I GZ 423/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 22 maja 2012 r., sygn. akt I SA/Lu 291/12 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem objętym zażaleniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] lutego 2012 r., w przedmiocie podatku akcyzowego. Relacjonując stan sprawy Sąd I instancji podał, że w skardze A. P. zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji podnosząc, że jest osobą niezamożną i nie jest w stanie wpłacić żądanej kwoty, bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Prowadzona na obecnym etapie egzekucja spowoduje dla niej dotkliwe i nieodwracalne skutki w wypadku uchylenia zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. oddalając wniosek skarżącej stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zostało wykazane, iż zachodzi którakolwiek z przesłanek do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Fakt, że skarżąca nie jest osobą zamożną, nie świadczy sam w sobie, że podjęcie egzekucji doprowadziłoby ją do utraty płynności finansowej. Istotne jest bowiem nie tylko, jakie kwoty są egzekwowane, ale też - jakimi kwotami pieniężnymi strona dysponuje oraz jaka jest jej ogólna sytuacja majątkowa, a te dane nie zostały przez skarżącą ujawnione. Natomiast fakt, że zaskarżona decyzja może okazać się wydaną z naruszeniem prawa, nie wyczerpuje przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. W przypadku zaś, gdyby decyzja została wykonana i w związku z tym powstałaby nadpłata, zostanie ona stronie zwrócona wraz z należnymi odsetkami. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Orzeczeniu zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że w okolicznościach sprawy nie została spełniona żadna z przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania decyzji, a w szczególności przesłanka niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody w następstwie wykonania zaskarżonej decyzji administracyjnej, a tym samym, że nie ma potrzeby udzielenia tymczasowej ochrony w postępowaniu sądowym w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu podała, że WSA powinien ocenić zaistnienie przesłanek wstrzymania wykonania decyzji nie tylko na podstawie wniosku, ale również w oparciu o analizę dokumentów zebranych w aktach sprawy, jak i okoliczności stanu faktycznego takich jak brak reprezentacji przez fachowego pełnomocnika – co świadczy o ciężkiej sytuacji materialnej strony. Wykonanie decyzji sprawi, że skarżąca będzie miała poważne kłopoty z utrzymaniem siebie oraz rodziny i uregulowaniem szeregu opłat wynikających z konieczności utrzymania domu jednorodzinnego oraz realizacji bieżących potrzeb życia społecznego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Zgodnie natomiast z § 3 powołanego przepisu po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że co do zasady wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu w całości lub w części stanowi zatem odstępstwo od tej generalnej zasady i jest dopuszczalne jedynie po spełnieniu określonych w ustawie procesowej przesłanek. Istotne jest zatem, aby strona należycie uzasadniła swój wniosek, poprzez wykazanie istnienia przesłanek unormowanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji przez Sąd zależy od spełnienia istnienia przesłanek niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ustawodawca nie sprecyzował co należy rozumieć pod tymi pojęciami, dlatego ocena wystąpienia tych przesłanek za każdym razem zależy od sądu. Ocena ta jest swobodna, ale nie dowolna. Zatem sąd rozpoznając wniosek o udzielenie tymczasowej ochrony ma obowiązek za każdym razem wskazać podstawę uwzględnienia bądź odmowy uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności. Natomiast obowiązek wykazania okoliczności stanowiących podstawę wstrzymania wykonania decyzji spoczywa na wnioskodawcy (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz., Zakamycze 2005, s. 168). Podkreślenia wymaga, iż przesłanki wstrzymania wykonania aktu lub czynności zostały określone przy użyciu zwrotów nieostrych. Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających stwierdzić, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Jego twierdzenia w tym zakresie powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej, zmierzającymi do wykazania istnienia przesłanek. Wniosek nieuzasadniony w ten sposób uniemożliwia sądowi dokonania jego merytorycznej oceny (por. postanowienie NSA z dnia 19 czerwca 2009 r., sygn. akt II GSK 466/09, zbiór lex nr 563508). Przenosząc rozważania ogólne na grunt niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji prawidłowo ocenił wskazywane przez skarżącą w treści skargi okoliczności, mające jej zdaniem, uzasadniać złożony wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Twierdzenia te sprowadzały się bowiem do ogólnych sformułowań nieuprawdopodobnionych jakimikolwiek okolicznościami faktycznymi: "skarżąca jest osobą niezamożną i nie jest w stanie wpłacić tymczasowo żądanej kwoty bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i rodziny", "prowadzona zaś przeciwko niej na obecnym etapie postępowania egzekucja spowoduje dla niej dotkliwe i nieodwracalne skutki w wypadku uchylenia zaskarżonej decyzji". W tym miejscu podkreślić wypada, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pociąga za sobą dolegliwość finansową, rodząc określony skutek w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia, nie oznacza to jednak, że zawsze w takiej sytuacji należy zastosować wyjątkowe rozwiązanie prawne jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Nie można jednoznacznie stwierdzić, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje w omawianym stanie sprawy automatycznie skutki wskazane we wniosku. Wnioskowanie takie należy uznać za co najmniej przedwczesne wobec nieznajomości przez Sąd sytuacji finansowej skarżącej. Skarżąca zarówno we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jak również w zażaleniu nie wykazała, dlaczego Sąd winien uznać, iż jej wykonanie spowoduje wskazywane przez nią zagrożenia. Do akt nie złożono bowiem żadnych dowodów obrazujących stan finansowy i majątkowy skarżącej, które uprawdopodabniałyby wskazywane okoliczności, i które pozwoliłyby Sądowi na dokonanie oceny faktycznego wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na możliwość wyrządzenia skarżącej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zatem ewentualne uwzględnienie wniosku mogłoby nastąpić jedynie, gdyby wskazano w nim konkretne okoliczności odnoszące się do sytuacji finansowej, majątkowej skarżącej, które dawałyby podstawy do uznania, że w przypadku egzekucji świadczenia dojdzie do realizacji przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Odwoływanie się we wniosku do obawy zaistnienia trudności w utrzymaniu siebie i rodziny, nie mogło być uznane za uzasadniające uwzględnienie wniosku skarżącej. O zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie przesądza także powołana w zażaleniu okoliczność, że skarżąca działa bez fachowego pełnomocnika. Fakt ten może, ale nie musi świadczyć o tym, że jest ona w trudnej sytuacji materialnej, a poza tym same problemy finansowe nie świadczą jeszcze o spełnieniu przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.