II SA/Rz 339/12

Dnia 21 czerwca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Zdrzałka po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2012 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Ł. K. na czynności Okręgowej Izby Radców Prawnych [...] w przedmiocie niezaliczenia roku szkoleniowego i niedopuszczenia do zajęć III roku aplikacji radcowskiej - postanawia – odrzucić skargę. II SA/Rz 339/12 UZASADNIENIE W dniu 29 marca 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynęła skarga Ł. K. na czynności Okręgowej Izby Radców Prawnych [...] (dalej OIRP), polegające na niezaliczeniu roku szkoleniowego oraz niedopuszczeniu do zajęć III roku aplikacji radcowskiej. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych czynności, zapewnienie ochrony tymczasowej poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonych czynności, zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych. Skarżący wskazał, że w dniu 28 listopada 2011 r. uzyskał wynik negatywny z kolokwium zaliczeniowego z przedmiotu "Prawo pracy i ubezpieczeń społecznych" w ramach sesji egzaminacyjnej, warunkującej zaliczenie II roku aplikacji radcowskiej. W związku z powyższym w dniu 30 grudnia 2011 r. Kierownik Szkolenia OIRP dokonał wpisu w dzienniku aplikanta o niezaliczeniu roku szkoleniowego. W konsekwencji dokonano kolejnej czynności polegającej na niedopuszczeniu skarżącego do zajęć III roku aplikacji radcowskiej. Skarżący zarzucił, że w wyniku podjętych czynności naruszono art. 46 ust. 1 Konstytucji poprzez tworzenie barier w dostępie do zawodu radcy prawnego, polegających na nieuprawnionym przedłużeniu okresu trwania aplikacji. Ponadto zarzucono naruszenie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych ( Dz.U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm., określanej dalej jako ustawa), poprzez niezasadne przedłużenie czasu trwania aplikacji. Skarżący podniósł, że w wyniku dokonania zaskarżonych czynności nie będzie miał możliwości ukończenia aplikacji w terminie trzech lat. Może to jego zdaniem skutkować skreśleniem z listy aplikantów na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy, która stanowi, że aplikanta radcowskiego skreśla się z listy aplikantów radcowskich w wypadku niezakończenia przez niego bez usprawiedliwionej przyczyny aplikacji radcowskiej w terminie trzech lat. Wskazano także, że szkolenie aplikantów radcowskich jest jednym z ustawowych zadań samorządu radcowskiego dlatego należy uznać, że czynności z zakresu szkolenia aplikantów radcowskich należą do zadań z zakresu administracji publicznej. W związku z powyższym powinny one podlegać kontroli na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U poz. 270 z 2012 r tj., określanej dalej jako P.p.s.a.) W obszernej odpowiedzi na skargę OIRP, reprezentowana przez radcę prawnego Z. B. wniosła o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazano, że kwestionowane skargą czynności nie należą do zaskarżalnych do sądu administracyjnego form działania administracji publicznej, określonych w art. 3 § 2 P.p.s.a oraz w ustawach szczegółowych, o których mowa w art. 3 § 3 P.p.s.a, w szczególności w ustawie o radcach prawnych. Odnosząc się do zarzutu naruszenia dokonanymi czynnościami art. 32 ust. 2 ustawy stwierdzono, że powtarzanie roku w wyniku nie zaliczenia danego roku szkoleniowego jest uzasadnionym przedłużeniem trwania aplikacji. Wskazano także, że zarzut naruszenia art. 46 Konstytucji jest bezzasadny, gdyż artykuł ten dotyczy przepadku rzeczy. Natomiast przyjmując, że skarżący zarzucił naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji podniesiono, że prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisła sąd nie oznacza, że jest to prawo do każdego sądu i w każdej sprawie. Wskazano także, że kierownik szkolenia dokonuje zaliczenia danego roku szkoleniowego po uzyskaniu m.in. pozytywnych ocen z kolokwiów. Natomiast, stosownie do treści § 28 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej (stanowiącego załącznik do uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 17 października 2009 r., nr 90/VII/2009 w sprawie uchwalenia Regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej), nie zalicza się roku szkoleniowego w przypadku, gdy aplikant uzyskał ocenę niedostateczną z chociażby jednego kolokwium poprawkowego, co w niniejszej sprawie miało miejsce. Podkreślono, że czynności, akty, rozstrzygnięcia zespołów (komisji) nie będących organami okręgowej izby radców prawnych, powoływanych przez te organy do wykonania obowiązków nałożonych przez regulamin odbywania aplikacji radcowskiej nie podlegają właściwości sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 3 § 2 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. _@POCZ@ Zatem podstawową przesłanką dopuszczalności skargi jest wymóg, by zaskarżona forma działania administracji publicznej należała do kategorii takich aktów lub czynności, które są kontrolowane przez sąd administracyjny. Stosownie do treści art. 3 § 3 P.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. W niniejszej sprawie taką ustawą szczególną jest ustawa o radcach prawnych. Ustawa ta wskazuje rodzaje spraw, które mogą podlegać kontroli sądu administracyjnego. Dotyczy to m.in. ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską, ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego, skreślenia aplikanta radcowskiego z listy aplikantów. Zatem nie każdy akt podejmowany przez samorząd radcowski, dotyczący jego członków podlega kognicji sądów administracyjnych. W szczególności zaskarżona czynność nie należy do kategorii spraw kontrolowanych przez sąd administracyjny na podstawie przywołanej wyżej ustawy. Czynność objęta skargą nie może być także zaskarżona na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Dyspozycja tego artykułu wskazuje, że czynność podlegająca kontroli sądu administracyjnego musi być z zakresu administracji publicznej oraz powinna dotyczyć uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Czynność musi mieć publicznoprawny charakter co oznacza, że musi być skierowana do podmiotu zewnętrznego, niepodporządkowanego organizacyjnie lub służbowo organowi podejmującemu daną czynność. Tymczasem zaskarżona czynność jest aktem o charakterze wewnętrznym, podjętym w ramach stosunku łączącego aplikanta radcowskiego z samorządem radcowskim. Ponadto, zaskarżana czynność musi odnosić się do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określa uprawnienie lub obowiązek ( por. B. Adamiak, Z właściwości sądów administracyjnych, ZNSA 2006, nr 2 s.18). W niniejszej sprawie zaskarżona czynność została wydana na podstawie § 28 regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej, stanowiącego załącznik do uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 17 października 2009 r. Nie jest to akt zaliczony do źródeł powszechnie obowiązującego prawa, o którym mowa w art. 87 Konstytucji. Zaskarżona czynność nie dotyczy zatem uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisu prawa powszechnie obowiązującego. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że czynności polegające na niezaliczeniu roku szkoleniowego oraz niedopuszczeniu do zajęć III roku aplikacji radcowskiej znajdują się poza zakresem kognicji sądu administracyjnego, określonej w art. 3 P.p.s.a. Z tych przyczyn, z powodu niedopuszczalności skargi Sąd skargę odrzucił na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.