II FZ 395/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Wolf- Kalamala po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Sz 397/12 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 2 kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. postanawia 1) uchylić zaskarżone postanowienie w całości, 2) przywrócić termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Postanowieniem z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Sz 397/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił skarżącej M. M. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 14 listopada 2012 r. oddalił skargę M. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 2 kwietnia 2012 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 2010 r. Pismem z dnia 13 stycznia 2013 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku. Skarżąca argumentowała, że nie była w stanie złożyć wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia, ponieważ nie otrzymała wezwania na rozprawę, na której rozpoznawana była jej sprawa, a tym samym nie wiedziała o upływie terminu do wniesienia wniosku o pisemne uzasadnienie wyroku. O wydaniu orzeczenia dowiedziała się w dniu 8 stycznia 2013 r. z postanowienia inspektora kontroli skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej w S. z dnia 4 stycznia 2013 r. o podjęciu zawieszonego dochodzenia przeciwko niej jako osoby podejrzanej o popełnienie wykroczenia skarbowego. Dodała, że złożyła reklamację do Naczelnika Urzędu Pocztowego w D. w celu wyjaśnienia zaistniałej sytuacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w motywach rozstrzygnięcia wskazał na treść art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej: "p.p.s.a."). Sąd wyjaśnił, że z akt sądowych wynika, iż korespondencja zawierająca zawiadomienie skarżącej o rozprawie była dwukrotnie awizowana, najpierw w dniu 8 października 2012 r., a następnie w dniu 16 października 2012 r. z informacją o pozostawieniu jej - stosownie do art. 73 § 1 p.p.s.a. - w placówce pocztowej na okres czternastu dni. Zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej pozostawiono na drzwiach adresata, co wynika z dokumentu potwierdzenia odbioru. Skarżąca nie podjęła jednak przesyłki we wskazanym terminie. Z odpowiedzi Poczty Polskiej na reklamację strony, nie wynikało zaś, aby miały miejsce jakiekolwiek nieprawidłowości w doręczeniu przedmiotowej przesyłki. W związku z powyższym doszło – zdaniem Sądu – do skutecznego doręczenia skarżącej zawiadomienia o terminie rozprawy w dniu 22 października 2012 r. w trybie tzw. doręczenia zastępczego (art. 73 § 4 p.p.s.a.). Samo oświadczenie strony, iż nie otrzymała awiza nie mogło być bowiem wystarczające do obalenia domniemania doręczenia i nie uprawdopodabniało braku winy w uchybieniu terminu. W zażaleniu M. M. wniosła o uchylenie powyższego postanowienia i przywrócenie terminu. Strona ponowiła dotychczasową argumentację wywodząc, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu, gdyż nie otrzymała awiza przesyłki, w związku z czym nie była w stanie złożyć wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w przewidzianym do tego terminie. Skarżąca podniosła, że bezskutecznie próbowała wyjaśnić zaistniałą sytuację i rzetelnie odbierała dotychczasową korespondencję, co mogłyby potwierdzić informacje z poczty, o które powinien wystąpić Sąd. W piśmie z dnia 26 marca 2013 r. skarżąca uzupełniła zażalenie przedkładając kolejne pismo Poczty Polskiej opisujące okoliczności doręczenia spornej przesyłki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podnieść, że regułą w postępowaniu sądowym jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. Niniejsza zasada nie ma jednakże charakteru bezwzględnego. Przepis art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a. przewiduje bowiem możliwość przywrócenia terminu przez sąd na wniosek strony pod warunkiem, że uchybiła ona terminowi bez swojej winy. Podkreślenia wymaga, że powołana ustawa, obok innych warunków przywrócenia terminu, ustanawia obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy (art. 87 § 2). Wnioskodawca nie musi zatem dowodzić braku winy, a jedynie uwiarygodnić fakty świadczące o niezawinionym przekroczeniu terminu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powołane w toku postępowania przyczyny opóźnienia uprawdopodabniają brak winy w przekroczeniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Decydujące znaczenie w tym względzie miało nadesłane przez stronę drugie pismo Poczty Polskiej z dnia 18 marca 2013 r. Z jego treści wynika, że w okresie od dnia 4 czerwca 2012 r. do dnia 28 lutego 2013 r. została zwrócona jedynie jedna przesyłka adresowany do M. M., tj. przesyłka zawierająca zawiadomienie o rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjny w Szczecinie. Pozostała korespondencja była odbierana w dniu awizowania lub w dniu kolejnym. W piśmie stwierdzono ponadto, że w dniu 8 października 2012 r. listonosz dokonał próby doręczenia trzech przesyłek poleconych adresowanych do skarżącej, w tym przesyłki będącej przedmiotem reklamacji. Z uwagi na nieobecność adresata listonosz sporządził stosowne zawiadomienie pozostawiając je w pocztowej skrzynce oddawczej. Wyjaśnienia listonosza potwierdzają, że zazwyczaj w tego typu przypadkach wystawia on jedno zawiadomienie umieszczając na nim nalepkę z indywidualnym numerem każdej z awizowanych przesyłek. Z przedstawionej w treści pisma tabeli wskazującej na daty doręczenia i odbioru korespondencji wynikało, że przesyłki awizowane w dniu 8 października 2012 r. – poza sporną przesyłką – zostały odebrane następnego dnia po pozostawieniu zawiadomienia. W świetle informacji przedstawionych przez Pocztę Polską, a także potwierdzonych oświadczeń strony o sumiennym odbieraniu przesyłek, za wiarygodne należało uznać wyjaśnienie skarżącej, że mimo iż zgłosiła się w dniu 9 października 2012 r. po odbiór korespondencji awizowanej w dniu poprzednim, przedkładając jedno zawiadomienie zawierające – jak należało przyjąć za oświadczeniem listonosza - numery wszystkich trzech przesyłek, to z niewiadomych przyczyn zostały jej wydane jedynie dwie spośród nich. Przyjęcie odmiennego założenia byłoby bowiem całkowicie nieuprawnione. Musiałoby bowiem prowadzić do niczym nieuzasadnionych przypuszczeń, że strona zdjęła z zawiadomienia nalepkę z numerem przedmiotowej przesyłki albo że na poczcie nie odnotowano odmowy przyjęcia listu. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarżąca uprawdopodobniła, iż nie ponosi winy w nieterminowym złożeniu wniosku o uzasadnienie wyroku z dnia 14 listopada 2012 r., co uzasadniało przywrócenie terminu do dokonania danej czynności w świetle art. 86 § 1 p.p.s.a. Skarżąca nie może bowiem ponosić negatywnych konsekwencji nieprawidłowości, które najprawdopodobniej wystąpiły po stronie operatora pocztowego. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.