zwierzyny), a jednocześnie wniosła o płatność z tytułu grodzenia uprawy siatką. Obowiązku stosowania podwójnych zabezpieczeń przed szkodami powodowanymi przez zwierzynę nie przewidywał jednak plan zalesienia z dnia [...]r. Dlatego płatność pięcioletnia z tytułu pielęgnacji uprawy lasu przysługuje stronie jedynie w wysokości [...] zł/ha, mając przy tym na uwadze przepis zawarty w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia zalesieniowego, iż płatność przyznawana jest zgodnie ze sporządzonym planem zalesienia.
Organ podniósł, że z względu na treść zarzutów odwołania poddano ponownej weryfikacji zapisy raportu z kontroli. Po ponownej ich analizie Dyrektor D. Oddziału Regionalnego ARiMR we W. ustalił, iż kontrola wykonana w dniu [...] r. wykonana została w sposób prawidłowy, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a weryfikacja dokumentacji zdjęciowej potwierdza słuszność zapisów dokonanych przez inspektorów terenowych w raportach z czynności kontrolnych. Materiał dowodowy jest bezsporny i precyzyjny. Inspektorzy terenowi w sposób szczegółowy opisali stan znajdującej się na działce nr [...] plantacji leśnej. Ponadto raport zawiera szkic pomiaru działki z naniesionymi wektorami kierunku wykonania fotografii. Na zdjęciach o nr 1, 2 i 3 widoczny jest znajdujący się w północno-zachodniej części działki wieloletni las, który z całą pewnością nie mógł być założony jesienią 2006 r., ale istniał tam na wiele lat wcześniej. Fakt jego występowania w granicach działki nr [...] jest widoczny także na ortofotomapie (mapa opracowana na podstawie zdjęć powierzchni ziemi wykonanych z samolotu lub satelity, przetworzonych do postaci metrycznej zgodnie z przepisami prawa obowiązującymi przy wykonywaniu prac z dziedziny geodezji i kartografii).
Odnosząc się do zarzutu strony, iż raport z kontroli istnieje w dwóch wersjach, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR zaznaczył, że ustalenia faktyczne (pomiar powierzchni, ustalenia inspektorów co do stanu działki) w obu tych dokumentach są identyczne. Z uwagi na procedurę sprawdzenia i zatwierdzenia raportu osoba weryfikująca go zaleciła inspektorom wykonującym kontrole zastosowanie dodatkowych kodów pokontrolnych w związku z ich ustaleniami w zakresie niezgodności planu i wniosku co do stosowania repelentów oraz z uwagi na stwierdzenie, iż ilość zakupionego repelentu nie jest wystarczająca dla założonej uprawy. Uzupełniony raport pokontrolny został doręczony również skarżącej.
Odnosząc się do argumentów odwołującej się, dotyczących braku winy strony w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, bowiem przy składaniu wniosku opierała się na dokumentach urzędowych, organ wskazał, że płatność zalesieniowa jest udzielana na wniosek producenta rolnego. Powierzchnię działek rolnych użytkowanych rolniczo oraz kwalifikacje areału do poszczególnych rodzajów pomocy i premii rolnik deklaruje z własnej inicjatywy i własnoręcznym podpisem potwierdza prawdziwość danych. Dlatego to na nim spoczywa obowiązek podania danych zgodnie ze stanem faktycznym.
Składając wniosek w pierwszym roku, producent rolny oświadcza, iż zna zasady przyznawania płatności na zalesianie gruntów rolnych oraz zobowiązuje się m.in. do: prowadzenia uprawy leśnej na gruntach rolnych objętych niniejszym wnioskiem przez okres 20 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności; niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o każdym fakcie, który ma wpływ na przyznanie, pobieranie lub wypłacanie płatności na zalesianie gruntów rolnych o każdej zmianie powstałej w okresie trwania złożonych przez producenta zobowiązań, a w szczególności jeżeli zmiana dotyczy wykorzystania gruntów rolnych, wielkości powierzchni oraz przeniesienia własności części lub wszystkich działek objętych wnioskiem na rzecz innego producenta rolnego.
Zobowiązanie to obowiązuje także przejmującego grunty w trybie o jakim mowa w § 11 rozporządzenia zalesieniowego.
Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że zgodnie z § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia zalesieniowego płatność przyznawana jest do działki rolnej użytkowanej jako grunty orne, łąki trwałe, pastwiska trwałe albo sady. Definicja działki rolnej, różni się od definicji użytków rolnych określonych w rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. nr 38, poz. 454 ze zm.), na podstawie której określane są powierzchnie użytków rolnych w ewidencji gruntów i budynków (EGiB) prowadzonej przez starostów. Powierzchnie użytków rolnych określone w systemie EGiB nie mogą stanowić powierzchni referencyjnej dla płatności zalesieniowej. Dane z EGiB są wykorzystywane jedynie w zakresie identyfikacji i lokalizacji przestrzennej działki rolnej oraz powierzchni całkowitej działki ewidencyjnej z urzędowego rejestru, jakim jest EGiB.
Areał działki rolnej nie musi być tożsamy z areałem działki ewidencyjnej, co jak wynika z dokumentacji w sprawie tj. wyników kontroli i ortofotomapy, miało właśnie miejsce w niniejszej sprawie, bowiem na części działki znajdowało się zadrzewienie, określone przez inspektorów jako "stary" las. Sprawa wielkości nieruchomości nr [...] o powierzchni ewidencyjnej 8,3200 ha, którą Agencja Nieruchomości Rolnej umową notarialną sprzedała w dniu [...] r. K.K. i E. K. (którzy darowali ją w [...] r. skarżącej), nie może być przedmiotem postępowania przed organami ARiMR. Jak wskazano, celem ustalenia faktycznego areału działki nr [...] beneficjent winien zwrócić się do Agencji Nieruchomości Rolnych, jako sprzedającego, ewentualnie dochodzić swych praw przed sądami powszechnymi. Protokół z kontroli potwierdzenia zalesienia wydany przez Nadleśnictwo M., zaświadczenie z Urzędu Miejskiego czy wypis z rejestru gruntów nie stanowią dowodu na to jaka cześć działki nr [...] została faktycznie zalesiona.
W zakresie powołania się przez skarżącą na regulacje zawarte w art. 44 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001, organ podniósł, że nie można uznać argumentu strony, że ze względu na informacje zawarte w dokumentach urzędowych, nie ponosi ona winy za stwierdzone niezgodności i na podstawie ww. przepisu należy odstąpić w jej przypadku od sankcji. Odstąpienie od zmniejszeń i sankcji możliwe jest jedynie w przypadkach określonych w art. 44 rozporządzenie Komisji (WE) nr 2419/2001, który stanowi, iż obniżki i wyłączenia, przewidziane w niniejszym tytule, nie mają zastosowania w przypadku gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości (ust. 1). Obniżki i wyłączenia przewidziane w niniejszym tytule, nie mają zastosowania w odniesieniu do tych części wniosku o pomoc, odnośnie których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek o pomoc jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu przeprowadzenia kontroli na miejscu oraz że ten organ nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku (ust. 2). W omawianym przypadku nie zaszły wskazane przesłanki do odstąpienia od wymierzenia sankcji.
Organ podniósł, że w sprawie brak jest również podstaw do zastosowania art. 31 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001, który stanowi, że rolnik zachowuje prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru kwalifikującego się jeżeli wystąpią przypadki siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Przypadki te zostały wymienione w art. 39 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 i są to: śmierć rolnika; długoterminowa niezdolność rolnika do wykonywania zawodu; wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeżeli wywłaszczenie to nie mogła być przewidziane w dniu podjęcia zobowiązania; klęska żywiołowa poważnie dotykająca grunty rolne gospodarstwa; wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich; choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należących do rolnika zwierząt gospodarskich. Natomiast dowody potwierdzające wystąpienie określonych w powołanym przepisie przypadków określone są w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie rodzajów dowodów potwierdzających działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności (Dz. U. Nr 46, poz. 308 ze zm.). W związku z faktem, że żadna z przedstawionych okoliczności nie zaistniała w rozpoznawanej sprawie, brak było podstaw do odstąpienia od zastosowania sankcji.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jego uchylenie i poprzedzającego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Ewentualnie o uchylenie obu decyzji oraz wznowienie postępowania w trybie 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie przepisów:
1. art. 7, 9, 77, 80 i 81 oraz 145 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 6 ust. 1, art. 7 ust. 2 oraz art. 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności w zw. z § 1 oraz § 2 pkt 10 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla przyrządów pomiarowych w zw. z art. 33 akapit 2, art. 34 akapit 1 i 2 oraz art. 35 rozporządzenia Komisji nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE nr L 316 z 2/12/2009, str. 65-104), w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy poprzez oparcie się przez organy administracyjne obu instancji przy wydawaniu rozstrzygnięcia na ustaleniach zawartych w protokole kontroli na miejscu dokonywanej jedynie za pomocą urządzenia GPS, w sytuacji gdy stronie nie został okazany certyfikat zgodności notyfikowanej jednostki, przez co skarżąca nie mogła wypowiedzieć się, co do przeprowadzonego dowodu, zwłaszcza, że - zgodnie z postanowieniami rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla przyrządów pomiarowych, urządzenie to winno posiadać w dacie wykonywania kontroli certyfikat zgodności wydany przez notyfikowaną jednostkę, a zatem, że owe świadectwo było wymagane, a dodatkowo na skutek przyjęcia szerokości strefy buforowej na 1,25 m, podczas gdy tolerancja pomiaru winna być określona przy uwzględnieniu 1,5-metrowej strefy buforowej wokół działki rolnej;
2. art. 15, art. 77 oraz art. 80 k.p.a., poprzez brak odniesienia się przez organy administracyjne obu instancji do kwestii mocy dowodowej przedłożonych przez stronę dokumentów urzędowych, świadczących o braku po stronie rolnika wiedzy, a co za tym idzie i winy;
3. art. 107 k.p.a., poprzez niewskazanie podstawy materialnoprawnej rozstrzygnięcia, w tym przepisu prawa krajowego bądź unijnego stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia, zwłaszcza mając na uwadze, że dopiero uzasadnienie zaskarżonych decyzji wskazuje na nałożenie na rolnika powołanej sankcji, co winno wynikać wprost z rozstrzygnięcia decyzji, a nie jej uzasadnienia;
4. art. 9 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. poprzez powołanie w treści uzasadnienia decyzji organu II Instancji i oparcie rozstrzygnięcia na treści przepisów art. 31 ust. 4 oraz art. 44 rozporządzenia Komisji (WE) z dnia 11 grudnia 2001 r. nr 2419/2001, gdy tymczasem przedmiotowe rozporządzenie zostało następnie uchylone w drodze art. 80 rozporządzenia Komisji (WE).nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. (WE) (Dz. Urz. UE L 141/18, str. 243 i nast.), który to\z kolei akt prawny został zastąpiony na mocy art. 86 rozporządzenia Komisji (WE) z dnia 30 listopada 2009 r. nr 1122/2009, (Dz. Urz. UE nr L 316 z 2/12/2009, str. 65- 104) właśnie ostatnim ze wskazanych aktów prawa unijnego, które to uchybienie miało wpływ na treść zapadłej decyzji, powodując, że kryteria prawne zastosowania względem beneficjentki obciążeń i sankcji są niejasne i budzą wątpliwości.
Autor skargi wywodził, że naruszenie przywołanych przepisów doprowadziło do naruszenia norm prawa materialnego, poprzez nieuzasadnionego nieodstąpienia przez organ II Instancji od zastosowania zmniejszeń i sankcji w sytuacji gdy w powołanych przepisach wskazano, iż co do zasady obniżek i wyłączeń nie powinno stosować się w przypadku, gdy rolnik przedstawił informacje rzeczywiście prawidłowe lub w przypadku, gdy może wykazać, iż nie ponosi winy, a skarżąca (jak podniesiono w skardze), wielokrotnie wskazywała, że złożenie przez rolnika wniosku obarczonego nieprawidłowościami w zakresie zgodności obszaru zalesienia ze stanem faktycznym nie wynikało z winy beneficjentki, albowiem - jako następca prawny - w zakresie powierzchni działek rolnych przedstawiła informacje rzeczywiście prawdziwe, uwzględniając dostępne jej dokumenty urzędowe, których treści nigdy nie zakwestionowano, a nadto na skutek przyjęcia dowolnego poglądu, że skorzystanie przez rolnika z dobrodziejstwa wskazanych instytucji jest uzależnione od poinformowania właściwego organu na piśmie o nieprawidłowościach wniosku, których to czynności rolnik nie mógł dochować, albowiem - jak już wskazano - beneficjentka nie mogła wiedzieć o zaistniałych nieścisłościach.
W odpowiedzi na skargę organ rolny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując skargę zważył, co następuje:
Według art. 1 § 1 oraz § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.; zwana dalej w skrócie "p.p.s.a."), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art.145 - 150 p.p.s.a.).
W rozpatrywanym przypadku Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa.
Badając legalność zaskarżonej decyzji należało zacząć od zagadnienia prawidłowości zastosowanego trybu wznowienia postępowania. W rozpatrywanym przypadku jako podstawę wskazano z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Według tego przepisu, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Stosownie do art. 151 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której:
1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a lub 145b albo
2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a lub art.145b i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.
W trakcie kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu [...] r. ustalono niewątpliwie, że stan przedmiotowej działki nie odpowiada stanowi deklarowanemu we wniosku o przyznanie płatności, złożonym przez skarżącą. Tego rodzaju kontrola i jej wynik przedstawiony w protokole kontroli sporządzonym przez inspektorów terenowych, stanowił bezsprzecznie nowy dowód w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Dowód ten oczywiście nie istniał w dacie wydania decyzji ostatecznej z dnia [...] r. o przyznaniu płatności na zalesienie gruntów rolnych.
W art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wymienione są dwie, niezależne od siebie przesłanki w ramach podstawy wznowienia. Należy tak wnosić ze sformułowania: "(...) ujawniły się nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody". Zarówno nowe dowody jak i nowe okoliczności muszą ujawnić się po wydaniu decyzji (tu - protokół z kontroli na miejscu), lecz muszą istnieć w chwili wydania pierwotnej decyzji. Wystarczające jest ujawnienie się albo nowej okoliczności faktycznej, albo nowego dowodu, które spełniają, każde z nich z osobna, pozostałe przesłanki wznowienia. Każda okoliczność faktyczna może być dowodzona określonym dowodem. W piśmiennictwie i w orzecznictwie wyraża się pogląd, że "jeżeli więc nawet dany dowód nie istniał w dniu wydania decyzji, lecz został sporządzony w terminie późniejszym, to jednak wynikająca z tego dowodu okoliczność faktyczna mogła istnieć w dniu wydania decyzji i może uzasadniać wznowienie postępowania" (zob. np. B. Gruszczyński [w]: S. Babiarz, B. Deuter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004 r., s. 616).
W realiach rozpoznawanej sprawy nowe okoliczności faktyczne ujawniły się za pośrednictwem dowodu, który został sporządzony już po wydaniu decyzji ostatecznej. Wynikają one z ustaleń protokołu kontroli. Wynika z nich, iż na działce rolnej A położonej na działce ewidencyjnej nr [...] faktyczna powierzchnia całkowita zalesienia i grodzenia siatką tej działki jest mniejsza niż deklarowana tj. areał zalesiony został pomierzony na [...] ha, natomiast areał ogrodzony siatką to [...] ha. Ponadto powierzchnia grodzenia obejmuje zarówno nową plantację jak i "stary" las. Powierzchnia wieloletniego lasu wynosi [...] ha
Na tym tle należy uznać, że trafnie organy Agencji oceniły wystąpienie określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. ustawowej podstawy do wznowienia postępowania. Należy wskazać, że skarżąca tej okoliczności nie kwestionuje.
Odnośnie zarzutu skargi, co do przyjętej podstawy ustalenia powierzchni działki. Zasadnie organ odwoławczy wskazał, że płatność w ramach zalesiania gruntów rolnych przyznawana jest do działek rolnych, co wynika wprost z zapisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 187, poz. 1929 ze zm.), dalej rozporządzenie z 2004 r. Przepis § 3 ust. 1 pkt 2 lit. a tego rozporządzenia stanowi, iż płatność na zalesianie jest udzielana producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną albo spółdzielnią produkcji rolnej, który zobowiązał się do zalesienia działek rolnych, na których do dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności była prowadzona działalność rolnicza. Stosownie zaś do § 3 ust. 2 rozporządzenia z 2004 r., płatność na zalesianie jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych, w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Zgodnie natomiast z art. 3 pkt 7 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r., Nr 10, poz. 76 ze zm.), w brzmieniu, który stosuje się do płatności jakich dotyczy niniejsza sprawa, działka rolna to zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż [...]ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego.
Jak z powyższego wynika, podstawowe znaczenie dla ustalenia płatności pomocowej ma zatem rzeczywisty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona określona uprawa. Oznacza to, że powierzchnie działek rolnych, jakie należy podać we wniosku, a które są przedmiotem kontroli na miejscu, powinny być określone zgodnie ze stanem faktycznym. Powierzchnia działki rolnej, do której przysługuje przedmiotowa płatność to powierzchnia działki ewidencyjnej, wykorzystywana do celów rolniczych (pod uprawy rolne, zalesienie). Wobec powyższego we wniosku o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych, należało podać rzeczywistą powierzchnię działki rolnej, która nie zawsze pokrywa się z powierzchnią użytku gruntowego, uwidocznioną w ewidencji gruntów i budynków, bowiem częstokroć dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków nie odzwierciedlają stanu faktycznego użytków w gospodarstwie rolnym.
Dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków (EGiB) stanowią podstawę do stworzenia systemu identyfikacji działek rolnych, na co wskazuje także przepis zawarty w art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady do sytemu wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. U. UE.L.2009.30.16). Powierzchnie użytków rolnych określone w systemie EGiB nie mogą stanowić powierzchni referencyjnej dla płatności zalesieniowej. Dane z EGiB są wykorzystywane jedynie w zakresie identyfikacji i lokalizacji przestrzennej działki rolnej oraz powierzchni całkowitej działki.
Ustalanie obszaru upraw, dla których przyznawana jest płatność rolna, w tym na zalesianie gruntów rolnych, nie następuje więc na podstawie danych zawartych w ewidencjach i rejestrach, lecz przede wszystkim na podstawie kontroli na miejscu, a w szczególności fizycznej inspekcji działek co do rzeczywistego obszaru zgłoszonych upraw.
W niniejszej sprawie, obszar zalesionych działek rolnych został stwierdzony i ustalony przez organy w oparciu o dane z protokołu kontroli na miejscu, na podstawie prawidłowo dokonanych pomiarów urządzeniem GPS. W tym miejscu wskazać należy, że przepisy rozporządzeń: rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. (art. 69) oraz przepisy objęte tytułem III rozporządzenia nr 1122/2009 z dnia z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L. 316 z 02.12.2009 r., str. 1, z późn. zm.), odnośnie kontroli przeprowadzonej u skarżącej nie przewidują, aby dla uzyskania mocy dowodowej przez protokół z kontroli na miejscu było konieczne okazanie producentowi dokumentu certyfikacyjnego dla danego urządzenia GPS.
Wskazać należy w tym zakresie, co wynika z akt sprawy, że podczas kontroli w gospodarstwie skarżącej do pomiarów użyte zostało urządzenie GPS, które posiada wymagane prawem certyfikaty potwierdzające, iż jakość pomiaru wykonanego tym odbiornikiem spełnia wymagania na poziomie Wspólnoty Europejskiej (art. 34 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009). Jak wskazał organ wszystkie modele urządzeń pomiarowych GPS używanych przez inspektorów ARiMR lub na zlecenie ARiMR posiadają stosowne certyfikaty. Co potwierdzają stosowne zaświadczenia wystawione przez katedrę Geodezji Satelitarnej i Nawigacji Uniwersytetu W.-M. w O.
Nie trafny jest więc zarzut odnośnie metody przeprowadzenia przedmiotowej kontroli. Podkreślenia wymaga, że poza negowaniem prawidłowości działania urządzenia GPS, skarżąca nie przedstawiła żadnych argumentów, dowodów czy dokumentów, które mogłyby potwierdzić, iż stwierdzone w trakcie inspekcji terenowej powierzchnie nie są zgodne ze stanem faktycznym.
Odnośnie podniesionej w skardze okoliczności, iż złożenie przez skarżącą wniosku obarczonego nieprawidłowościami w zakresie zgodności obszaru zalesienia ze stanem faktycznym nie wynika z jej winy, bowiem jako następca prawny opierała się o dostępne dane z dokumentów urzędowych, w tym z ewidencji gruntów, czy aktu notarialnego.
Nie ulega wątpliwości, że skarżąca przejęła po zbywcy wszelkie prawa i obowiązki, jakie zostały przyznane jej poprzednikowi w związku z wystąpienie o płatności w przedmiocie zalesienia gruntów rolnych. W konsekwencji jednak na niej ciążył obowiązek zawarcia we wniosku danych zgodnych ze stanem faktycznym. Jak wynika z akt sprawy, składając pierwszy wniosek o przyznanie przedmiotowej płatności na 2006 r. oświadczyła w formie zapisu na formularzy wniosku własnoręcznie podpisanym, iż zna zasady przyznawania płatności na zalesianie gruntów rolnych. Ponadto zobowiązała się m.in. do: 1) prowadzenia uprawy leśnej na gruntach rolnych objętych niniejszym wnioskiem przez okres 20 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności; 2) niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa: o każdym fakcie, który ma wpływ na przyznanie, pobieranie lub wypłacanie płatności na zalesianie gruntów rolnych; o każdej zmianie powstałej w okresie trwania złożonych przez producenta zobowiązań, a w szczególności jeżeli zmiana dotyczy wykorzystania gruntów rolnych, wielkości powierzchni oraz przeniesienia własności części lub wszystkich działek objętych wnioskiem na rzecz innego producenta rolnego.
Tymczasem jak wynika z raportu z czynności kontrolnych na części działki A znajdował się obszar zajęty przez wieloletni las. Wskazuje to, że już w momencie składania wniosku producent niezgodnie ze stanem faktycznym wskazał, iż powierzchnia działki rolnej podlegająca zalesieniu wynosi tyle co cała powierzchnia działki ewidencyjnej tj. [...]ha. Nie odnotowano natomiast, aby skrząca zgłosiła organom Agencji, iż wystąpiły jakiekolwiek okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na udatność uprawy lasu na zadeklarowanych przez nią gruntach rolnych.
Nie można w sprawie mówić o siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych to min. uniemożliwiających. Zgodnie z art. 75 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, jeśli rolnik nie był w stanie wypełnić swych zobowiązań w wyniku siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, zachowuje prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt kwalifikowalnych w momencie wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych. Ponadto właściwych obniżek nie stosuje się, jeżeli niezgodność będąca następstwem siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych dotyczy wzajemnej zgodności (ust. 1). Przypadki siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych w rozumieniu art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 wraz z odpowiednią dokumentacją wymagana przez właściwy organ zgłaszane są temu organowi na piśmie w terminie dziesięciu dni roboczych od dnia, w którym rolnik uzyskuje taka możliwość (ust. 2).
W sprawie o wystąpieniu takich przypadków, za które się uznaje: śmierć rolnika; długoterminowa niezdolność rolnika do wykonywania zawodu; wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeżeli wywłaszczenie to nie mogła być przewidziane w dniu podjęcia zobowiązania; klęska żywiołowa poważnie dotykająca grunty rolne gospodarstwa; wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich; choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należących do rolnika zwierząt gospodarskich, nie powiadomiono właściwego organu.
W tej sytuacji, organ Agencji zasadnie nie uznał, jak chce skarżąca, że rozbieżności w zakresie zgodności obszaru zalesienia ze stanem faktycznym nie wynika z winy skarżącej.
Odnośnie odstąpienia od zastosowanych zmniejszeń płatności w przypadku przedeklarowania gruntów. Ostąpienie od ww. zmniejszeń i sankcji możliwe jest jedynie w przypadkach określonych w art. 73 rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009, który stanowi, iż obniżki i wyłączenia, przewidziane w rozdziale 1, nie mają zastosowania w przypadku gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości (ust. 1). Obniżki i wyłączenia przewidziane w rozdziale 1 nie mają zastosowania w odniesieniu do tych części wniosku pomocowego, odnośnie do co do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek pomocowy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem, że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu co do przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz że ten organ nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku. Informacje podane przez rolnika określone w akapicie pierwszym powodują, że wniosek pomocowy jest dostosowywany do rzeczywistej sytuacji (ust. 2).
Jak już wskazano wcześniej, skarżąca była poinformowana o zasadach przyznawania płatności, o obowiązku informowania o zmianie danych wpływających na przyznanie i wielkość płatności. Mimo, że na działce znajdował się stary las, podała do płatności powierzchnię całej działki i nie skorygowała tego później. W tej sytuacji nie można uznać zajścia przesłanki do odstąpienia od wymierzenia sankcji. Sąd podziela stanowisko, że stwierdzenie przez inspektorów terenowych podczas kontroli na miejscu mniejszej powierzchni użytkowanej rolniczo w odniesieniu do powierzchni działek rolnych zadeklarowanych przez producenta rolnego we wniosku o przyznanie płatności, wyklucza możliwość uznania, że wnioskodawca nie ponosi winy za swój błąd.
Urzędowy formularz wniosku o przyznanie płatności bowiem przewidywał zróżnicowanie danych odrębnie na powierzchnię całkowitą działek ewidencyjnych oraz powierzchnię działki ewidencyjnej użytkowaną rolniczo, a także oświadczenie producenta rolnego o znajomości zasad przyznawania płatności i zobowiązanie się do wykonania zalesienia zgodnie z planem, co dotyczy także powierzchni zalesienia przyjętej w planie. Skarżąca winna mieć zatem świadomość, że płatności udzielane są do faktycznej powierzchni zalesienia a nie do powierzchni ewidencyjnej działek ujawnionych w ewidencji gruntów. Powołany art. 73 ust. 1 rozporządzenia 1122/2009 należy rozumieć, jak każdy wyjątek, w sposób zawężający. Muszą zatem istnieć obiektywne przesłanki, zwalniające rolnika z winy popełnienia nieprawidłowości. W zaistniałym stanie faktycznym skarżąca nie wykazała braku swojej winy w nieprawidłowościach, nie można za takie uznać posługiwanie się danymi z ewidencji z aktu notarialnego.
W zakresie podstaw prawnych obliczenia należnej płatności, niewątpliwie organ pierwszej instancji podał jako podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004 r., str. 18 ze zm.), zgodnie z którym, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2 ha, lecz nie więcej niż 20% powierzchni stwierdzonej, wówczas kwota jaka ma być przyznana zostanie pomniejszona w danym roku o dwukrotną wykrytą różnicę. Z dniem 1 stycznia 2010 r. to rozporządzenie 796/2004 zostało zastąpione przez rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. Jednakże, jak trafnie wskazał organ odwoławczy, w rozporządzeniu tym art. 58 zawiera analogiczną regulację w przypadku przedeklarowania przez rolnika areału zgłoszonego do płatności wskazując, iż wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % zatwierdzonego obszaru. Należna, skorygowana płatność została obliczona według tych zasad.
Podobnie odnośnie zarzutu, powołania przez organ I instancji przepisów rozporządzenie Komisji (WE) z dnia 11 grudnia 2001 nr 2419/2001 (art. 44 czy art. 31 ust. 4). Również ta okoliczność nie ma wpływu na istotę sprawy. Rozporządzenie to zostało zastąpione przez rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004, a następnie od dnia 1 stycznia 2010 r. przez rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009, a rozwiązania zawarte w art. 31 ust. 4 jak i 44 w rozporządzenie Komisji (WE) z dnia 11 grudnia 2001 nr 2419/2001 zostały powtórzone w przepisie art. 73 ust. 1 i 2 i art. 75 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009.
Jak wynika z akt sprawy, wykonana w dniu [...] r. kontrola została dokonana w sposób prawidłowy, a weryfikacja dokumentacji zdjęciowej potwierdza słuszność zapisów dokonanych przez inspektorów terenowych w raportach z czynności kontrolnych. Inspektorzy terenowi w sposób szczegółowy opisali stan znajdującej się na działce nr [...] plantacji leśnej. Ponadto raport zawiera szkic pomiaru działki z naniesionymi wektorami kierunku wykonania fotografii. Na zdjęciach o nr 1, 2 i 3 widoczny jest znajdujący się w północno-zachodniej części działki wieloletni las, który z całą pewnością nie mógł być założony jesienią 2006 r., ale istniał tam na wiele lat wcześniej. Fakt jego występowania w granicach działki nr [...] jest widoczny także na ortofotomapie.
Nie uzasadniony jest w tym kontekście zarzut, iż raport z kontroli istnieje w dwóch wersjach. Jest jedna jego wersja jedynie zmodyfikowana, z uwagi na procedurę sprawdzenia i zatwierdzenia raportu przez osobę weryfikującą. Ustalenia faktyczne odnośnie pomiar powierzchni, ustalenia inspektorów co do stanu działki w obu tych dokumentach są identyczne. Uzupełniony raport pokontrolny został doręczony również skarżącej.
Jak wynika z akt sprawy, skarżąca każdym etapie postępowania była pisemnie informowana o uprawnieniach wynikających z art. 10 k.p.a., a ponadto z uprawnień tych czynnie korzystała, nieuzasadniony jest więc także zarzut pozbawienia strony udziału w postępowaniu. Z ewentualnym żądaniem wznowienia postępowania administracyjna skarżąca może wystąpić do właściwego organu administracji publicznej.
Nie doszło do obrazy wskazanych w skardze norm prawa materialnego ani norm procesowych. Postępowanie było prowadzone zgodnie z zasadami określonymi w kodeksie postępowania administracyjnego. Skarżąca brał w nim czynny udział. Materiał dowodowy jest kompletny i pozwolił na wyczerpujące rozeznanie okoliczności faktycznych, na podstawie którego organ wyprowadził trafne wnioski dokonując prawidłowej subsumcji stanu faktycznego sprawy do obowiązujących norm prawa materialnego. Zarówno decyzja I instancji, jak i zaskarżona decyzja II instancji zawierają wymagane przez art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne oraz prawne.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło