I OZ 857/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2012 r. sygn. akt IV SAB/Wa 74/12 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi L.W. na bezczynność Mazowieckiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w przedmiocie załatwienia wniosku postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 15 czerwca 2012 r. sygn. akt IV SAB/Wa 74/12 odrzucił skargę L.W. na bezczynność Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w przedmiocie załatwienia wniosku. Wnioskiem z dnia 14 sierpnia 2012 r. skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólne z żoną. Jest właścicielem dwóch mieszkań o pow. 67 m² i 32 m² oraz trzech działek budowlanych o pow. po 1000 m2. Źródłem utrzymania i żony jest renta w wysokości 1.296,49 zł (zgodnie z decyzją ZUS z dnia 22 maja 2012 r.) oraz dochód z wynajmu mieszkania w wysokości 200 zł.). Przy piśmie z dnia 6 września 2012 r. skarżący nadesłał dokumenty źródłowe, m.in. wyciąg z operacji bakowych dokonywanych w miesiącu czerwcu, lipcu i sierpniu 2012 r. na rachunku w PKO Bank Polski. Z nadesłanego wyciągu wynika, że na dzień 1 września 2012 r. saldo końcowe wynosiło 14.532, 12 zł. Wyjaśnił, że upoważnienie do tego konta posiada jego syn P.W. oraz małżonka J.W. Wskazał, że posiadane środki pochodzą z odszkodowania przyznanego synowi po wypadku samochodowym. Podał także, iż wobec utraty dowodu osobistego, część środków z konta została wypłacona przez jego żonę. Fakt ten potwierdził dołączając wydruk dokonania w dniu 20 lutego 2012 r. operacji wypłaty 10.000 zł. Ponadto, skarżący dołączył orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 30 kwietnia 2012 r. zaliczające go do osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji do dnia 30 kwietnia 2013 r. Z nadesłanych dokumentów wynika także, iż ponosi on wydatki związane z opłatami za gaz i energię elektryczną w wysokości odpowiednio 59,50 zł oraz 111,61 zł w rozliczeniu dwumiesięcznym oraz opłaty na rachunek wspólnoty mieszkaniowej odpowiednio 377,79 zł oraz 533,22 zł miesięcznie, za każdy z lokali. Skarżący wyjaśnił, że koszty utrzymania pokrywa ze środków finansowych z renty i wynajmu lokalu, a z jego konta korzysta syn, który składa tam swoje oszczędności. Podał również, iż od czasu, gdy jego syn uzyskał pełnomocnictwo do dysponowania jego rachunkiem bankowym na rachunek ten wpłynęła łączna kwota 18.555,04 zł (trzy wpłaty: 18 października 2011 r., 22 grudnia 2011 r., 22 marca 2012 r.). Do wniosku skarżący załączył: kserokopię rachunków za gaz i energię elektryczną z maja i sierpnia 2012 r., kopię decyzji ZUS z dnia 22 maja 2012 r., wniosek do spółdzielni mieszkaniowej z dnia 14 marca 2012 r. o udzielenie ulgi w kosztach eksploatacji budynków, potwierdzenia przelewów kwot stanowiących odszkodowanie dla P.W. na łączną kwotę 18.555,04 zł, zaświadczenie z dnia 17 lutego 2012 r. o utracie dowodu osobistego, potwierdzenie wypłaty kwoty 10.000 zł dokonanej przez J.W. oraz zestawienie operacji na rachunku bankowym za okres od dnia 6 czerwca 2012 r. do dnia 6 września 2012 r. z saldem końcowym 14.532,12 zł i od dnia 18 sierpnia 2012 r. do dnia 18 września 2012 r. z saldem końcowym 15.828,61 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 19 października 2012 r. sygn. akt IV SAB/Wa 74/12 odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia odwołując się do treści art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.z 2012 r. poz. 270 dalej: P.p.s.a.) stwierdził, że skarżący nie wykazał, aby zachodziły przesłanki obligujące do przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że skarżący złożył zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 2 lipca 2012 r. o odmowie sprostowania postanowienia z dnia 15 czerwca 2012 r. o odrzuceniu skargi L.W. na bezczynność Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w przedmiocie załatwienia wniosku, a zarządzeniem Przewodniczącego z dnia 17 lipca 2012 r. wezwano go do uiszczenia wpisu od zażalenia w kwocie 100 zł. Na aktualnym etapie postępowania jest więc zobowiązany do uiszczenia podanej kwoty. Podał także, iż wykazywany przez skarżącego dochód, uzyskiwany regularnie ze świadczenia rentowego i wynajmu mieszkania wynosi 1.496,49 zł miesięcznie. Ponoszone przez niego wydatki na opłaty za lokale mieszkalne na rachunek wspólnoty mieszkaniowej i spółdzielni mieszkaniowej oraz opłaty za energię elektryczną i gaz wynoszą prawie 1.000 zł miesięcznie. Sąd pierwszej instancji zakwestionował wiarygodność oświadczenia skarżącego co do wysokości środków, jakimi dysponuje. Część jego wyjaśnień wskazuje bowiem, iż pozostają one ze sobą w sprzeczności. Uwzględniając wyjaśnienia skarżącego nie sposób ustalić, czy źródłem jego utrzymania oraz jego żony są aktualnie renta i środki za wynajem mieszkania, czy środki za wynajem mieszkania i środki (lub ich część) wypłacone przez żonę z rachunku w lutym bieżącego roku, czy jeszcze inne środki, których wysokości, ani źródła nie podaje. Wątpliwości budzi też wskazana przez skarżącego wysokość miesięcznego dochodu z tytułu najmu mieszkania, gdy weźmie się pod uwagę, że miesięczny dochód z najmu wynosi mniej (nieco ponad połowę) niż wysokość opłat uiszczanych za ten lokal na rzecz wspólnoty mieszkaniowej. Także oświadczenie skarżącego, jakoby jego syn umocowany był do dysponowania środkami na rachunku w celu "składania" tam oszczędności nasuwa wątpliwości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że oświadczenie skarżącego, a także złożone przez niego do akt sprawy dokumenty źródłowe, nie pozwalają stwierdzić, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia L.W. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wniósł o jego uchylenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym, gdy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W związku z tym przyjąć należy, iż rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W tym miejscu podkreślić należy, że osoba chcąca skorzystać z prawa pomocy, powinna liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności. Jak trafnie podkreślił Sąd pierwszej instancji instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że skarżący posiada stały miesięcznych dochód w wysokości 1.496,49 zł. Poza tym, z przedłożonego przez niego wyciągu z rachunku bankowego wynika, że na dzień 13 września 2012 r. saldo końcowe wynosiło 15.828,61 zł. Z drugiej strony, na co trafnie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji na obecnym etapie postępowanie koszty sądowe wynoszą 100 zł, którą to kwotę skarżący jest zobowiązany uiścić tytułem wpisu sądowego od zażalenia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można zatem uznać, że sytuacja skarżącego jest tego rodzaju, iż posiadane przez niego środki, nie pozwalają na ponoszenie przez niego pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.