II FZ 1450/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Antoni Hanusz po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia O.Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 października 2013 r., sygn. akt I SA/Wr 269/12 w przedmiocie odrzucenia zażalenia na postanowienie referendarza sądowego w sprawie ze skargi O. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 22 grudnia 2011 r., Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2006 r. postanawia oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 21 października 2013 r., I SA/Wr 269/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił zażalenie O. spółki z o.o. z siedzibą w W. wniesione na postanowienie referendarza sądowego. W uzasadnieniu Sąd podał, że postanowieniem z dnia 18 września 2013 r. referendarz sądowy odmówił spółce przyznania prawa pomocy. Skarżąca spółka, zastępowana w sprawie przez adwokata, wniosła w ustawowym terminie zażalenie na ww. orzeczenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Powołując się na treść art. 259 § 1, art. 194 § 1 oraz art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) dalej: "p.p.s.a." Sąd uznał wniesione przez pełnomocnika zażalenie na postanowienie referendarza sądowego za niedopuszczalne. Sąd pierwszej instancji przyznał, że wniesiony środek zaskarżenia zawiera wszelkie elementy, które pozwoliłyby zakwalifikować go jako sprzeciw na postanowienie referendarza. Niemniej jednak należy mieć na uwadze, że tylko strona działająca samodzielnie przed sądami administracyjnymi ma prawo do uzyskania potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczenia jej o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.). Tymczasem przedmiotowe zażalenie zostało sporządzone i wniesione przez adwokata, a więc przez profesjonalnego pełnomocnika, od którego należy się spodziewać świadomego doboru właściwych środków zaskarżenia. Sąd nie miał wątpliwości, że zamiarem pełnomocnika było wniesienie zażalenia, o czym świadczy wyraźne oznaczenie tego środka zaskarżenia i zaadresowanie go do Naczelnego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu – czyli w trybie przewidzianym dla zażaleń. Ponadto Sąd zauważył, że pismo zawiera wniosek o uchylenie postanowienia i przekazanie do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, który dotychczas wniosku o przyznanie prawa pomocy, nieuwzględnionego przez referendarza sądowego, nie rozpatrywał. 2. W zażaleniu na opisane postanowienie pełnomocnik skarżącej spółki zarzucił Sądowi pierwszej instancji obrazę art. 259 § 1 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie. Podniósł, że mylne oznaczenie środka zaskarżenia nie powinno powodować jego odrzucenia lecz rozpoznanie sprzeciwu. Zdaniem skarżącego wskazuje na to sam Sąd stwierdzając, że wniesiony środek posiada wszystkie cechy sprzeciwu. Z tego powodu, w ocenie skarżącego, Sąd dopuścił się naruszenia art. 259 § 1 p.p.s.a. odmawiając nadania biegu środkowi, którego sens był dla Sądu czytelny i nic nie stało na przeszkodzie jego rozpatrzeniu. 3. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Nie ma bowiem wątpliwości, że pismo sporządzone i wniesione przez pełnomocnika spółki w reakcji na postanowienie referendarza sądowego było zażaleniem, nie zaś sprzeciwem. Zarówno sprzeciw, jak i zażalenie są środkami zaskarżenia o charakterze mniej sformalizowanym, niż skarga do sądu administracyjnego lub skarga kasacyjna. Nie oznacza to jednak, że ustawa nie stawia tym pismom sądowym jakichkolwiek wymogów formalnych, a jedynym elementem odróżniającym te środki jest ich nazwa. Można postawić tezę, że nie nazwa środka odwoławczego, lecz jego treść rozstrzyga o jego dopuszczalności i zasadności. W stanie faktycznym sprawy stwierdzenie to przemawia jednak na niekorzyść strony skarżącej. Jak słusznie bowiem zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, pełnomocnik nie tylko zatytułował pismo "zażalenie", ale również zaadresował je do Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz domagał się uchylenia postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. Wnioski sformułowane przez autora środka zaskarżenia były więc całkowicie nietrafne na tym etapie postępowania, skoro w myśl art. 259 § 1 p.p.s.a. od postanowień referendarza można wnieść sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego, a zgodnie z brzmieniem art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Dopiero na to postanowienie sądu służy zażalenie. Zgodnie bowiem z art. 194 § 1 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego, a nie na postanowienia referendarza sądowego. W tej zaś sprawie nie doszło jeszcze do wydania przez wojewódzki sąd administracyjny postanowienia w przedmiocie prawa pomocy. Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.