II SA/Wa 2409/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Sławomir Antoniuk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E.K. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie mianowania na stopień służbowy aspiranta celnego w korpusie aspirantów Służby Celnej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Szef Służby Celnej decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpoznaniu odwołania E.K. z dnia [...] listopada 2010 r. od aktu mianowania Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] listopada 2009 r. na stopień służbowy aspiranta celnego w korpusie aspirantów Służby Celnej, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w zakresie określenia korpusu. W uzasadnieniu powyższej decyzji Szef Służby Celnej podniósł, iż w dniu [...] listopada 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w P., na podstawie art. 223 ust. 1 i 4 oraz art. 115 ust. 1 pkt. 3 lit. b) ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, mianował E.K. z dniem [...] listopada 2009 r. na stopień służbowy aspiranta celnego w korpusie aspirantów Służby Celnej. Pismem z dnia [...] listopada 2010 r. E.K. złożyła do Szefa Służby Celnej, za pośrednictwem Dyrektora Izby Celnej w P., odwołanie od wyżej wymienionego aktu mianowania. Funkcjonariuszka w odwołaniu podniosła, iż w sprawie nie został uwzględniony fakt zajmowania przez nią do czerwca 2000 r. stanowisk związanych z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych. W związku z tym, powołując się na przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ww. ustawy, funkcjonariuszka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i mianowanie na stopień służbowy w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej. Odrębnym pismem z dnia [...] listopada 2010 r. strona zwróciła się wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od aktu mianowania z dnia [...] listopada 2009 r. Szef Służby Celnej, nie znajdując podstaw do uwzględnia odwołania, w pierwszej kolejności wskazał, iż decyzja powinna m.in. zawierać pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie. W przedmiotowej zaś sprawie organ pierwszej instancji w decyzji (akcie mianowania) nie zawarł pouczenia o sposobie zaskarżenia tego aktu, co mogło mieć wpływ na niekorzystne dla skarżącej nieskorzystanie z tego środka. Wady w zakresie braku lub nieprawidłowego pouczenia o środkach odwoławczych nie mogą z woli ustawodawcy szkodzić stronie. W przypadku, gdy organ administracji publicznej błędnie pouczył stronę, że od decyzji nie służy odwołanie, czy też w ogóle tego nie uczynił i strona nie wniosła odwołania, może skutecznie dopełnić aktu wniesienia odwołania w każdej chwili, gdyż nie utraciła prawa do dopełnienia tej czynności w myśl wyraźnego przepisu prawa. Powyższe wynika z faktu, iż w takich przypadkach 14 dniowy termin na wniesienie odwołania na tę decyzję "nie biegnie". Zatem przyjmuje się, że gdy strona wnosi odwołanie, wnosi je skutecznie, jeżeli nawet uchybiła terminowi. Odnosząc się do zasadności żądania strony organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z dyspozycją art. 223 ust. 3 pkt 2 powołanej ustawy funkcjonariuszowi celnemu, który przed dniem wejścia w życie ustawy zajmował stanowisko, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, bądź pełnił obowiązki na tym stanowisku oraz pełnił służbę w służbie stałej w stopniu innym niż aspiranta celnego, starszego aspiranta celnego, podkomisarza celnego lub komisarza celnego, nadkomisarza celnego generalnego lub krajowego komisarza celnego, nowy stopień określa się w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika jednoznacznie, że w dacie przed dniem wejścia powołanej ustawy tj. na dzień [...] października 2009 r. E.K. zajmowała stanowisko inspektora celnego w stopniu starszego dyspozytora celnego. Wobec powyższego, obowiązkiem Dyrektora Izby Celnej było mianowanie funkcjonariuszki na stopień w korpusie aspirantów Służby Celnej zgodnie z dyspozycją art. 223 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej. W przypadku odwołującej się przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej z 2009 r. nie mógł mieć zastosowania. Argumentem przemawiającym za zasadnością żądania i przyznania stopnia w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej nie może być podnoszona przez funkcjonariuszkę okoliczność, że zajmowała stanowiska związane z podporządkowaniem służbowym – w okresie od dnia [...] czerwca 1994 r. do dnia [...] września 1994 r. pełniła obowiązki Kierownika Posterunku [...], w okresie od dnia [...] października 1994 r. do [...] maja 1997 r. zajmowała stanowisko Kierownika Posterunku [...] i w okresie od dnia [...] czerwca 1997 r. do dnia [...] czerwca 2000 r. zajmowała stanowisko Naczelnika Oddziału Celnego w G. Powołany przepis dotyczy bowiem funkcjonariusza, który spełniał wskazane w nim wymogi w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, tj. na dzień [...] października 2009 r. Decyzja Szefa Służby Celnej z dnia [...] września 2011 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez E.K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania skarżąca zarzuciła kwestionowanemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej poprzez jego błędną wykładnię w zakresie pojęcia "przed dniem wejścia w życie ustawy". W odpowiedzi na skargę Szef Służby Celnej wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Ponadto zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, doszedł do przekonania o konieczności uwzględnienia skargi z przyczyn, które wziął pod uwagę z urzędu niezależnie od jej treści, poprzez stwierdzenie nieważności skarżonego aktu prawnego w związku z wydaniem go z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W tym miejscu wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie od decyzji organu I instancji wnosi się za pośrednictwem tegoż organu do organu II instancji w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji organu I instancji. Warunkiem skuteczności czynności procesowej – wniesienia odwołania, jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości (wyr. NSA z dnia 6 grudnia 1999 r., sygn. akt IV SA 2028/97, LEX nr 48735) (v. G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Komentarz do art. 16 Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex Omega nr 35/2009). W rozpoznawanej sprawie decyzja – akt mianowania Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] listopada 2009 r. doręczona została skarżącej w przedzielane czasowym od [...] listopada do [...] grudnia 2009 r. podczas uroczystego wręczania funkcjonariuszom aktów mianowania, dlatego też 14-dniowy termin do złożenia odwołania upłynął najpóźniej w dniu [...] grudnia 2009 r. Po tym terminie objęta odwołaniem decyzja stała się ostateczna. E.K. odwołanie od decyzji Dyrektora Izby Celnej w P. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji złożyła dopiero w dniu [...] listopada 2010 r. W świetle powyższego należy zauważyć, iż strona niewątpliwie nie dochowała terminu ustawowego do wniesienia odwołania. Tym samym jej czynność polegająca na złożeniu wymienionego środka odwołania nie mogła wywołać zamierzonego skutku, albowiem odwołanie, jako wniesione po terminie nie mogło wszcząć postępowania odwoławczego prowadzącego do wydania decyzji merytorycznej. Warunkiem skuteczności tej czynności procesowej jest bowiem zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje zaś bezskuteczność odwołania. Tymczasem organ, pomimo posiadanej wiedzy odnośnie uchybienia terminu, jak też dysponowania wnioskiem strony o przywrócenie uchybionego terminu, rozpoznał odwołanie decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. Zatem w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż organ rozpoznał środek odwoławczy wniesiony z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony. Bez znaczenia dla stwierdzenia powyższego faktu pozostaje okoliczność niepouczenia strony o sposobie zaskarżenia przedmiotowego aktu administracyjnego. Szef Służby Celnej mógł bowiem rozpoznać odwołanie od decyzji Dyrektora Izby Celnej w P. jedynie po uprzednim przywróceniu skarżącemu – w trybie art. 58 k.p.a. – terminu do jego wniesienia, skoro strona z takim wnioskiem zwróciła się do organu odwoławczego. Natomiast sama okoliczność braku pouczenia strony o terminie i sposobie wniesienia odwołania od decyzji uzasadnia ewentualne przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia w trybie art. 58 k.p.a. Reasumując, podkreślić należy, iż w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż organ rozpoznał środek odwoławczy wniesiony z uchybieniem terminu. Tym samym dokonał weryfikacji w zwykłym postępowaniu odwoławczym decyzji, od której nie przysługiwał jeszcze środek zaskarżenia, albowiem stronie nie został przywrócony termin do złożenia odwołania. Takie działanie organu godzi w przewidzianą w art. 16 § 1 k.p.a. zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych i pozwala na stwierdzenie, że decyzja z dnia [...] września 2011 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Wykazane przyczyny nieważności zaskarżonej decyzji stanowią okoliczność przesądzającą treść niniejszego rozstrzygnięcia. Sąd nie mógł w tej sytuacji ustosunkować się do merytorycznej argumentacji skargi ani oceniać w tym kontekście decyzji Szefa Służby Celnej z dnia [...] września 2011 r. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 119 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku. Stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, Sąd działał na podstawie art. 152 ww. ustawy.