I GZ 218/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Bała po rozpoznaniu w dniu 20 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 20 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Lu 202/12 w zakresie oddalenia wniosku w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 20 lipca 2012 r. o sygnaturze I SA/Lu 202/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił wniosek M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego. Sąd I instancji uznał, że okoliczności przedstawione przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia go od opłat sądowych i wydatków, nie uzasadniały przyznania mu wnioskowanego prawa. Ocenę tę Sąd I instancji sformułował w związku z analizą oświadczenia co do stanu rodzinnego, majątkowego i osiąganych dochodów oraz dodatkowych dokumentów złożonych w związku z wezwaniem do nadesłania dodatkowych oświadczeń związanych z tym wnioskiem. Sąd podniósł, że skarżący przedstawił swoją sytuację materialną wybiórczo, fragmentarycznie, koncentrując się na ponoszeniu wysokich wydatków (rzędu 2800 zł) nie znajdujących pokrycia w wykazanych środkach (rzędu 1150 zł). Skarżący wyjaśnił, że w czasie ostatnich dwóch lat nie uzyskiwał żadnych środków finansowych i dlatego nie składał zeznań podatkowych. Wskazał, że z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód w wysokości 1150 zł, a wydatki wynoszą 2800 zł, z tego 2000 zł to alimenty, o których obniżenie będzie się ubiegał. Zdaniem Sądu I instancji, skoro skarżący, pomimo pogorszenia sytuacji materialnej nie wystąpił i nie uzyskał w rzeczywistości zmiany wysokości obowiązku alimentacyjnego, a podane przez niego wydatku wynoszą około 800 zł, to w rzeczywistości znajduje się on w takiej sytuacji materialnej, w której uzyskuje czy posiada wyższe kwoty środków finansowych, niż to wykazuje przy ubieganiu się o przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Nie skonkretyzował też ewentualnej pomocy finansowej i osób mu w ten sposób pomagających. Zażaleniem T. W. zaskarżył powyższe postanowienie zarzucając mu błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treści zapadłego rozstrzygnięcia oraz błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 245 § 1 i 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 dalej: p.p.s.a.). Domagał się zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w złożonej na wezwanie referendarza sądowego odpowiedzi dane pozwalały na ocenę jego sytuacji finansowej. Dodał, że nie zaistniała konieczność wystąpienia do sądu o obniżenie zasądzonego obowiązku alimentacyjnego, ponieważ matka dziecka, w ramach ustnego porozumienia, zgodziła się na tymczasowe zawieszenie nałożonego obowiązku. W chwili obecnej skarżący nie posiada jakichkolwiek oszczędności, które umożliwiłyby mu opłacenie zasądzonego wpisu, również jego zdolność kredytowa nie obejmuje wysokości tego wpisu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 246 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zarówno w odniesieniu do całkowitego zwolnienia od kosztów (pkt 1) jaki i częściowego zwolnienia od tych kosztów (pkt 2) uzależnia przyznanie tego prawa od wykazania przez stronę ubiegającą się o to prawo, iż nie jest w stanie ponieść – odpowiednio – jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania. Bezsprzecznym wobec treści powołanego przepisu jest, iż to na stronie ciąży obowiązek wykazania okoliczności wskazujących, że jej sytuacja materialna jest na tyle niekorzystna, iż obiektywnie uniemożliwia jej poniesienie pełnych lub częściowych kosztów postępowania sądowego. Wnioskodawca składając wniosek o prawo pomocy winien przedstawić i udokumentować swoją sytuację materialną i finansową w sposób pozwalający Sądowi rozpoznającemu taki wniosek na pełną i rzetelną ocenę występowania w stosunku do strony przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 lub 2 powołanej ustawy. Zwrócić należy szczególną uwagę na fakt, że art. 246 § 1 pkt 2 ustawy zawiera szerszy zakres okoliczności jakie wnioskodawca zobowiązany jest wykazać. Musi on bowiem wykazać, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący ubiegając się o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym zobowiązany był do przedstawienia swojej sytuacji materialnej związanej z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz w szczególności swoich codziennych wydatków życia codziennego jak również ewentualnych dochodów jakie może uzyskiwać. Sąd zobowiązując skarżącego do przesłania dokumentów jak: aktualne zaświadczenie właściwego urzędu gminy określającego wielkości posiadanych gruntów rolnych; oświadczenie wskazujące wydatki życia codziennego takie jak: rachunki za prąd, gaz i inne; zaświadczenie zakładu pracy o wysokości wynagrodzenia za okres ostatnich trzech miesięcy; wykaz majątku związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej na datę jej zamknięcia z szacunkową wyceną jego składników oraz podaniem informacji o miejscu, gdzie znajdują się te składniki oraz dokumentów potwierdzających zakończenie prowadzonej działalności; wyciągi z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy miał na celu zgromadzenie materiału, który w sposób szczegółowy pozwoli na ocenę sytuacji materialnej i finansowej skarżącego. Skarżący wykonując wezwanie Sądu w sposób wybiórczy uniemożliwił zaś dokonanie takiej oceny. Skarżący w odpowiedzi na to wezwanie załączył oświadczenie, w którym wskazał rodzaj ponoszonych przez niego wydatków i ich kwotę, nie załączając stosownych rachunków, nie przedstawił dokumentów związanych z zakończoną – jak twierdzi - działalnością gospodarczą, załączył nieaktualny i nieczytelny bilans aktywów i pasywów sporządzony na dzień 30 czerwca 2007 r. oraz nieczytelny i nie potwierdzony za z zgodność z oryginałem wypis z rejestru gruntów z dnia 5 lutego 2007 r., na podstawie którego nie można ustalić powierzchni posiadanych przez skarżącego gruntów. Z niepoświadczonej za zgodności z oryginałem kopii zaświadczenia o zarobkach z dnia 28 maja 2012 r. wynika, że przeciętne wynagrodzenie netto skarżącego z ostatniego miesiąca na stanowisku dyrektora technicznego wynosi 323,58 zł. Natomiast we wniosku o przyznanie prawa pomocy podał, że jego dochód miesięczny netto z tytułu umowy o pracę wynosi 1150 zł. Wybiórcze przedstawienie przez skarżącego dokumentów, w dodatku nieczytelnych i nie potwierdzonych za zgodności z oryginałem oraz sprzeczność w wykazywaniu dochodów rzutowało negatywnie na treść innych oświadczeń oraz fakt wykazania istnienia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy. Zgodnie z prawem to nie wnioskodawca dokonuje oceny rodzaju i przydatności materiału dowodowego niezbędnego do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, a sąd w sytuacji gdy uzna on, że oświadczenia zawarte we wniosku i dołączone do niego dokumenty są niewystarczające do oceny żądania w nim zawartego. Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny podzielił pogląd Sądu I instancji, iż skarżący uchylając się od przedstawienia dokładnych danych odnośnie swojej sytuacji majątkowej i dochodowej uniemożliwił dokonanie realnej oceny wystąpienia przesłanki przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wobec powyższego, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.