I OZ 759/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 216/12 o odmowie przyznanie prawa pomocy sprawie ze skargi H.B., J.Z., Z.M., M.N., K.D. i R.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2011 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: oddalić zażalenie. K.D. wnioskiem z dnia 7 maja 2012 r., uzupełnionym w dniu 15 maja 2012 r. oraz w dniu 4 czerwca 2012 r., wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi H.B., J.Z., Z.M., M.N., K.D. i R.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2011 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną Teresą. Miesięczny dochód rodziny wynosi 5400 zł. Posiadany majątek to mieszkanie o powierzchni 52 m², nieruchomość rolna o powierzchni 3500 m², działka rekreacyjna oraz samochód osobowy marki Nissan Note z 2006 r. Wskazał, że większą część uzyskiwanego dochodu (tj. 4200 zł) przeznacza na wyżywienie, utrzymanie mieszkania i samochodu oraz leczenie i nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w sprawie. Skarżący zaznaczył jednocześnie, że nie posiada wiedzy prawnej i jest pod tym względem osobą nieporadną, sprawa jest zaś skomplikowana, a więc udział pełnomocnika jest konieczny. Ponadto oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 22 czerwca 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 216/12 odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia odwołując się do treści art. 245 i art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. poz. 270 dalej "P.p.s.a.") stwierdził, że K.D. nie wykazał, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z nadesłanych do Sądu dokumentów wynika, iż wraz z żoną uzyskuje miesięczny dochód w wysokości 5400 zł, ponadto posiada mieszkanie o powierzchni 52 m², nieruchomość rolną o powierzchni 3500 m², działkę rekreacyjną oraz samochód osobowy marki Nissan Note z 2006 r. Nie można zatem uznać, że jego sytuacja majątkowa jest szczególnie trudna oraz że nie posiada on środków na poniesienie kosztów udziału w postępowaniu sądowym. Wykazane okoliczności przemawiają za stwierdzeniem, że wnioskodawca jest w stanie – bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - ponieść koszty postępowania w sprawie. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania i udzielenie prawa pomocy powinno mieć zastosowanie wobec osób ubogich, bez środków do życia. Wnioskodawca – w ocenie Sądu - niewątpliwie do takich osób nie należy. Podkreślił także, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd bierze pod uwagę sytuację finansową strony. Przesłanką do uwzględnienia wniosku nie jest charakter czy też stopień skomplikowania danej sprawy. Sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy ocenia jedynie sytuację materialną wnioskodawcy. Zażalenie na powyższe postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył K.D. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym, gdy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Instytucja prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Dodatkowo, oceniając sytuację materialną strony należy brać pod uwagę nie tylko jej dochody, ale również możliwości ich uzyskania. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że wnioskodawca jest właścicielem mieszkania o powierzchni 52 m², nieruchomości rolnej o powierzchni 3500 m², działki rekreacyjnej oraz samochodu osobowego marki Nissan Note z 2006 r., a miesięczny dochód w jego gospodarstwie domowym prowadzonym razem z żoną wynosi 5400 zł. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można zatem uznać, że sytuacja wnioskodawcy jest tego rodzaju, iż posiadane przez niego środki, nie pozwalają na ponoszenie przez niego pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny. W związku z powyższym uznać należy, iż Sąd pierwszej instancji trafnie wywiódł, że złożony w tej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.