II GSK 1998/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Przegalińska po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Cz. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Sz. z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 556/12 w sprawie ze skargi Cz. M. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne rolników postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 556/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę C. M. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] grudnia 2011 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne rolników. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że zaskarżona decyzja organu, zawierająca prawidłowe pouczenie o możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego za pośrednictwem organu w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji, została skarżącemu doręczona w dniu 17 stycznia 2012 r. Pismem z dnia 7 maja 2012 r. (nadanym na poczcie w dniu 23 maja 2012 r.) skarżący wniósł za pośrednictwem organu skargę na powyższą decyzję. Organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na wniesienie jej po terminie. W tej sytuacji Sąd I instancji odrzucił skargę wskazując, że termin do jej wniesienia upłynął w dnu 16 lutego 2012 r. Natomiast zawarta w piśmie z dnia 7 maja 2012 r. skarga jest znacznie spóźniona, a skarżący nie wniósł o przywrócenie terminu do jej wniesienia. C. M. zaskarżył powyższe postanowienie w całości zarzucając mu naruszenie przepisów: 1. prawa materialnego tj. art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) przez przyjęcie, że skarga wniesiona przez skarżącego nie zawierała wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia, 2. postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: - art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez nie rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, - art. 58 § 1 pkt 2 w zw. z art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi jako wniesionej po terminie bez wcześniejszego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia, - art. 7 k.p.a. Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie celem nadania skardze dalszego biegu oraz zasądzenie na rzecz pełnomocnika skarżącego kosztów zastępstwa prawnego udzielonego z urzędu według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że w piśmie z dnia 7 maja 2012 r., stanowiącym skargę do Sądu I instancji i opisującym trudną sytuację życiową skarżącego i jego żony, znalazło się następujące sformułowanie: "bardzo prosimy o ponowne rozpatrzenie naszego odwołania – chociaż po terminie". Z treści tej wypowiedzi wynika, że skarżący wnosił o rozpoznanie sprawy mając świadomość, że wniesienie skargi nastąpiło po upływie 30-dniowego terminu. Nie można zatem uznać, że nie wystąpił on z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, gdyż wynikał on z treści pisma, a ewentualne braki można było uzupełnić zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a. Wola przywrócenia terminu do wniesienia skargi i prośba o jej rozpatrzenie przez Sąd jest niewątpliwa, a uznanie, że stosowny wniosek nie został przez skarżącego wniesiony ogranicza mu prawo do Sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a.). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu tego terminu (art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Z podanych powyżej przepisów wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych wynikłych wskutek uchybienia terminu procesowego, gdy strona nie ponosi winy w uchybieniu. Takie przywrócenie uchybienia terminu prowadzi do stworzenia sytuacji, w której uchybiony termin dla dokonania określonej czynności rozpoczyna swój bieg na nowo, a jego przywrócenie należy do kompetencji sądu (tak: H. Knysiak-Molczyk w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2009 r., s. 432). Podkreślenia wymaga, że przywrócenie terminu należy do kompetencji sądu, jednakże jego przywrócenie możliwe jest jedynie na wniosek podmiotu, który terminowi uchybił. Pismo zawierające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi i powinno odpowiadać warunkom formalnych pisma procesowego. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu i równocześnie dokonać czynności procesowej, która nie została dokonana w terminie. W orzecznictwie sądowym przyjęto, że każde pismo w postępowaniu sądowym, niezależnie od tego, jaką nazwę nada mu strona, powinno być rozpoznane w takim trybie, który w najpełniejszym stopniu umożliwia uczynienie zadość zamieszczonemu wnioskowi strony, zwłaszcza w sytuacji, gdy strona działa w postępowaniu samodzielnie, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika i w sposób wskazujący na jej niezaradność (por. postanowienie SN z 13 grudnia 1965 r., III PR 64/65, LexPolonica nr 322983 oraz z 18 października 1972 r., I CZ 124/72, LexPolonica nr 322194). O charakterze pisma procesowego decyduje jego treść, a nie nazwa, a mylne oznaczenie pisma nie stanowi przeszkody do nadania mu właściwego biegu (por. postanowienie SN z 27 lutego 1997 r., I PKN 40/96, OSNAP 1998, nr 4,poz. 138 oraz wyrok SN z 4 lutego 1972 r., I PR 408/71, LexPolonica nr 322320). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji jedynie w części zastosował się do wyżej wymienionych reguł. Pismo skarżącego z dnia 7 maja 2012 r. zatytułowane "odwołanie od decyzji Prezesa KRUS w K. (...)" właściwie zostało potraktowane jako skarga do sądu wojewódzkiego. Uwzględniając jednak powyższe wskazania i po analizie treści całego pisma, a nie jedynie jej nagłówka należało uznać, że zawarte w nim sformułowanie o treści: "... bardzo prosimy o ponowne rozpatrzenie odwołania – chociaż po terminie" należało potraktować jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Tym bardziej, że z pisma tego wynikała świadomość skarżącego o uchybieniu terminu do wniesienia skargi poprzez przedstawienie swojej sytuacji życiowej, która uzasadniała – w jego ocenie – przyczynę uchybienia terminu. Z akt sprawy wynika, że skarżący działał samodzielnie, pomoc profesjonalnego pełnomocnika została mu przyznana dopiero na etapie wniesienia skargi kasacyjnej, a Sąd I instancji, jeśli miał wątpliwości co do zawartego w tym piśmie wniosku, winien był wezwać skarżącego do jego wyjaśnienia lub uzupełnienia, stosownie do art. 49 § 1 p.p.s.a. W tej sytuacji odrzucenie skargi było przedwczesne z uwagi na to, że w pierwszej kolejności należało rozpatrzeć wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. NSA nie orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego, mając na uwadze uchwałę 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r. (sygn. akt I OPS 4/07), w której przyjęto, iż przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie Sądu I instancji kończące postępowanie w sprawie.