I SA/Po 442/12

WyrokWSA w Poznaniu2012-06-27

Skład orzekający: Włodzimierz Zygmont, Małgorzata Bejgerowska, Dominik Mączyński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy prawidłowo odmówił stwierdzenia nieważności decyzji, uznając, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa ani wydania decyzji bez podstawy prawnej, mimo zarzutów strony dotyczących wadliwości pierwotnej decyzji wymiarowej?
Ratio decidendi
Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nie służy ponownej weryfikacji prawidłowości ostatecznej decyzji, lecz ma na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji dotkniętych kwalifikowanymi uchybieniami. W niniejszej sprawie organ podatkowy prawidłowo odmówił stwierdzenia nieważności, gdyż nie wykazano, aby decyzja Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 23 listopada 2007 r. została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, a zarzuty strony dotyczyły wad pierwotnej decyzji wymiarowej, które nie mogły być badane w tym trybie.
Stan faktyczny
Strona skarżąca kwestionowała decyzję Dyrektora Izby Skarbowej odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. Skarżący zarzucał, że pierwotna decyzja wymiarowa została wydana z rażącym naruszeniem prawa, m.in. przez odstąpienie od oszacowania podstawy opodatkowania. Organy podatkowe wielokrotnie odmawiały stwierdzenia nieważności, uznając, że nie zachodzą przesłanki z art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej, a sprawa była już rozstrzygana w poprzednich postępowaniach i wyrokach sądowych.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Sędzia WSA Dominik Mączyński (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2012r. sprawy ze skargi PK na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 rok oraz straty z pozarolniczej działalności gospodarczej. oddala skargę Decyzją z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego P. określił M. I. i P. K. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. w wysokości [...] zł oraz stratę z pozarolniczej działalności gospodarczej prowadzonej przez M. I. w kwocie [...] zł. Od decyzji tej nie wniesiono odwołania. W dniu [...] sierpnia 2007 r. strona zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego P. z pismem w sprawie "niewydania decyzji podatkowej przez organ podatkowy po zakończeniu postępowania podatkowego – strona postępowania jako adresat decyzji P. K. NIP: [...]". W piśmie tym strona zawarła żądanie wycofania z obiegu prawnego przez organ dwóch decyzji z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...], jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa. Decyzją z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego P. z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ stwierdził, że z treści wniosku z dnia [...] sierpnia 2007 r. wynikało, iż podstawę sformułowania zarzutu rażącego naruszenia prawa strona upatrywała w braku wydania decyzji wymiarowej czyniącej adresatem przedsiębiorcę P. K.. Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu wskazał, że w dniu [...] kwietnia 2003 r. w Urzędzie Skarbowym P. zostało złożone zeznanie PIT-36 zawierające wniosek małżonków o łączne opodatkowanie ich dochodów. Nadto organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 92 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. – Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm.), małżonkowie wspólnie opodatkowani na podstawie odrębnych przepisów ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe oraz solidarna jest ich wierzytelność o zwrot ewentualnej nadpłaty podatku. Zgodnie zaś z przepisem art. 133§3 Ordynacji podatkowej, w przypadku o jakim mowa we wskazanym wyżej przepisie, jedną stroną postępowania są małżonkowie i każdy z nich jest uprawniony do działania w imieniu obojga. Mając to na względzie organ stwierdził, że małżonkowie tworzą jednolity podmiot opodatkowania, zatem sugestia co do konieczności wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania uwzględniającej tylko i wyłącznie jednego z małżonków nie znajduje umocowania w obowiązującym stanie prawnym. Konkludując, Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu stanął na stanowisku, że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego P. z dnia [...] lipca 2007 r. nie zawiera wad wyczerpujących którąkolwiek z przesłanek określonych w przepisie art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej. Od decyzji tej również nie wniesiono odwołania. W dniu [...] grudnia 2007 r. do Izby Skarbowej w Poznaniu wpłynął wniosek strony, datowany na dzień [...] grudnia 2007 r., o stwierdzenie, na podstawie art. 247 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego P. z dnia [...] lipca 2007 r. Decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...], na podstawie art. 249§1 Ordynacji podatkowej, Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu odmówił wszczęcia postępowania w tej sprawie uzasadniając, że kwestia stwierdzenia nieważności wspomnianej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego P. z dnia [...] lipca 2007 r. została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] listopada 2007 r. Pismem z dnia [...] stycznia 2008 r. strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji zarzucając organowi naruszenie art. 247 § 1 pkt 3 oraz art. 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Przeciwko powyższemu rozstrzygnięciu strona wniosła w dniu [...] maja 2008 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 4 grudnia 2008 r. oddalił skargę (sygn. akt I SA/Po 787/08). Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2010 r. (sygn. akt II FSK 425/09). Kolejnym wnioskiem z dnia [...] września 2011 r. strona zwróciła się o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] listopada 2007 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego P. z dnia [...] lipca 2007 r. określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. Jako podstawę żądania strona wskazała rażące naruszenie przepisów art. 247 § 1 pkt 2 i pkt 3, art. 248 § 1, art. 200 § 1 i art. 222 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu strona podniosła, że organ podatkowy odstąpił od ustalenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania, w wyniku czego doszło do określenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. w wysokości około 23% od przychodów. Zdaniem wnioskodawcy Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w decyzji z dnia [...] listopada 2007 r. odniósł się jedynie do budowy formalnej decyzji oraz podał zasady postępowania oraz przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji. Organ przeoczył natomiast w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji kwestie konieczności zastosowania przez organ podatkowy pierwszej instancji przepisów art. 23 § 1 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej, odnoszących się do obowiązku ustalenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania. W ocenie strony, problematyki tej, jako bardzo oczywistej i ważnej dla podatnika z punktu widzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji, organ podatkowy nie rozważał. Strona wskazała także na okoliczność, że pomimo jej pism z dnia [...] maja 2011 r., [...] czerwca 2011 r. i [...] sierpnia 2011 r., które mają stanowić integralną część przedmiotowego wniosku – Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu nie podjął próby udokumentowania badania sprawy z punktu widzenia wyżej wymienionych przepisów. Strona podniosła, że wydanie decyzji z dnia [...] listopada 2007 r. zamknęło podatnikowi drogę do stwierdzenia nieważności decyzji godzącej w przepisy podatkowe i zasady państwa prawa. Okoliczność ta stanowiła, zdaniem strony, podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] listopada 2007r. W wyniku rozpatrzenia wniosku Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...], odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] listopada 2007 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego P. z dnia [...] lipca 2007 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że analiza akt sprawy pozwala na stwierdzenie, iż zarówno treść wniosku z dnia [...] sierpnia 2007 r., jak również pismo strony z dnia [...] listopada 2007 r. (wypowiedzenie się w sprawie zebranego materiału dowodowego w trybie art. 200 Ordynacji podatkowej) dotyczyły stwierdzenia nieważności decyzji wymiarowych. A zatem nie można doszukać się w działaniu organu podatkowego rażącego naruszenia przepisów art. 247 § 1 pkt 2 i pkt 3 oraz art. 248 § 1 Ordynacji podatkowej. Za niezasadny uznano także zarzut naruszenia przepisów art. 200 § 1 i art. 222 Ordynacji, bowiem o uprawnieniach wynikających z przepisu art. 200 § 1 tej ustawy strona została zawiadomiona pismem z dnia [...] października 2007 r., natomiast przepis art. 222 Ordynacji nie mógł mieć zastosowania, gdyż nie wniesiono odwołania od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] listopada 2007 r. Organ nie dopatrzył się również rażącego naruszenia tych przepisów Ordynacji podatkowej w wyniku – jak stwierdziła strona - nieustosunkowania się przez Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu do faktu niezastosowania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego P. przepisów art. 23 § 1 pkt 1 i 2 powołanej ustawy. Organ zwrócił uwagę, że postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji nie jest ponownym rozpoznaniem istoty sprawy podatkowej. Postępowanie to jest prowadzone w trybie nadzoru i organ podatkowy ma obowiązek rozpatrzyć sprawę w granicach określonych w przepisie art. 247 § 1 Ordynacji, co oznacza, że rozpatrując wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nie orzeka na nowo, lecz ogranicza się do oceny, czy zachodzą przesłanki wymienione w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu decyzji zaznaczono także, że w decyzji z dnia [...] listopada 2007 r. organ rozpatrując zarzuty podatników szczegółowo odniósł się do kwestii wspólnego opodatkowania małżonków, ich solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe, jak i do wyjaśnień strony z dnia [...] listopada 2007 r., i nie znajdując przesłanki w postaci rażącego naruszenia prawa odmówił stwierdzenia nieważności decyzji wymiarowej. Dodatkowo organ podkreślił, że prawidłowość rozstrzygnięć podjętych w związku z ponownym wnioskiem strony o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego P. została zweryfikowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oraz przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach, o których mowa powyżej. Pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji. W wyniku rozpatrzenia sprawy w toku instancji odwoławczej Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu decyzją z dnia [...] marca 2012 r., nr [...], utrzymał decyzję pierwszoinstancyjną w mocy W skardze do tutejszego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożonej dnia 30 marca 2012 r. P. K. zarzucił organowi podatkowemu naruszenie przepisów art. 247 § 1 pkt 2 i pkt 3 oraz art. 248 § 1 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że Naczelnik Urzędu Skarbowego P. wydając decyzję z dnia [...] lipca 2007 r. odstąpił od ustalenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania, co skutkowało określeniem podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. w wysokości 23% przychodu, trwające zaś postępowanie podatkowe oraz karne uczyniło podatnika niezdolnym do działania. Próby podejmowania działania w okresie późniejszym były unicestwiane przez decyzyjne stwierdzenia organów, że w sprawie już wszystko wyjaśniono i wszystko zbadano. Skarżący wskazał, że treść pisma z dnia [...] sierpnia 2007 r. nie pozwalała na kwalifikację tego pisma jako wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, lecz co najwyżej nakazywała rozpoczęcie uzgodnień i wyjaśnień w odpowiednim trybie przewidzianym w Ordynacji podatkowej. Skarżący zarzucił organowi, że w decyzji z dnia [...] listopada 2007 r., działając bez stosownego wniosku i bez wszczęcia postępowania, z urzędu odniósł się do budowy formalnej decyzji oraz podał zasady i podstawy stwierdzenia nieważności decyzji. W ocenie strony, jako rażące naruszenie prawa należy uznać określenie wysokości podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej nie podjął próby udokumentowania badań sprawy z punktu widzenia ww. przepisów i pism podatnika z dnia [...] maja 2011 r., [...] czerwca 2011 r. oraz [...] sierpnia 2011 r. Przytaczając fragment zaskarżonej decyzji z dnia [...] marca 2012 r. strona podniosła, że zostały w niej powtórzone sformułowania wydawane w sprawie przez Dyrektora Izby Skarbowej. W ocenie strony, wszystko to czynione jest dla uniemożliwienia dokonania sprawdzeń w trybie nadzwyczajnym działań organów rażąco naruszających porządek prawny. Świadczyć ma o tym również kwestionowanie przez Dyrektora Izby Skarbowej pełnomocnictwa udzielonego osobie obecnie występującej w imieniu podatnika; dowodzić ma to dążeniu organu do uniemożliwienia skorzystania przez podatnika z przysługujących mu środków; w ocenie skarżącego postępowanie przedłużyło się o 1 miesiąc. W świetle powyższych zarzutów strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i stwierdzenie, że decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...], jest nieważna. W odpowiedz na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu uznał zarzuty skargi za nieuzasadnione i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] marca 2012 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...], w której organ podatkowy odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] listopada 2007 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego P. z dnia [...] lipca 2007 r. W skardze skarżący zarzuca zaskarżonej decyzji naruszenie art. 247 § 1 pkt 2 i pkt 3 oraz art. 248 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. – Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm.). Argumenty skargi sprowadzają się zasadniczo do dwóch podstawowych kwestii. Po pierwsze, skarżący kwestionuje prawidłowość decyzji wymiarowej Naczelnika Urzędu Skarbowego P. z dnia [...] lipca 2007 r. z uwagi na odstąpienie od ustalenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania, co skutkowało, zdaniem skarżącego, określeniem podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. w wysokości 23% przychodu. W ocenie skarżącego, jako rażące naruszenie prawa, należy uznać wobec tego określenie wysokości podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. Po drugie, skarżący zarzucił organowi, że w decyzji z dnia [...] listopada 2007 r., działając bez stosownego wniosku i bez wszczęcia postępowania, z urzędu odniósł się do budowy formalnej decyzji oraz podał zasady i podstawy stwierdzenia nieważności decyzji. Odnosząc się do przedstawionych powyżej zarzutów należy przede wszystkim wskazać, że zgodnie z art. 247§1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która w szczególności została wydana bez podstawy prawnej lub została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Należy podkreślić, że zarówno w orzecznictwie sądowym, jak i doktrynie prawa podatkowego zwraca się uwagę, iż postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności nie ma służyć ponownej weryfikacji prawidłowości decyzji ostatecznej, lecz ma celu wyjaśnienie, czy zaistniały kwalifikowane uchybienie decyzji, uzasadniające wyeliminowanie jej z obrotu prawnego mimo, że decyzja ta stała się ostateczna. W tym celu ustawodawca w art. 247§1 zawarł zamknięty katalog przyczyn powodujących stwierdzenie nieważności i postępowanie może się ograniczać jedynie do badania, czy któraś z wymienionych okoliczności miała w sprawie miejsce. We wniosku z dnia [...] września 2011 r. oraz w skardze do tutejszego Sądu skarżący jako podstawę stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] listopada 2007 r. wskazał naruszenie art. 247§1 pkt 2 i 3 Ordynacji podatkowej, tj., wydanie decyzji bez podstawy prawnej i wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Uzasadnienie pierwszej z przesłanek zawiera się w stwierdzeniu, że decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] listopada 2007 r. została wydana bez stosownego wniosku ze strony podatnika i bez wszczęcia postępowania w tym zakresie. Natomiast rażące naruszenie prawa miało polegać na nieuwzględnieniu w wydanej decyzji przez Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu, że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego P. z dnia [...] lipca 2007 r. rażąco naruszała prawo z uwagi na odstąpienie od ustalenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania, co skutkowało określeniem podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. w wysokości 23% przychodu. Tym samym decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] listopada 2007 r., w której organ nie stwierdził nieważności decyzji organu pierwszej instancji rażąco narusza prawo. Z zaprezentowanymi powyżej twierdzeniami skarżącego nie można się jednak zgodzić. Przede wszystkim wyjaśnienia wymaga, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 4 grudnia 2008 r., I SA/Po 787/08 pośrednio, lecz w sposób niebudzący wątpliwości, wypowiedział się w kwestii zasadności wydania przez Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu decyzji z dnia [...] listopada 2007 r. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd stwierdził, w szczególności, że "słusznie Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu przyjął, że kwestia dopuszczalności stwierdzenia nieważności w trybie nadzwyczajnym (stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji wymiarowej w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych w oparciu o wszystkie przesłanki wymienione w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej) została już w dniu [...] listopada 2007 r. merytorycznie rozstrzygnięta ostateczną decyzją nr [...]. Jak bowiem wynika z akt administracyjnych sprawy i uzasadnienia decyzji z dnia 23 listopada 2007 r. – skarżący P. K. reprezentowany przez pełnomocnika – doradcę podatkowego K. N. domagał się stwierdzenia nieważności wymiarowej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego P. z dnia [...]lipca 2007 r. Organ wyższej instancji po rozpoznaniu sprawy merytorycznie i wobec stwierdzenia braku jakiejkolwiek przesłanki przewidzianej przepisami art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej – właśnie decyzją z dnia [...] listopada odmówił stwierdzenia nieważności wymiarowej decyzji ostatecznej wydanej przez organ pierwszej instancji. Decyzja ta została stronie prawidłowo doręczona wraz z pouczeniem o przysługującej jej środkowi odwoławczemu. Strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa do wniesienia środka odwoławczego w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, powodując znowu , iż z jej winy decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności nabrała waloru trwałości decyzji ostatecznej, o której stanowi art. 128 Ordynacji podatkowej." Wyrok ten jest stał się prawomocny po tym jak Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną wyrokiem z dnia 9 lipca 2010 r., II FSK 425/09. Mając na uwadze przytoczone powyżej fragmenty uzasadnienia wyroku WSA w Poznaniu Sąd rozpatrujący sprawę podziela pogląd prezentowany przez organy podatkowe, zgodnie z którym pismo z dnia [...] sierpnia 2007 r. stanowiło w istocie wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji wymiarowej z dnia [...] lipca 2007 r. Przesądza o tym, w szczególności treść żądania w nim zawartego o wycofanie decyzji organu pierwszej instancji wydanych z rażącym naruszeniem prawa. W piśmie skierowanym do organu podatkowego strona wskazuje na rażące naruszenie prawa w decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji, a tym samym powołuje się na przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, o której mowa w art. 247§1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Ponadto w toku postępowania, z korespondencji prowadzonej między organem podatkowym a stroną postępowania, jednoznacznie wynika, że strona nie miała wątpliwości, że przedmiotem postępowania jest stwierdzenie nieważności decyzji wymiarowej. Wniosek taki płynie w szczególności z treści pisma Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] września 2007 r., którego adresatem jest P. K., a w którym organ podatkowy w sposób jednoznaczny informuje stronę, iż wpłynęły do organu wnioski o stwierdzenie nieważności decyzji. Podobnie organ podatkowy wskazuje na charakter i przedmiot prowadzonego postępowania w pismach z dnia [...] października 2007 r. Ponadto wypada nadmienić, że M. I. w nawiązaniu do korespondencji organu podatkowego, kierując do Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu pismo z dnia [...] listopada 2007 r. w nagłówku tego pisma wskazuje, iż dotyczy ono wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Biorąc pod uwagę przytoczone powyżej okoliczności, w ocenie Sądu, nie ma wątpliwości co do charakteru prowadzonego przez organ podatkowy postępowania. Z całokształtu okoliczności sprawy wynika bowiem, że przedmiotem postępowania jest stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej i strona ma pełna wiedzę na temat tego postępowania. Nie można natomiast zaakceptować poglądu skarżącego wyrażonego we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej z dnia [...] września 2011 r., iż pismo z dnia [...] sierpnia 2007 r. stanowiło jedynie zaproszenie do rokowań, a nie wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji. W obowiązującym stanie prawnym nie przewiduje się bowiem możliwości prowadzenia jakichkolwiek rokowań między stroną a organem podatkowym w zakresie objętym ostateczną decyzją organu podatkowego. Konkludując tę część rozważań, należy podkreślić, że w ustalonym w sprawie stanie faktycznym nie znajduje uzasadnienia podniesiony przez skarżącego zarzut wydania przez Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu decyzji z dnia [...] listopada 2007 r. bez podstawy prawnej i bez wszczęcia postępowania w tym zakresie. W ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wymiarowej z dnia [...] lipca 2007 r. zostało wszczęte wnioskiem podatnika z dnia [...] sierpnia 2007 r. Po przeprowadzeniu stosownego postępowania Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu wydał w dniu [...] listopada 2007 r. decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego P. z dnia [...] lipca 2007 r. Podstawę prawną wydanej decyzji stanowił natomiast w szczególności art. 248§2 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Istniała zatem podstawa prawna do wydania kwestionowanej decyzji, prawidłowo zostało także wszczęte postępowanie w tej sprawie na skutek wniosku strony z dnia [...] sierpnia 2007 r. W takiej sytuacji nie zaistniała w sprawie przesłanka uzasadniająca stwierdzenie nieważności decyzji wskazana w art. 247§1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Nie ma także podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] listopada 2007 r. w związku z art. 247§1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. W ocenie skarżącego, rażące na naruszenie prawa miało polegać na przeoczeniu przez Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu, że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego P. z dnia [...] lipca 2007 r. rażąco narusza prawo z uwagi na odstąpienie od ustalenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania, co skutkowało określeniem podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. w wysokości 23% przychodu. Przede wszystkim należy wyjaśnić, że w doktrynie prawa podatkowego powszechnie akceptowany jest pogląd, zgodnie z którym cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu, tzn. istnienie tej sprzeczności da się ustalić poprzez proste ich zestawienie (M. Masternak (w:) B. Brzeziński, M. Kalinowski, M. Masternak, A. Olesińska, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Toruń 2002, s. 801). Rażące naruszenie prawa ma charakter wyjątkowy i dotyczy sytuacji, w których może być ono dostrzeżone bez przeprowadzania dogłębnego postępowania, jest jednoznaczne i niebudzące wątpliwości. W zakresie rażącego naruszenia prawa z pewnością nie mieszą się sytuacje, w których podatnik poddaje w wątpliwość sposób prowadzenia postępowania podatkowego lub sposób dokonanej przez organ podatkowy wykładni prawa. Biorąc pod uwagę powyższe wyjaśnienia należy podkreślić, że w rozpatrywanej sprawie skarżący nie tyle wskazuje na wadliwości decyzji, której stwierdzenia nieważności się domaga, tj. decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] listopada 2007 r., lecz przedstawia argumenty mające wskazywać na wadliwość decyzji wymiarowej Naczelnika Urzędu Skarbowego P. z dnia [...] lipca 2007 r. i dopiero pośrednio wskazuje, że organ podatkowy odmawiając stwierdzenia nieważności tej decyzji rażąco naruszył prawo. W ocenie Sądu, tego rodzaju argumentacja nie może okazać się skuteczna. Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności dotyczy decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] listopada 2007 r. i ewentualne stwierdzenie jej nieważności wymagałoby wykazania, że to właśnie ta decyzja rażąco narusza prawo. Badanie przesłanek stwierdzenia nieważności winno zatem zostać ograniczone do analizy prawidłowości decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] listopada 2007 r. Biorąc to pod uwagę należy stwierdzić, że zasadnie ocenił organ podatkowy, iż decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] listopada 2007 r. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Na uchybienie tego rodzaju nie wskazał skarżący ani we wniosku o stwierdzenie nieważności, ani w żadnym piśmie procesowym składanym w toku postępowania podatkowego i sądowego. Rażącego naruszenia prawa nie stwierdził także organ podatkowy. Raz jeszcze wypada podkreślić, że w stanie faktycznym sprawy dla oceny zasadności odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] listopada 2007 r. nie mogą okazać się skuteczne zarzuty podnoszone wobec decyzji wymiarowej z dnia [...] lipca 2007 r., gdyż postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności tej decyzji toczyło się w odrębnym trybie i zakończyło się wydaniem prawomocnego orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny. Na marginesie można wskazać, że badając okoliczności faktyczne sprawy trudno oprzeć się wrażeniu, że skarżący nie korzystając z przysługujących mu w zwykłym trybie uprawnień procesowych próbuje kwestionować zasadność niekorzystnych dla siebie decyzji wykorzystując do tego nadzwyczajny tryb stwierdzenia nieważności decyzji ostateczności. Tryb ten ma charakter wyjątkowy i nie może służyć do ponownego badania merytorycznego sprawy w pełnym zakresie. Podkreślenia wymaga jednak, że kluczowe dla rozstrzygnięcia merytorycznego decyzje, tj. decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego P. z dnia [...] lipca 2007 r. oraz decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 23 listopada 2007 r. mogły został poddane badaniu w trybie zwyczajnym. W obu jednak przypadkach nie zostało wniesione odwołanie, które otwierałoby drogę nie tylko do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, ale także sądowej kontroli wydanych następnie przez organ podatkowy rozstrzygnięć. Zaskarżanie tych decyzji w nadzwyczajnym trybie stwierdzenia ich nieważności ograniczyło postępowanie do badania zaistnienia opisanych w art. 247§1 Ordynacji podatkowej przesłanek uzasadniających eliminowanie decyzji ostatecznych z obrotu prawnego i nie mogło spowodować powrotu do ponownej merytorycznej analizy zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r., czego w istocie – jak należy wnioskować z treści pism procesowych – domagał się skarżący. Biorąc pod uwagę powyższe wyjaśnienia oraz stwierdzając brak uchybienia przez zaskarżoną decyzję normom prawa procesowego i materialnego także w zakresie nie objętym skargą, w ocenie Sądu nie zachodzą okoliczności uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu. Mając na uwadze wyżej przedstawione okoliczności sprawy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło