V SA/Wa 637/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska - Jóźków (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant starszy sekretarz sądowy - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi G. G. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 roku nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Przedmiotem skargi jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia G. G. zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu [...].04.2011 r. G. G. wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, z uwagi na zamiar kontynuowania pracy w Polsce. Wojewoda [...] decyzją z [...].08.2011 r. Nr WSC-II-3.6151.4100.2011 odmówił udzielenia cudzoziemcowi wnioskowanego zezwolenia stwierdzając, iż wobec zainteresowanego zachodzą przesłanki zawarte w art. 57 ust. 1 pkt 6 lit.a ustawy z 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 234, poz. 1694) – dalej: ustawa o cudzoziemcach, albowiem we wniosku o udzielenie zamieszkania na czas oznaczony zataił fakt, iż był karany sądownie. Po rozpatrzeniu odwołania Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: Szef Urzędu) zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2012 r. utrzymał w mocy orzeczenie Wojewody [...]. W uzasadnieniu decyzji podniósł, iż w myśl art. 57 ust. 1 pkt 6 lit.a) ustawy o cudzoziemcach, cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, jeżeli w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony złożył wniosek lub dołączył do niego dokumenty zawierające nieprawdziwe dane osobowe lub fałszywe informacje. We wniosku o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na str. 6 w części E pkt VII, na pytanie "czy był(a) Pan(i) karany(a) sądownie" cudzoziemiec zaznaczył odpowiedź: "nie", co nie polega na prawdzie, bowiem jak wykazało postępowanie przeprowadzone przez organ I instancji, Sąd Rejonowy w O. wyrokiem z dnia [...].05.2002 r. Sygn. akt [...] warunkowo umorzył na okres 2 lat postępowanie karne wobec Pana G. G., orzekł o zakazie prowadzenia przez cudzoziemca wszelkich pojazdów mechanicznych przez okres 1 roku, zasądził wobec zainteresowanego świadczenie pieniężne w wysokości [...] zł. na rzecz Stowarzyszenia [...] w G. oraz obciążył go kosztami postępowania sądowego. Ustosunkowując do wyjaśnień aplikanta, iż nie zataił karalności sądowej w sposób celowy, zamierzony, ale że nie miał świadomości iż uczestniczył w rozprawie sądowej - był całkowicie przekonany, że składa dodatkowe wyjaśnienia przed funkcjonariuszem policji w cywilnym ubraniu, organ podniósł, iż w chwili aplikowania przez cudzoziemca o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony posiadał on wiedzę odnośnie skazania go wyrokiem sądowym jak również o ciążącym na nim zobowiązaniu wynikającym z orzeczenia sądowego, jednak fakty te zataił. Z materiału dowodowego zawartego w aktach (pismo z Sądu Rejonowego w O. - Sekcja Wykonywania Orzeczeń Sądowych z dnia [...].07.2011 r.) wynika, iż cudzoziemiec był obecny na rozprawie, w trakcie której zapadł wobec niego w/w wyrok. Składając wniosek o udzielenie przedmiotowego zezwolenia strona podpisała oświadczenie znajdujące się we wniosku, z którego wynika m.in., iż jest świadoma, że złożenie wniosku lub dołączenie dokumentów zawierających nieprawdziwe dane osobowe lub fałszywe informacje spowoduje odmowę udzielenia zezwolenia lub jego cofnięcie. W ocenie organu strona podpisując wypełniony wniosek wraz z pouczeniem o konsekwencjach zatajenia prawdy powinna być świadoma, iż ponosi odpowiedzialność za treść zawartą w zeznaniach i we wniosku. Aplikant w przedmiotowym wniosku na str. 6 w części E pkt VII podał fałszywą informację, że nie był karany sądownie, czym wyczerpał przesłankę z art. 57 ust. 1 pkt 6 lit. a w/w ustawy skutkującą odmową udzielenia przedmiotowego zezwolenia. W ocenie Szefa Urzędu nie można wydać decyzji na korzyść Strony, gdyż decyzja o odmowie udzielenia przedmiotowego zezwolenia na podstawie art. 57 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach nie jest decyzją charakterze uznaniowym (taką, która została wydana na podstawie przepisów dopuszczających pewien zakres swobody decyzyjnej organu administracyjnego). Art. 57 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o cudzoziemcach stanowi obligatoryjną przesłankę do odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o uchylenie decyzji obydwóch instancji, zarzucając zaskarżonym decyzjom naruszenie przepisów postępowania administracyjnego oraz ustawy o cudzoziemcach. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w uzasadnieniu argumentacje zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sąd dokonując kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 57 ust. 1 pkt 6 lit.a ustawy o cudzoziemcach, cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, jeżeli w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony złożył wniosek lub dołączył do niego dokumenty zawierające nieprawdziwe dane osobowe lub fałszywe informacje. Wypełniając w dniu [...] kwietnia 2011r. wniosek o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, cudzoziemiec w części E pkt VII na str. 6 tegoż dokumentu udzielił negatywnej odpowiedzi na pytanie: "Czy był Pan karany sądownie? Kiedy, za jaki czyn, jaki zapadł wyrok i czy został wykonany". W aktach administracyjnych przedmiotowej sprawy znajduje się kopia wyroku Sądu Rejonowego w O. z [...] maja 2002 r. w którym Sąd orzekł o warunkowym umorzeniu postępowania karnego wobec cudzoziemca na okres dwóch lat oraz orzekł o zakazie prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 1 roku, zasądził świadczenie pieniężne w wysokości [...] zł. na rzecz Stowarzyszenia [...] w G. oraz obciążył go kosztami postępowania sądowego. W ocenie organów orzekających, w chwili aplikowania o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony cudzoziemiec posiadał wiedzę odnośnie skazania go wyrokiem sądowym jak również ciążącym na nim zobowiązaniu wynikającym z orzeczenia sądowego, jednak fakty te zataił. Kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie ma ustalenie czy cudzoziemiec na pytanie "czy był karany sądownie" powinien w świetle sentencji wyroku Sądu Rejonowego w O. odpowiedzieć twierdząco. Instytucja warunkowego umorzenia postępowania karnego jest dość oryginalnym tworem w polskim prawie karnym. Regulowana jest przepisami prawa karnego materialnego oraz proceduralnego. Jej istota polega na tym, by w sprawach drobniejszej natury i przy pozytywnej charakterystyce sprawcy, rozstrzygnąć o winie sprawcy, jednakże dając mu szansę uniknięcia skazania, jeśli pomyślnie przejdzie okres próby oraz będzie należycie wypełniał obowiązki na niego nałożone. W ten sposób realizowana jest zasada ograniczenia penalizacji w sprawach drobnych, gdy za pomocą innych środków, niźli skazanie, można przeprowadzić proces wychowawczy sprawcy. Skazanie i warunkowe umorzenie postępowania są w kodeksie postępowania karnego traktowane rozłącznie (por. art. 415 § 1 k.p.k.). Wyrok skazujący powinien zawierać m.in. dokładne określenie przypisanego oskarżonemu czynu oraz jego kwalifikację prawną (art. 413 § 2 k.p.k.). W orzeczeniu o warunkowym umorzeniu należy dokładnie określić czyn oskarżonego, wskazać przepis ustawy karnej, pod który czyn podpada, oraz oznaczyć okres próby (art. 342 § 1 k.p.k.). Nie następuje zatem, w odróżnieniu od wyroku skazującego, przypisanie sprawcy czynu, tj. stwierdzenie istnienia winy, będącej podmiotowym warunkiem popełnienia przestępstwa. Powyższe rozróżnienie "czynu przypisanego" (w wypadku skazania) i "czynu" wyraża zasadniczą różnicę między wyrokiem skazującym a każdym innym rozstrzygnięciem karnym, choćby jego podstawą było ustalenie winy sprawcy. Znajduje to wyraz również w sentencjach orzeczeń obydwu rodzajów. Wyrok skazujący zawiera sformułowanie, że sąd "uznaje oskarżonego za winnego dokonania zarzucanego mu czynu" lub podobne. W orzeczeniu o warunkowym umorzeniu postępowania nie ma uznania winy oskarżonego, a jest tylko uznanie jego sprawstwa. Formułę, którą można traktować jako "stwierdzenie winy" w rozumieniu art. 42 ust. 3 Konstytucji, znajdujemy zatem tylko w wyrokach skazujących. Sądy jednoznacznie wypowiadają się co do sytuacji sprawcy, wobec którego zastosowany został omawiany środek poddania go próbie. W jednej z najważniejszych uchwał dotyczącej tej kwestii Sąd Najwyższy uznał, iż "warunkowe umorzenie postępowania nie jest ani formą, ani odmianą warunkowego skazania, a wynikające z omawianej instytucji dobrodziejstwa sięgają znacznie dalej aniżeli dobrodziejstwa związane z zastosowaniem względem sprawcy warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności." (Uchwała Połączonych Izb Karnej i Wojskowej SN z 29 stycznia 1971 roku, VI KZP 26/69, OSNKW 1971/3 poz. 33). W postanowieniu z 17 maja 2000 r. I KZP 7/2000 Sąd Najwyższy stwierdził, że wyrok warunkowo umarzający postępowanie nie jest wyrokiem skazującym (OSNKW 2000, nr 5-6, poz. 51). Argumentem przemawiającym za nietraktowaniem warunkowego umorzenia postępowania jako skazania jest także wykładnia systemowa przepisów kodeksu karnego, a mianowicie z porównania chociażby art. 68 §4 z art. 76 §1 i ogólnych przepisów o zatarciu skazania. Zasadą jest, że ze skazaniem ustawa wiąże możliwość jego zatarcia tj. uznania go za niebyłe. Przepisy o warunkowym umorzeniu postępowania, a zwłaszcza przepis określający skutki pozytywnego okresu próby (art. 68 § 4 k.k.) o zatarciu milczy. Ustawodawca zatem nie wiąże instytucji zatarcia skazania z warunkowym umorzeniem postępowania, co prowadzi do wniosku, że z zastosowaniem tej instytucji skazanie się nie wiąże. (tak: Komentarz do kodeksu karnego pod redakcją R. Królikowski i R. Zabłocki wyd. C.H.Beck W-wa 2011) W razie pomyślnego przebiegu okresu próby warunkowe umorzenie przekształca się z mocy prawa w umorzenie definitywne, postępowania nie można już podjąć, zaś sprawcę uważa się za osobę niekaraną (art. 68 § 4 k.k.). Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 24 maja, 2000 r. o Krajowym Rejestrze Karnym Ustawa z dnia 24 maja 2000 r. o Krajowym Rejestrze Karnym (t.j. Dz.U.2008.50.292), w zbiorze tym gromadzi się informacje o osobach, przeciwko którym prawomocnie warunkowo umorzono postępowanie karne w sprawach o przestępstwa lub przestępstwa skarbowe. Nie oznacza to jednak, iż ustawodawca umieszczając omawianą instytucję zadecydował się traktować na równi warunkowe umorzenie postępowania ze skazaniem, orzeczeniem środków zabezpieczających w sprawach o przestępstwa lub przestępstwa skarbowe czy tymczasowym aresztowaniem. Samo wymienienie w przepisach ustawy o KRK warunkowego umorzenia postepowania karnego nie konstytuuje jej jako skazania. Celem prawodawcy było inne postrzeganie omawianej kwestii. Tryb ten ma na celu użycie innych środków, aby zapobiec ponownemu wkroczeniu sprawcy na drogę przestępstwa, bez wyroku skazującego i kary. W świetle powyższego w ocenie Sądu, skoro wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne nie jest wyrokiem skazującym, skarżący na pytanie o karalność mógł odpowiedzieć przecząco. Zwłaszcza, że od wyroku do daty złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony upłynęło prawie dziewięć lat i dawno minął okres próby, w którym mogło być podjęte postępowanie karne. W ocenie Sądu, pytanie zawarte w części E pkt VII na str. 6 wniosku o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony "Czy był Pan karany sądownie? Kiedy, za jaki czyn, jaki zapadł wyrok i czy został wykonany" dotyczy wyroków skazujących i to takich, które nie uległy zatarciu. Zgodnie z art. 106 kodeksu karnego z chwilą zatarcia skazania uważa się je za niebyłe a sam wpis o skazaniu usuwa się z rejestru skazanych. Zatem w świetle prawa nawet osoba skazana po zatarciu skazania jest uważana za osobę niekaraną. W przedmiotowej sprawie cudzoziemiec nie został skazany, sąd zastosował instytucję warunkowego umorzenia postępowania karnego. Jak już wyżej wskazano, wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne nie jest wyrokiem skazującym Warunkowe umorzenie postępowania karnego, choć stanowi stwierdzenie winy oskarżonego, nie jest skazaniem w rozumieniu k.k. dlatego osoba, wobec której warunkowo umorzono postępowanie, może zgodnie z prawdą twierdzić, że jest niekarana za przestępstwo. Faktem jest, że wpis o warunkowym umorzeniu jest w Krajowym Rejestrze Karnym i jest on usuwany po upływie 6 miesięcy po upływie okresu próby, powyższe nie jest jednak zatarciem skazania skoro samego skazania nie było. Nie można żądać od osoby składającej wniosek, aby podawała informacje, które – nawet jeśli istniały w określonych rejestrach – zostały z nich usunięte z uwagi na upływ czasu bądź instytucje zatarcia. Stwierdzenie, że wnioskodawca jest zobligowany takie dane ujawnić jest nieuprawnione. Wskazane wyżej naruszenia przepisów prawa materialnego – w ocenie sądu – miały wpływ na wynik sprawy i uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. W przedmiotowej sprawie organy ponownie rozpatrzą wniosek cudzoziemca, uwzględniając przedstawione wyżej stanowisko Sądu w przedmiocie obowiązku informowania organu o wyroku warunkowo umarzającym postępowanie karne. . Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.2012.270) orzekł, jak w sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd nie zasądził zwrotu kosztów postępowania sądowego z uwagi na brak stosownego wniosku w tym przedmiocie (art. 210 § 1 p.p.s.a.).