I FZ 79/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Artur Mudrecki po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 11 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Ol 286/12, odmawiające zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 24 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Ol 286/12, po rozpoznaniu wniosku B.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. uchylić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 24 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Ol 286/12; 3. przyznać stronie prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. 1. Postanowieniem z dnia 11 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Ol 286/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po rozpoznaniu wniosku B.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego odmówił zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 24 lipca 2012 r. 2. Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżąca nie wykazała, iż - po wydaniu prawomocnego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy – jej sytuacja majątkowa i rodzinna uległa istotnej zmianie (pogorszeniu) w stosunku do tej, jaka była przedmiotem oceny zawartej w postanowieniu z dnia 24 lipca 2012 r., tym samym stwierdził, że nie zachodziły określone w art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) (dalej u.p.p.s.a.) przesłanki konieczne dla dokonania zmiany prawomocnego postanowienia w tym zakresie. Sąd wskazał, że skarżąca na wezwanie sądu złożyła ogólnikowe, wręcz lakoniczne odpowiedzi. Wnioskodawczyni wezwana do przedłożenia dokumentów obrazujących jej obecną sytuację majątkową przedłożyła jedynie kopie: decyzji w sprawie ustalenia prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, wykazu opłat za czynsz na rok 2013, faktury za gaz oraz wydruki z rachunku bankowego potwierdzające wysokość otrzymywanego wynagrodzenia za okres wrzesień – grudzień 2012 r. Nie wskazała przy tym na inne od pierwotnie podanych okoliczności wpływających na jej sytuację majątkową i życiową. Na podstawie złożonych oświadczeń i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, Sąd stwierdził, że nie zachodzą przesłanki do zmiany prawomocnego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Skarżąca w dalszym ciągu uchylała się od wykazania rzeczywistej sytuacji majątkowej. Przedkładała jedynie wybrane przez siebie dokumenty. Natomiast z nadesłanych nielicznych dokumentów obrazujących jej aktualną sytuację majątkową nie wynikało, ażeby wystąpiły okoliczności, które uzasadniałyby zmianę stanowiska sądu zajętego w postanowieniu z dnia 24 lipca 2012 r. Skarżąca w formularzu wniosku PPF z dnia 1 maja 2012 r. wskazała, że kwota jej wynagrodzenia waha się, po realizacji alimentów, około 630 zł. Natomiast w formularzu wniosku PPF z dnia 16 września 2012 r. wykazała wynagrodzenie ok. 810 zł. W związku z powyższym należy przyjąć, że w tym okresie sytuacja majątkowa skarżącej uległa wręcz poprawie. Z zaświadczenia dołączonego do zażalenia z dnia 10 października 2012 r. wynikają kwoty netto wynagrodzenia za okres od stycznia do września 2012 r. bez potrąceń egzekucyjnych i nie obrazujących faktycznie otrzymywanych dochodów. Natomiast z wydruków z rachunku bankowego wynika, że w miesiącach od września do grudnia 2012 r. wynagrodzenia skarżącej waha się w granicach od 664,27 zł do 923,58 zł. Ponadto wnioskodawczyni zaznaczyła, że otrzymuje dodatkowo miesięcznie od swojego pełnomocnika kwotę po 350 zł. 3. W zażaleniu na powyższe postanowienie, sporządzonym przez pełnomocnika skarżącej (brata skarżącej), wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia przez zwolnienie strony z kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika. Zdaniem strony uzasadnienie orzeczenia jest wadliwe, gdyż Sąd miał wszelkie dane i jakie wystąpił do strony. Sytuacja strony jest znana Sądowi z innych postępowań sądowych. Sąd zaś nie może żądać od strony dokumentów jakich nie posiada. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela oceny Sądu pierwszej instancji, że skarżąca nie wykazała, iż nie zachodzą przesłanki do zmiany prawomocnego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Sad pierwszej instancji w swojej argumentacji skupia się na tym, że strona nie przedłożyła wszystkich dokumentów o które była wezwana. Sąd wskazuje o jakie dokumenty w trybie art. 255 u.p.p.s.a. wzywał stronę oraz jakie to dokumenty strona przedłożyła. Na tej podstawie uznaje, że skarżąca odnośnie jej sytuacji majątkowej ponownie złożyła ogólnikowe i lakoniczne twierdzenia. Wezwanie Sądu pierwszej instancji w trybie art. 255 u.p.p.s.a. było zasadne. Przypomnieć bowiem należy, że Sąd pierwszej instancji rozpoznawał sprawę po uprzednim uchyleniu jego postanowienia przez Naczelny Sąd Administracyjny. W postanowieniu z dnia 19 grudnia 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że Sąd pierwszej instancji powinien przy ponownym rozpoznaniu sprawy rozważyć zastosowanie art. 255 u.p.p.s.a. Skarżąca w odpowiedzi na wezwanie sądu przedstawiła kopie: decyzji w sprawie ustalenia prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, wykazu opłat za czynsz na rok 2013, faktury za gaz oraz wydruki z rachunku bankowego potwierdzające wysokość otrzymywanego wynagrodzenia za okres wrzesień – grudzień 2012 r. Zestawiając przedłożone dokumenty z listą dokumentów o które była wezwana strona zgodzić się należy z Sądem pierwszej instancji, że nie przedłożyła ona wszystkich dokumentów. Fakt ten jednak sam w sobie, zdaniem tut. Sądu, nie prowadzi do wniosku, że strona nie uprawdopodobniła, zmiany okoliczności wpływających na jej sytuację majątkową. Zwrócić należy przede wszystkim uwagę, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 19 grudnia 2012 r. wskazywał, na różnice w złożonych wnioskach o przyznanie prawa pomocy. Sąd ten nie podzielił poglądu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o tożsamości żądań i argumentacji obecnego wniosku w stosunku do wniosku pierwotnego. Jego zdaniem Sąd pierwszej instancji nie zwrócił bowiem uwagi na zawarte w formularzu PPF powtórnego wniosku twierdzenia skarżącej o konieczności zakupu podręczników dla małoletniej córki, na którą to okoliczność skarżąca wcześniej nie wskazywała. Ponadto w obecnym wniosku (w przeciwieństwie do wniosku pierwotnego) zabrakło informacji dotyczącej korzystania przez córki z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w E. Okoliczność ta nie pozwala zgodzić się ze stwierdzeniem Sądu pierwszej instancji, co do nie podania przez stronę nowych okoliczności. W sprawie zwrócić również należy uwagę, że strona, w przeciwieństwie od postępowania wywołanym jej pierwszym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, przedłożyła zaświadczenia o swoich dochodach. Przedłożone dokumenty o zatrudnieniu i zarobkach strony nie wskazują aby jej sytuacja była lepsza od tej co próbowano dowieść w postępowaniu wywołanym jej pierwotnym wnioskiem. W zaskarżonym postanowieniu Sąd wytknął, że sytuacja majątkowa skarżącej uległa poprawie, gdyż skarżąca w formularzu wniosku PPF z dnia 1 maja 2012 r. wskazała, że kwota jej wynagrodzenia waha się, po realizacji alimentów, około 630 zł. Natomiast w formularzu wniosku PPF z dnia 16 września 2012 r. wykazała wynagrodzenie ok. 810 zł. Ocenę taką należało jednak uznać za zbyt daleko idącą. Sąd pomija w swoim twierdzeniu, że strona od początku wskazywała, że jej wynagrodzenie, ze względu na premie uznaniowe oraz obciążenie egzekucyjne nie jest stałe. I tak w piśmie (22 czerwca 2012 r. – data wpłynięcia do Sądu) wskazywała na kwotę ok. 800 zł. Przedłożone zaś dokumenty wykonania operacji bankowej potwierdzają wysokość otrzymywanego wynagrodzenia. Z ostatniego z nich wynika, że wynagrodzenie od pracodawcy skarżącej za grudzień 2012 r. wyniosło 664.27 zł. Na tej podstawie nie można więc było podzielić poglądu co do poprawy sytuacji majątkowej strony; przytoczone dane wskazują wręcz na to, że sytuacja ta uległa pogorszeniu. Mając na uwadze powyższe oraz okoliczności podnoszone we wniosku o przyznanie prawa pomocy i w kolejnych pismach strony, stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka o której to mowa w art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a. Skarżąca wraz ze swoją rodziną utrzymuje się z ograniczonych środków finansowych. Korzysta z pomocy instytucji powołanych do wspierania osób najuboższych. Zestawiając jej stan majątkowy z wydatkami ponoszonymi na bieżące koszty utrzymania trudno było uznać, aby była ona w stanie zgromadzić środki pieniężne na pokrycie przedmiotowych kosztów postępowania sądowego oraz kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 u.p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 u.p.p.s.a. oraz art. 165 u.p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.