II GZ 67/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Korycińska po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 12 grudnia 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 580/12 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. S. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. I Objętym zażaleniem postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił P. S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie z jego skargi na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2012 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Relacjonując przebieg sprawy Sąd I instancji podał, że skarżący w dniu 10 maja 2012 r. złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W toku rozpoznawania tego wniosku wezwano skarżącego do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2012 r. odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, podając w uzasadnieniu, iż wnioskodawca nie nadesłał żądanych dokumentów, co wykluczało dokonanie oceny zaistnienia przesłanek uprawniających do udzielenia mu tego prawa. Zażalenie na to postanowienie zostało odrzucone. Wraz z kolejnym zażaleniem od postanowienia o odrzuceniu zażalenia skarżący złożył wniosek z dnia 17 października 2012 r. o zwolnienie go do kosztów. Na mocy postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2012 r. zażalenie to zostało oddalone, przy czym w uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że złożony wniosek jest ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy i będzie podlegał rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W.. Sąd I instancji rozpoznając ten wniosek, opierając się o treść art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) stwierdził, że sytuacja majątkowa skarżącego rozpoznana prawomocnym postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2012 r. nie uległa pogorszeniu, pomimo nadesłania przez skarżącego dokumentów niezbędnych do jej oceny, co oznaczało, że w sprawie zaistniał stan powagi rzeczy osądzonej. Nie nastąpiła, bowiem zdaniem Sądu, istotna zmiana okoliczności dotyczących sytuacji majątkowej skarżącego uzasadniająca zmianę postanowienia z dnia 2 sierpnia 2012 r. W podstawie prawnej Sąd I instancji podał art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 165 p.p.s.a. II Zażaleniem P. S. zaskarżył to postanowieniem wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu wskazał na swoją sytuację majątkowa, wysokość osiąganych dochodów i ponoszone wydatki, które w jego ocenie uniemożliwiają mu poniesienie kosztów sądowych w postaci wpisu od skargi. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu z przyczyn innych niż podniesione w zażaleniu. Sąd I instancji rozpoznając wniosek skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy z dnia 17 października 2012 r. stwierdził, że wskazana w nim sytuacja majątkowa i możliwości płatnicze nie uległy istotnej zmianie w stosunku do ustalonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2012 r., którym odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd I instancji rozpoznając ponowny wniosek w tym przedmiocie i orzekając zaskarżonym postanowieniem o odmowie przyznania prawa pomocy skarżącemu przez zwolnienie go od kosztów sądowych powołał się między innymi na art. 165 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji dokonał błędnej oceny stanu sprawy, skutkiem, którego było nierozpoznanie wniosku w zakresie przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. warunkujących przyznanie lub odmowę przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym. Przede wszystkim wskazać należy, że podstawą rozstrzygnięcia Sądu z dnia 2 sierpnia 2012 r. nie była merytoryczna ocena sytuacji majątkowej, rodzinnej i możliwości płatniczych skarżącego wskazująca na jego zdolność partycypowania w kosztach postępowania sądowego wywołanego wniesioną przez niego skargą. Postanowieniem tym odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy z uwagi na niewyskazanie przez niego jego sytuacji finansowej, pomimo wezwania go w trybie art. 255 p.p.s.a. do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, co uniemożliwiło ocenę jego zdolności do poniesienia pełnych kosztów postępowania. Brak było tym samym podstaw po stronie Sądu I instancji do dokonywania oceny oraz porównania sytuacji majątkowej skarżącego ustalonej w postanowieniu z dnia 2 sierpnia 2012 r. z jego wnioskiem z dnia 17 października 2012 r., z uwagi na brak takich ustaleń w powołanym postanowieniu. Dokonane przez Sąd I instancji porównanie uzyskiwanych przez skarżącego dochodów z wysokością wpisu, jaki jest należny od wniesionej skargi jest w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niewystarczające dla oceny zaistnienia bądź niezaistnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., albowiem Sąd nie odniósł się szczegółowo do wszystkich okoliczności stanowiących podstawę i uzasadnienie wniosku. Przede wszystkim nie doniósł się do wydatków ponoszonych przez wnioskodawcę, a o których Sąd jedynie wspomniał nie wskazując na ich wysokość i nie dokonując ich porównania z dochodami. Sąd I instancji będzie musiał, zatem dokonać ponownej oceny wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy z dnia 17 października 2012 r. przez pryzmat przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., odnosząc się przy tym do oświadczeń i informacji zawartych w samym wniosku i dokumentach stanowiących do niego załączniki, jakie skarżący dołączył. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.