I SAB/Wa 224/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. W. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie wniosku o odszkodowanie za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do wydania rozstrzygnięcia w sprawie z wniosku z dnia [...] września 2000 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [....], przy ul. [...] (obecnie Al. [...]), ozn. hip. jako "[...] Nr [...] W-[...]" – w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w prowadzeniu postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej E. W. kwotę 340 (słownie: trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 16 maja 2012 r. E. W., reprezentowana przez adw. M. L., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta m.W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 18 września 2000 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W., przy ul. [...] (obecnie Al. [...]), ozn. hip. jako "[...]". Z akt sprawy wynika, że E. W., pismem z dnia 18 września 2000 r., działając w imieniu własnym oraz pozostałych współwłaścicieli nieruchomości: C. C., M. B., Z.D. i S. A., wystąpiła o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W., przy ul. [...] (obecnie Al.[...]), ozn. hip. jako "[...]", objętą działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. nr 50, poz. 279). Decyzją z dnia [...] września 2008 r., nr [...] Prezydent m.W. odmówił przyznania odszkodowania za nieruchomość warszawską przy ul. [...] (obecnie al. [....]), z uwagi na niespełnienie jednej z przesłanek z art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.). W/w rozstrzygnięcie zostało w całości uchylone decyzją Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...], a sprawa została przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Akta sprawy zostały zwrócone Prezydentowi m.W. w dniu [...] stycznia 2010 r. Pismem z dnia 1 lipca 2011 r. E. W. wniosła do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie przez Prezydenta m. W. w terminie sprawy przyznania odszkodowania za ww. nieruchomość. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] października 2011 r., nr [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy do trzech miesięcy od dnia doręczenia niniejszego postanowienia wraz z aktami. W związku z dalszym nierozpoznaniem wniosku z dnia 18 września 2000 r., po decyzji uchylającej rozstrzygnięcie o odmowie ustalenia odszkodowania, E.W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta m.W. W uzasadnieniu podniosła, że jedyną czynnością Prezydenta dokonaną po wydaniu przez Wojewodę [...] postanowienia z dnia [...] listopada 2011 r. było skierowanie zlecenia geodecie w celu wykreślenia i rozliczenia w działkach ewidencyjnych nieruchomości hipotecznej pod nazwą "[...]". Jednocześnie podkreśliła, że z uzasadnienia decyzji z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] uchylającej rozstrzygnięcie organu stopnia podstawowego w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania wynikało, że Prezydent powinien jedynie ustalić datę faktycznej utraty możliwości władania przedmiotową nieruchomością przez właścicieli lub ich następców prawnych. Biorąc powyższe pod uwagę skarżąca uznała, że upłynęły ustawowe, maksymalne terminy załatwienia sprawy, a w postępowaniu nie doszło do opóźnień spowodowanych okolicznościami niezależnymi od organu. Ponadto Prezydent nie wywiązał się z obowiązku informowania stron o zwłoce w załatwieniu sprawy i jej przyczynach. Odpowiadając na skargę Prezydent m.st. W. wniósł o jej oddalenie podnosząc, że ze względu na złożony charakter postępowania w chwili obecnej trwa analiza zgromadzonej dokumentacji. Konieczne jest również wykonanie operatu szacunkowego określającego wartość spornego gruntu. Podkreślił, że pełnomocnik skarżącej pismem z dnia 6 czerwca 2012 r. został poinformowany, że decyzja w sprawie zostanie wydana w terminie do 31 października 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Analiza zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi. Zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, powoływana dalej jako "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Wyjaśnić należy, że realizacja zasady ogólnej szybkości i racjonalnego postępowania jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 Kpa, a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 Kpa. W rozpoznawanej sprawie oznacza to obowiązek podjęcia nie jakichkolwiek działań, lecz działań celowych, zmierzających do rozpatrzenia wniosku z dnia 18 września 2000 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość. Przy czym z przepisu art. 35 § 1 i 2 Kpa wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Nadto w świetle art. 36 § 1 i 2 Kpa wymagane jest, aby o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ podał stronom przyczyny zwłoki i wskazał nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Sąd prezentuje pogląd, że organ pozostaje w bezczynności nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie, po wpłynięciu w dniu 19 września 2000 r. wniosku E. W. z dnia 18 września 2000 r., działającej w imieniu własnym oraz pozostałych współwłaścicieli nieruchomości, po stronie organu powstał obowiązek, wynikający z art. 104 § 1 Kpa, załatwienia w drodze decyzji, bez zbędnej zwłoki, sprawy administracyjnej w terminie określonym w art. 35 § 1 i 3 Kpa. W oparciu o powyższe Sąd stwierdził, że organ administracji publicznej zmierza do załatwienia sprawy, jeżeli prowadzi postępowanie w zgodzie ze standardami wskazanymi w powołanych wyżej przepisach. Jeżeli tak nie jest, to występuje przypadek niezałatwienia sprawy w terminie, a więc pozostawania przez organ w bezczynności, bądź też mamy do czynienia z przewlekłością postępowania administracyjnego. Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Prezydent m. W. rozpoznając wniosek z dnia 18 września 2000 r. przekroczył terminy zakreślone w wyżej wskazanych przepisach, bowiem jak wynika z akt administracyjnych, od dnia złożenia wniosku do dnia wyrokowania, pomimo wyznaczenia przez Wojewodę [...] dodatkowego terminu załatwienia sprawy, Prezydent nie zakończył postępowania. Jedynymi czynnościami podejmowanymi w sprawie – przed wniesieniem skargi, a po wydaniu przez Wojewodę [...] decyzji z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...], uchylającej w całości rozstrzygnięcie Prezydenta m.W. z dnia [...] września 2008 r., nr [...] i przekazującej organowi I instancji sprawę do ponownego rozpatrzenia – były wystąpienia z dnia 8 marca 2010 r. i 4 października 2011 r. do właściwych jednostek organizacyjnych Urzędu Miasta [...] W. oraz Zarządu [...] Miejskich o udzielenie informacji bądź przesłanie wymienionych w w/w pismach dokumentów niezbędnych do wydania decyzji na podstawie art. 215 ust. 2 ugn. Zarówno wystąpienie organu z dnia 4 października 2011 r., jak i pismo z tej samej daty informujące strony o wyznaczeniu dodatkowego terminu załatwienia sprawy do dnia 31 stycznia 2012 r. wystosowane zostały dopiero w dniu przekazywania do Wojewody [...] zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie. Z powyższego wynika zatem po pierwsze, że po upływie 10 lat organ zorientował się, że nie posiada kompletnej dokumentacji niezbędnej do zakończenia postępowania, po drugie, że podejmuje czynności dopiero po interwencji strony. Kolejne pismo informujące o niemożności załatwienia sprawy w terminie i wyznaczające termin do 31 października 2012 r. na wydanie decyzji, opatrzone datą 6 czerwca 2012 r., wystosowane zostało również dopiero w dniu przekazywania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi na bezczynność organu w przedmiotowej sprawie. W tym miejscu zaznaczenia wymaga, że jakkolwiek organ wskazywał dwukrotnie nowe terminy załatwienia sprawy, to jednak nie miały one oparcia w przepisach prawa, w szczególności w art. 35 Kpa. Wszystko to pokazuje, że organ I instancji przez okres prawie 12 lat podejmował niezwykle opieszale czynności, które tylko pozorowały pracę organu. Nie można bowiem niczym uzasadnić zwracanie się dopiero w 2010 i 2011 r. do instytucji i podmiotów o przekazanie stosownych informacji i dokumentów. Świadczyć to może jedynie o nienależytym prowadzeniu postępowania. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności oraz wprowadzenie z dniem 17 maja 2011 r. restrykcyjnych przepisów dotyczących bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania przez organy administracji publicznej, co związane jest z wejściem w życie ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz.U nr 34, poz. 173), a konkretnie jej art. 14 pkt 2, Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta m. ustalona w okresie od 17 maja 2011 r. (zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r.) do dnia wyrokowania była nadzwyczaj naganna i nosząca cechy rażącego naruszenia prawa, a w szczególności podstawowych zasad postępowania wynikających z art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, jak również art. 35 oraz art. 36 Kpa. Prezydent nie wykazywał bowiem aktywności zmierzającej do załatwienia sprawy w formie procesowej, co wynikało wyłącznie i bezpośrednio z jego niedziałania i opieszałości. Również wyznaczenie przez Wojewodę [...] dodatkowego terminu załatwienia sprawy nie zmusiło Prezydenta do podjęcia działań skutkujących wydaniem decyzji co do istoty sprawy. Z tych względów, w okresie ocenianym na potrzeby zastosowania art. 149 § 1 zd. 2 p.p.s.a., postępowanie prowadzone było z rażącym naruszeniem prawa, z uwagi na niepodjęcie żadnych, konkretnych, realnych i skutecznych prób zakończenia postępowania w sprawie i zignorowanie wszelkich terminów załatwienia sprawy. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.