I OSK 1975/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Anna Lech Sędzia del. NSA Jerzy Krupiński Protokolant st. asystent sędziego Ewa Dubiel po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Przedsiębiorstwa Komunikacji Samochodowej Sp. z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 maja 2012 r. sygn. akt IV SA/Wr 127/12 w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa Komunikacji Samochodowej Sp. z o.o. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania kosztów nauki zawodu młodocianego pracownika oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 21 maja 2012 r., sygn. akt IV SA/Wr 127/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę Przedsiębiorstwa Komunikacji Samochodowej sp. z o.o. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...]w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania kosztów nauki zawodu młodocianego pracownika. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, iż zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania Przedsiębiorstwa Komunikacji Samochodowej sp. z o.o. w K. od decyzji Wójta Gminy Cz. z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania dofinansowania kosztów nauki zawodu młodocianego pracownika Ł. Ś., działając na podstawie art. 70b ust. 7 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 ze zm.), §10 ust. 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 grudnia 2010 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz.U. nr 244, poz. 1626), oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., kwestionowaną decyzję utrzymało w mocy. Organ odwoławczy wskazał, iż z wniosku o dofinansowanie oraz dokumentów dołączonych do niego wynika, że Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej sp. z o.o. w K. zawarło z Ł. Ś. umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, które odbywało się pod nadzorem R. K.. Ł. Ś. ukończył Zasadniczą Szkołę Zawodową w zawodzie stolarz oraz uzyskał tytuł czeladnika. R. K. ukończył studia wyższe w zakresie logistyki i technologii transportu, jak też posiada tytuł technika mechanika, ukończył kurs pedagogiczny dla czynnych zawodowo nauczycieli, pracując u wnioskodawcy od dnia 2 lipca 1984 r. na stanowisku Kierownika Stacji Obsługi - instruktora praktycznej nauki zawodu. Z przedłożonych w trakcie postępowania dokumentów nie wynika, aby R. K. pracował w zawodzie stolarza, zaś z oświadczenia wnioskodawcy z dnia 29 listopada 2010 r. wynika, że Ł. Ś. zdobywał kwalifikacje zawodowe od T. R., pod opieką instruktora praktycznej nauki zawodu R. K. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, organ I instancji prawidłowo uznał, że R. K. nie posiada kwalifikacji instruktora praktycznej nauki zawodu stolarza, albowiem nie posiada wymaganego stażu pracy w tym zawodzie, określonego w § 10 ust. 5 rozporządzenia. Przepis ten wymaga, aby instruktor praktycznej nauki zawodu, nie będący mistrzem w zawodzie, miał odpowiedni, w zależności od posiadanych kwalifikacji zawodowych, staż pracy w zawodzie, w którym będzie nauczał. Skargę na powyższą decyzję złożyło Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej Spółka z o.o. w K. , wnosząc o jej uchylenie w całości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał skargę za nieuzasadnioną. Sąd I instancji wskazał, iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że kwalifikacje zawodowe w okresie nauki młodociany uczeń zdobywał w warsztacie stolarskim od T. R. zatrudnionego na stanowisku stolarza-ślusarza remontowego ale pod opieką instruktora praktycznej nauki zawodu R. K. Zatem organ odwoławczy słusznie skonstatował, iż pod rozwagę winny być wzięte jedynie kwalifikacje R. K. jako osoby nauczającej zawodu, ponieważ kwestią niesporną, wynikającą choćby z umowy o pracę "w celu przygotowania zawodowego" z dnia 26 października 2007 r. jest fakt, że to właśnie wyżej wymieniony został wyznaczony instruktorem praktycznej nauki zawodu Ł. Ś. Sąd podkreślił, że celem całego systemu kształcenia zawodowego młodocianych jest zapewnienie im takich warunków, które pozwalają na zgłębienie praktyki danego zawodu pod okiem doświadczonego, spełniającego dokładnie określone warunki instruktora. W tym też celu prawodawca ukształtował bardzo wyraźne i restrykcyjne zasady jakie musi spełniać osoba, która chce nabyć uprawnienia do kształcenia młodocianych pracowników w danym zawodzie. Ustawodawca powołał do życia instytucję instruktora praktycznej nauki zawodu, aby zapewnić prawidłowy tok szkolenia młodocianego pracownika. Poza wszelkim sporem pozostaje fakt, że osoba prowadząca szkolenie powinna się legitymować odpowiednimi kwalifikacjami oraz posiadać takie doświadczenie zawodowe, aby w prawidłowy sposób ukształtować zawodowo przyszłego rzemieślnika. Osoba ta powinna posiadać takie uprawnienia w momencie wyznaczenia ją jako instruktora praktycznej nauki zawodu. Sąd wskazał, że zgodnie z § 10 ust. 5 rozporządzenia jeżeli instruktor praktycznej nauki zawodu nie posiada tytułu mistrza w zawodzie, to stosownie do wskazanego przepisu, powinien legitymować się przygotowaniem pedagogicznym lub ukończonym kursem pedagogicznym oraz w zależności od rodzaju wykształcenia odpowiednim świadectwem oraz odpowiednim stażem pracy. Okolicznością bezsporną jest, że R. K. nie posiada tytułu mistrza w zawodzie stolarza. Analiza jego wykształcenia prowadzi do wniosku, iż ukończył stosowny kurs pedagogiczny i posiada dyplom ukończenia studiów wyższych na kierunku "Transport" w zakresie "Logistyka i Technologia Transportu", który choć nie jest pokrewny z zawodem stolarza, do nauczania jakiego został wyznaczony, to mieści się w zakresie oznaczonym § 10 ust. 5 pkt 4 rozporządzenia, jednakże tylko pod warunkiem jednoczesnego ziszczenia się przesłanki posiadania co najmniej sześcioletniego stażu pracy w tym zawodzie. R. K. takiego stażu nie posiada. Co więcej, w ogóle nie posiada udokumentowanego stażu pracy na stanowisku stolarza. Dlatego, z oczywistych względów, w sprawie nie może również znaleźć zastosowania żaden z pozostałych przypadków określonych w ust. 5 § 10 rozporządzenia. Zasadnie więc uznano, że R. K. nie posiadał kwalifikacji zawodowych do nauczania młodocianego pracownika zawodu stolarza. Sąd podkreślił, iż z treści normy art. 70b ust. 1 pkt 1 ustawy wynika, iż dofinansowanie przysługuje, gdy przygotowanie zawodowe było prowadzone przez osoby posiadające wymagane kwalifikacje, a więc młodociani uczestniczyli w zajęciach prowadzonych przez osoby mające kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego. Przy czym, decyzje orzekające o dofinansowaniu kosztów przyuczenia do wykonywania określonej pracy młodocianego pracownika są decyzjami, na mocy których strona nabywa prawa. Są również decyzjami o charakterze związanym, ponieważ przepis art. 70b ustawy wyraźnie wskazuje sytuacje, w których organ ma obowiązek przyznać pracodawcy dofinansowanie kosztów przyuczenia młodocianego pracownika do wykonywania określonej pracy. Ma to nastąpić zawsze, gdy spełni on warunki przewidziane w określonych przepisach. Organ nie ma w tym zakresie żadnej swobody. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej Sp. z o.o. w K. . Wyrok zaskarżono w całości, zarzucając naruszenie: 1) prawa materialnego, tj. art. 70 b ust. 1 i ust. 7 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jednolity: Dz.U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572 ze zm.), poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie ujawniające się nieuzasadnionym przyjęciem, iż wraz z wnioskiem o dofinansowanie nie zostały złożone przez Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej Sp. z o.o. w K. wszystkie wymagane dokumenty, w tym dokumenty potwierdzające posiadanie stosownych uprawnień przez osobę prowadzącą u Skarżącego przygotowanie zawodowe młodocianych, podczas gdy wszystkie wymagane dokumenty zostały załączone do wniosku o dofinansowanie; 2) prawa materialnego, tj. art. 70 b ust. 1 i ust. 7 ustawy o systemie oświaty oraz § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz.U. Nr 60, poz. 278 ze zm.) oraz § 10 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz.U. Nr 113, poz. 988 ze zm.) poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie ujawniające się bezpodstawnym przyjęciem,. iż Robert K. - jako osoba, prowadząca u Skarżącego przygotowanie zawodowe młodocianych, nie posiada wymaganych uprawnień w przedmiotowym zakresie w sytuacji, gdy przedstawiony organowi I instancji materiał dowodowy w sposób jednoznacznie wskazuje, iż prowadzący kształcenie zawodowe stosowne uprawnienia posiada; 3) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, uznając tym samym za słuszne stanowisko organu administracyjnego (poczynione w oparciu o błędne ustalenie stanu faktycznego zaistniałego w niniejszej sprawie) przyjmujące, iż młodociany pracownik — Ł. Ś., zdobywał kwalifikacje zawodowe u skarżącego od T. R., zatrudnionego na stanowisku stolarza - ślusarza remontowego, w sytuacji gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego w niniejszej sprawie wynika, iż faktyczne przygotowanie zawodowe młodocianego pracownika, przez cały okres nauki zawodu i zdobywania przez niego kwalifikacji zawodowych, prowadził Pan R. K. - Instruktor Praktycznej Nauki Zawodu. W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej bowiem według art. 183 § 1 P.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 P.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt l OPS 10/09, opubl. w ONSAiwsa z 2010 r., nr 1, poz. 1). W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw ani nie można dopatrzeć się okoliczności wskazujących na nieważność postępowania sądowoadministracyjnego. Zastrzeżenia musi budzić już sama konstrukcja skargi kasacyjnej. Autor skargi kasacyjnej nie przywołał w sposób wyraźny podstaw kasacyjnych przewidzianych w przepisie art. 174 P.p.s.a. ani nie zakwalifikował podnoszonych w skardze kasacyjnej zarzutów z punktu widzenia tych podstaw, ograniczając się do wskazania przepisów, które jego zdaniem zostały naruszone. Należało zatem przyjąć, że zarzuty naruszenia prawa materialnego (pkt 1 i 2 skargi kasacyjnej) dotyczą podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 P.p.s.a, natomiast zarzut naruszenia przepisów postępowania wskazany w pkt 3 skargi kasacyjnej dotyczy podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczają granice skargi kasacyjnej (w przeciwieństwie do granic kognicji wojewódzkich sądów administracyjnych, niezwiązanych zarzutami i wnioskami skargi – art. 134 § 1 P.p.s.a.), a zatem nie jest w postępowaniu przed NSA wystarczające ogólnikowe podniesienie zarzutów naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania tożsamych z zarzutami odwołania od decyzji organu I instancji oraz zarzutami skargi, tak jak stało się to w rozpoznawanej sprawie. Zarzuty stanowiące podstawy kasacyjne, jako skierowane przeciwko wyrokowi sądu I instancji, formułowane muszą być z odniesieniem do przepisów zastosowanych przez ten sąd. Należy jednak mieć przy tym na uwadze, że przepis art. 174 pkt 1 P.p.s.a. wskazuje, że naruszenie prawa materialnego może nastąpić w dwu różnych formach, a mianowicie przez błędną wykładnię wskazanego przepisu prawa materialnego albo na skutek niewłaściwego zastosowania wskazanej normy prawa materialnego w stanie faktycznym sprawy. W tym ostatnim wypadku chodzi o tzw. błąd subsumcji, czyli wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada lub nie odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego musi być zatem dokonywana wyłącznie na podstawie konkretnego ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. Skoro zatem przedmiotem zarzutu kasacyjnego na podstawie przepisu art. 174 pkt 1 P.p.s.a. może być tylko błędna wykładnia prawa materialnego, to uzasadnienie tego zarzutu musi odnosić się do brzmienia określonego przepisu oraz do sposobu jego rozumienia, względnie do możliwości jego zastosowania w stanie faktycznym sprawy. Wykluczona natomiast jest możliwość uzasadnienia naruszenia prawa materialnego na skutek błędnych ustaleń faktycznych (zob. wyrok NSA z dnia 16 czerwca 2005 r., sygn. akt OSK 832/04 - zamieszczony na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Błąd taki popełnił autor skargi kasacyjnej w rozpatrywanej sprawie, co spowodowało, że wobec wynikającego z przepisu art. 183 § 1 P.p.s.a. związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, brak było możliwości skontrolowania ewentualnego naruszenia wskazanych przepisów prawa materialnego, tj. art. 70b ust. 1 i ust. 7 ustawy o systemie oświaty, § 2 rozporządzenia z 1996 r. i § 10 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. Nr 113, poz. 988 ze zm.). Autor skargi kasacyjnej nie wskazał bowiem w jaki sposób doszło do naruszenia tych przepisów prawa materialnego, poprzestając jedynie na wywodzie dotyczącym kompletności złożonych w postępowaniu administracyjnym dokumentów, uzasadniających wypłatę kwoty dofinansowania kosztów nauki zawodu ucznia Ł. Ś. oraz posiadania przez instruktora praktycznej nauki zawodu R. K. kwalifikacji umożliwiających mu sprawowanie tej funkcji. Uszło przy tym uwadze skarżącego kasacyjnie, że zasadniczą przyczyną uznania przez organy administracyjne i Sąd I instancji nie posiadania przez w/w instruktora tych kwalifikacji, był brak po jego stronie odpowiedniego wykształcenia kierunkowego i brak odpowiedniego stażu pracy w zawodzie, którego Robert K. nauczał. Uzasadnienie skargi kasacyjnej do kwestii tych nie zawiera żadnego odniesienia, a zatem należało przyjąć, iż, w skardze kasacyjnej nie zakwestionowano ustaleń faktycznych w tym zakresie. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny był tymi ustaleniami faktycznymi związany i musiał brać je pod uwagę w odniesieniu do zarzutów skargi kasacyjnej. Podkreślić należy, iż ustalenie stanu faktycznego miało istotne znaczenie w sprawie, gdyż materialną przesłanką przysługiwania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika, sformułowaną w art. 70b ust.1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty, jest prowadzenie przygotowania zawodowego młodocianych przez osobę (pracodawcę lub osobę prowadzącą zakład w imieniu pracodawcy albo osobę zatrudnioną u pracodawcy) posiadającą kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, określone w odrębnych przepisach. Tak więc, w chwili rozstrzygania wniosku o przyznanie dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianych, to wnioskodawca, niezależnie od przesłanki określonej w art. 70b ust.1 pkt 2 ustawy, ma wykazać posiadanie przez instruktora wymaganych kwalifikacji, wymaganych przepisami odrębnymi. Z analizowanego przepisu nie wynika nadto, aby chodziło o jakąkolwiek część okresu przygotowania zawodowego lub o jakikolwiek wymóg kwalifikacyjny. Omawiana przesłanka jest więc spełniona tylko wtedy, gdy w całym okresie przygotowania zawodowego osoba prowadząca posiadała wymagane kwalifikacje, czyli spełniała wszystkie przewidziane przepisami warunki uprawniające ją do sprawowania funkcji instruktora zawodu. Za chybiony należało uznać także zarzut procesowy skargi kasacyjnej, a mianowicie zarzut naruszenia przepisu art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1c P.p.s.a. w zw. z art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. na skutek przyjęcia, że instruktorem zawodu w stosunku do Ł. Ś. był T. R. a nie R. K. Przepis art. 3 § 1 P.p.s.a. jest przepisem kompetencyjnym i wyznacza zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego, a zatem mógłby on zostać naruszony, gdyby Sąd I instancji rozpoznał sprawę nie należącą do jego właściwości. Taki wypadek jednak w rozpoznawanej sprawie nie zachodził. Z kolei twierdzenie autora skargi kasacyjnej, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu błędnie ustalił osobę instruktora zawodu sprawującego opiekę nad uczniem wynika prawdopodobnie z błędnego odczytania i z niezrozumienia treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku, w którym w sposób wyraźny i jednoznaczny wskazano, że instruktorem tym był R. K. Zarzut, że Sąd I instancji przyjął, iż instruktorem tym był T. R. jest całkowicie gołosłowny a tym samym nieusprawiedliwiony. W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, uzasadniających uchylenie lub zmianę zaskarżonego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w jego sentencji na podstawie art. 184 P.p.s.a.