IV SA/Po 1046/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk – Marciniak (spr.) Sędziowie WSA Anna Jarosz WSA Tomasz Grossmann Protokolant st. sekr. sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi A. M. na akt Dyrektora Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia pisemnego egzaminu maturalnego, 1. uchyla zaskarżony akt, 2. nakazuje ściągnąć od Dyrektora Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w [...] na rzecz Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę [...] złotych ([...] ) tytułem nieopłaconej opłaty sądowej, 3. zasądza od Dyrektora Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w [...] na rzecz skarżącego A. M. kwotę [...] złotych ( [...] ) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, 4. określa, że zaskarżony akt nie może być wykonany. Dyrektor Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w [...]pismem z dnia [...] czerwca 2011r. działając na podstawie § 99 ust.2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007r. w sprawie warunków i sposobu ocenienia, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych (Dz.U. Nr 83, poz. 562 ze zm.) unieważnił pisemny egzamin maturalny z matematyki na poziomie podstawowym A.M. absolwenta Technikum Zawodowego nr [...] im. [...] [...] w Zespole Szkół nr [...] w [...] nr identyfikacyjny [...]. W uzasadnieniu Dyrektor Komisji podał, że podczas sprawdzania i oceniania pracy egzaminacyjnej stwierdzono brak samodzielności w rozwiązywaniu zadań egzaminacyjnych. A.M. w piśmie z dnia [...] lipca 2011r. wezwał Dyrektora Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w [...]do usunięcia naruszenia prawa polegającego na unieważnieniu pisemnego egzaminu maturalnego z matematyki na poziomie podstawowym. Skarżący zarzucił, iż unieważnienie było bezpodstawne, jak również brak szczegółowego wyjaśnienia powodów tegoż unieważnienia. Nadto podał, iż egzamin pisał samodzielnie bez niczyjej pomocy. Wskazał, że skorzystał z przysługującego mu prawa i miał wgląd do swojej pracy. Nie widział jednak karty z uwagami i ocenami egzaminatora, ponieważ stwierdzono, że nie ma prawa do ich wglądu. W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Dyrektor OKE wskazała, że organ nie dopuścił się naruszenia prawa w niniejszej sprawie. Zasady przeprowadzania, oceniania i ustalania wyników egzaminów maturalnych uregulowane są przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzenia sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych (Dz.U. Nr 83, poz.562 z późn.zm.). Przepis § 99 ust.2 tegoż rozporządzenia stanowi, iż w przypadku gdy podczas sprawdzania arkusza egzaminacyjnego egzaminator sprawdzający i oceniający ten arkusz stwierdzi niesamodzielne rozwiązywanie zadań egzaminacyjnych przez zdającego, dyrektor komisji okręgowej, w porozumieniu z Dyrektorem Komisji Centralnej, unieważnia część pisemną egzaminu maturalnego tegoż zdającego z danego przedmiotu. Tak więc unieważnienie egzaminu pisemnego nie jest arbitralną decyzją Dyrektora OKE lecz decyzją podjętą przez niego w oparciu o twierdzenia zespołu egzaminatorów i w porozumieniu z Dyrektorem CKE. W niniejszym przypadku taka sytuacja miała miejsce – stwierdzono niesamodzielność w pisaniu pracy maturalnej z matematyki, co dało podstawę unieważnienia egzaminu. W trakcie wglądu do pracy wnioskodawca został szczegółowo poinformowany o przyczynach unieważnienia m.in. okazano mu kserokopie fragmentów prac innych zdających w tej samej sali, w których podczas sprawdzania egzaminator zauważył identyczne zapisy i te same błędy. Fakt nie okazania zdającemu karty odpowiedzi jest zdaniem organu bez znaczenia dla sprawy, ponieważ egzaminator wszystkie ewentualne uwagi umieszcza bezpośrednio na pracy egzaminacyjnej, którą udostępniono. Karta odpowiedzi egzaminatora nie została okazana, gdyż unieważnionej pracy nie ocenia się. Ustawodawca przewidział dwa sposoby unieważniania prac na skutek nieprawidłowości : pierwszy – w trakcie przeprowadzania egzaminu; drugi – w trakcie sprawdzania prac. Niezauważenie nieprawidłowości w pierwszym etapie nie odbiera możliwości unieważnienia egzaminu na etapie sprawdzania – oba sposoby unieważniania są niezależne od siebie. Wobec czego w ocenie organu, unieważnienie egzaminu maturalnego z matematyki zostało dokonane zgodnie z prawem, a informacja o unieważnieniu została udzielona wyczerpująco i prawidłowo. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...]wniósł A.M. reprezentowany przez pełnomocnika. Zaskarżonemu aktowi zarzucił naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007r. w sprawie warunków i sposobów oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania i słuchaczy oraz przeprowadzenia sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych, w szczególności § 99 ust. 2 powyższego rozporządzenia poprzez nieuzasadnione unieważnienie egzaminu maturalnego, jak również naruszenie art.7 kpa, poprzez oparcie się przez organ wyłącznie na własnych obserwacjach, nie wyjaśnienie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Domagał się uchylenia zaskarżonego aktu i zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. W piśmie z dnia [...] listopada 2011r. pełnomocnik skarżącego uzupełnił treść skargi. W odpowiedzi na skargę Dyrektor OKE wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadna, jednakże z przyczyn innych, aniżeli w niej podniesione. Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest więc zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Po myśli zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W pierwszej kolejności należy wskazać, że stan faktyczny ustalony przez Okręgową Komisję Egzaminacyjną w [...]nie znajduje odzwierciedlenia w materiale dowodowym znajdującym się w aktach sprawy. Akta administracyjne zawierają jedynie akt unieważnienia egzaminu maturalnego skarżącego, notatkę służbową sporządzoną dnia [...].07.2011r. z czynności wglądu skarżącego do swojej pracy maturalnej, wezwanie skarżącego skierowane do organu do usunięcia naruszenia prawa i odpowiedź na nie organu. Zagadnienie dotyczące przeprowadzania egzaminów maturalnych w szkołach publicznych szczegółowo reguluje wydane na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych (Dz.U. Nr 83, poz. 562 ze zm.). Wskazać należy, że w niniejszej sprawie nie ma zastosowania przepis art. 9c ust. 2a ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty, zgodnie z którym wyniki sprawdzianu i egzaminów, o których mowa w art. 9 ust. 1, oraz egzaminów eksternistycznych, o których mowa w art. 10 ust. 1, są ostateczne i nie służy na nie skarga do sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie skarga dotyczy bowiem unieważnienia pisemnego egzaminu maturalnego z matematyki, a nie wyniku uzyskanego z tego egzaminu. Skarżącemu przysługuje zatem skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na akt Dyrektora OKE unieważniający pisemny egzamin maturalny z przedmiotu obowiązkowego, którą należało rozpoznać merytorycznie. Zastosowanie, więc w niniejszej sprawie ma rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych (Dz.U. Nr 83, poz. 562). Wobec powyższego zgodnie z treścią § 99 ust. 2 tego rozporządzenia w przypadku stwierdzenia podczas sprawdzania arkusza egzaminacyjnego niesamodzielnego rozwiązywania zadań egzaminacyjnych przez zdającego dyrektor komisji okręgowej, w porozumieniu z dyrektorem komisji Centralnej, unieważnia część pisemną egzaminu maturalnego z danego przedmiotu tego zdającego. W myśl § 99 ust. 1 pkt 1 natomiast w przypadku stwierdzenia niesamodzielnego rozwiązywania zadań egzaminacyjnych przez zdającego przewodniczący zespołu egzaminacyjnego przerywa egzamin tego zdającego i unieważnia jego egzamin maturalny z danego przedmiotu odpowiednio w części ustnej lub części pisemnej. Przy czym wymienione dwa powody stanowią odrębne i niezależne przesłanki unieważnienia egzaminu maturalnego. W razie stwierdzenia zaistnienia przez organ przesłanki prowadzącej do unieważnienia egzaminu maturalnego, organ wydaje w tym względzie akt unieważniający egzamin mający rangę decyzji administracyjnej. W związku z tym obowiązkiem organu jest zastosować przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. W art.107 § 1 kpa wymienione zostały składniki decyzji, które służą pełnemu określeniu elementów stosunku prawnego zarówno materialnego, jak też procesowego. Przepis ten ustanawia składniki minimalne poprawnej decyzji i nie można zmienić wymagań wynikających z art.107 § 1 oraz § 3 kpa. Jednym z obowiązkowych składników każdej decyzji administracyjnej jest jej uzasadnienie. Konstrukcja prawidłowego uzasadnienia powinna spełniać szereg postulatów odnośnie co do treści i formy. Winna zawierać wyjaśnienie zmierzające do ustalenia faktów, ustalenie ich znaczenia według normy prawnej oraz zastosowanie normy prawnej obowiązującej. Nadto decyzja winna zawierać pouczenie o środku jej zaskarżenia. W ocenie Sądu organ dopuścił się naruszenia art. 107 § 1 i 3 kpa w zw. z art. 8 kpa i art. 11 kpa, uzasadnienie zaskarżonego aktu nie zawiera bowiem wskazania faktów, które stanowiły podstawę wydania rozstrzygnięcia w sprawie oraz nie zawiera wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Organ w każdym przypadku, bez względu na adresata decyzji, czy aktu jak w niniejszej sprawie, musi zająć stanowisko wobec całego materiału procesowego oraz uzasadnić jasno i należycie swoje zdanie, a w szczególności, na jakiej podstawie uznał pewne fakty za prawdziwe, a którym tej prawdziwości odmówił. Tego w zaskarżonym akcie zabrakło, tym bardziej, iż proces sprawdzania prac egzaminu maturalnego ma charakter ściśle tajny, w związku z czym postępowanie w sprawie unieważnienia takiego egzaminu winno być przeprowadzone ze szczególną wnikliwością i szczegółowością, co winno znaleźć odzwierciedlenie w treści zaskarżonego aktu. Wobec powyższego akt Dyrektora Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w [...]z dnia [...] czerwca 2011r. należało uchylić na podstawie art. 145 §1 pkt 1a) i c) p.p.s.a z uwagi na naruszenie prawa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Na skutek uchylenia zaskarżonego aktu Dyrektora OKE należy wydać nową decyzję wraz z pouczeniem z uwzględnieniem wytycznych wskazanych w niniejszym uzasadnieniu. O kosztach orzeczono w myśl art.220 § 1 p.p.s.a. i § 2 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (T.j. Dz.U. z 2006r., Nr 45, poz.322 ), nakazując ściągnąć od organu kwotę nieuiszczonego wpisu od skargi. Na podstawie art. 200 p.p.s.a. i § 18.1 pkt 1 c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).orzeczono jak w punkcie 3 wyroku zasądzając zwrot kosztów zastępstwa procesowego, a rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 4 wyroku znajduje uzasadnienie w treści art. 152 p.p.s.a., co wynika z konieczności wyeliminowania zaskarżonego aktu administracyjnego.