I FZ 520/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krystyna Chustecka, po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 listopada 2013 r., sygn. akt I SA/Ol 285/12 w sprawie ze skargi B. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 16 kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 18 listopada 2013 r. sygn. akt I SA/Wr 285/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił wniosek B. G. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 16 kwietnia 2012 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W ocenie Sądu I instancji, za dzień ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi, uznać należy datę, kiedy wyznaczony z urzędu pełnomocnik procesowy zapoznał się z aktami sprawy, tj. w dniu 3 czerwca 2013 r. Od wskazanej daty rozpoczął zatem bieg siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Wniosek o przywrócenie terminu powinien więc zostać złożony najpóźniej w dniu 10 czerwca 2013 r. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony w dniu 5 listopada 2013 r. Zatem po dniu 3 czerwca 2013 r. pełnomocnik miał możliwość podjęcia czynności procesowych, tj. złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W tym też dniu ustała przyczyna uchybienia terminu. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. 1) art. 49 w związku z art. 87, art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) dalej: P.p.s.a. poprzez nieprawidłowe wezwanie skarżącej do uzupełnienia braków formalnych, skutkujące złożeniem wniosku o przywrócenie terminu podlegającego odrzuceniu, 2) art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka poprzez pozbawienie skarżącej prawa do sądu. Wniósł o zmianę postanowienie i orzeczenie co do istoty oraz zasądzenie kosztów postępowania przed Sądem II instancji ewentualnie o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wskazał, że wniosek o przywrócenie terminu nie mógł odnieść skutku, wobec uprawomocnienia się postanowienia Sądu I instancji z dnia 13 września 2012 r. o odrzuceniu skargi. Wezwanie pełnomocnika do złożenia wniosku było więc nieuzasadnione, skoro skarga prawomocnie odrzucona nie istnieje, to wniosek o przywrócenie terminu będzie bezprzedmiotowy. Pełnomocnik strony podkreślił, że Sąd I instancji zaskarżonym postanowieniem odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, podczas gdy w wezwaniu z dnia 28 października 2013 r. wezwał stronę do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Zatem wskazane wezwanie nie odpowiada zakresowi postanowienia o odrzuceniu wniosku. Podkreślono, że pomimo uznania przez NSA za zasadne zwolnienie z kosztów sądowych skarżącej doszło do sytuacji, w której pozbawiono ją możliwości obrony swych praw. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie zarządzeniem z dnia 24 października 2013 r. Sąd I instancji poinformował stronę, że istnieją podstawy do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wskazany wniosek został złożony przez pełnomocnika skarżącej w dniu 5 listopada 2013 r. z zachowaniem 7-dniowego terminu określonego we wskazanym zarządzeniu. Tymczasem zaskarżonym postanowieniem z dnia 18 listopada 2013 r. Sąd I instancji odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi wskazując błędnie w uzasadnieniu postanowienia, że w dniu 5 listopada 2013 r. strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Zatem wydane postanowienie nie odpowiada zakresowi żądania strony, która złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego biorąc pod uwagę powyższe zasadne jest uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji w oparciu o art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. Odnosząc się do wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów postępowania przed Sądem II instancji należy podkreślić, że w art. 209 P.p.s.a. przyjęto unormowanie, że wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 P.p.s.a.) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, 203 i 204 ustawy. Zatem w innych przypadkach sąd nie rozstrzyga o zwrocie kosztów postępowania.