II GZ 704/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Korycińska po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia F. E. E. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 2 października 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 1132/12 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi F. E. E. w W. na decyzję Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] w przedmiocie określenia kwoty przypadającej do zwrotu z tytułu rozwiązania umowy o dofinansowanie projektu z budżetu Unii Europejskiej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania I Postanowieniem objętym zażaleniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił F. E. E. w W. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 18 grudnia 2012 r. oddalającego skargę Fundacji na decyzję Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia [...] czerwca 2011 r. w przedmiocie określenia kwoty przypadającej do zwrotu z tytułu rozwiązania umowy o dofinansowanie projektu z budżetu Unii Europejskiej. Relacjonując przebieg sprawy Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem z dnia 27 czerwca 2013 r. skarżąca zobowiązana została do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w terminie siedmiu dni od daty otrzymania wezwania pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Wezwanie to zostało doręczone skarżącej w dniu 2 lipca 2013 r. wobec czego termin do uiszczenia wpisu upływał z dniem 9 lipca 2013 r. Pismem z dnia 29 lipca 2013 r. skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej wskazując, że przyczyną uchybienia terminu był brak środków pieniężnych oraz brak możliwości ich pozyskania w określonym terminie. Podniosła, że w dniu 24 lipca 2013 r. była w stanie uiścić wpis od skargi kasacyjnej albowiem w tym dniu pozyskała kwotę niezbędną do opłacenia wpisu. Sąd I instancji wskazując na przesłanki przywrócenia terminu wynikające z art. 86 § 1 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.), stwierdził, że wobec argumentacji skarżącej co do przyczyn uchybienia terminu, brak było podstaw do uznania, że uchybienie to było niezawinione, a nie spowodowane brakiem należytej dbałości o swoje sprawy. II Zażaleniem F. E. E. zaskarżyła postanowienie Sądu I instancji w całości zarzucając mu naruszenie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez błędne ich zastosowanie przejawiające się bezzasadnym przyjęciem, że skarżąca nie uprawdopodobniła, iż z własnej winy uchybiła terminowi do uiszczenia opłaty sądowej – wpisu sądowego – od skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 18 grudnia 2012 r. w sytuacji gdy skarżąca wykazała, iż: - w ostatnim roku obrotowym poniosła stratę w kwocie 9.802.325,43 złotych; - nie posiadała żadnych środków pieniężnych, ani w kasie, ani na rachunku bankowym; - wobec skarżącej toczy się szereg postępowań egzekucyjnych; - wszelkie aktywa skarżącej, w tym wszelkie wierzytelności oraz środki trwałe zostały zajęte w ramach toczących się postępowań egzekucyjnych, - nie posiada zdolności kredytowej; - nie mogła uiścić opłaty sądowej od skargi kasacyjnej aż do momentu gdy M. G. udzieliła dofinansowania skarżącej w zakresie przedmiotowej opłaty a tym samym skarżąca uprawdopodobniła, że nie z własnej winy uchybiła terminowi do uiszczenia opłaty, wpisu od skargi kasacyjnej. Podnosząc te zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że skarżąca fundacja wnosząc skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 18 grudnia 2012 r., wniosła również o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego w całości. Prawomocnym postanowieniem z dnia 20 maja 2013 r. odmówiono jej przyznania tego prawa. Jego następstwem było wezwanie skarżącej do uiszczenia wpisu do skargi kasacyjnej w terminie siedmiu dni od daty doręczenie wezwania. Wnosząc o przywrócenie uchybionego terminu do dokonania tej czynności skarżąca argumentowała, że jego uchybienie było wynikiem niemożności zgromadzenia odpowiednich środków finansowych na uiszczenie wpisu w terminie zakreślonym w wezwaniu. Na poparcie opisanych we wniosku o przywrócenie uchybionego terminu okoliczności, skarżąca przedstawiła szereg dokumentów mających wykazać, że od daty doręczenia jej wezwania podejmowała czynności zmierzające do zgromadzenia niezbędnej do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi kasacyjnej kwoty (załączniki nr 3 do 7 wniosku o przywrócenie terminu). Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. sąd postanowi przywrócić termin na wniosek strony jeśli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. W art. 87 § 2 p.p.s.a., określono, że w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie uchybionego terminu, należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowanym na tle powołanych przepisów przyjmuje się, że brak winy polega na dołożeniu szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności, do której strona jest zobowiązana i można o nim mówić jedynie wówczas, gdy przeszkody powstałej w jego dochowaniu nie można było przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłki (por. postanowienie NSA z dnia 30 marca 2011 r., sygn. akt II GZ 129/11). W postanowieniu tym Naczelny Sąd Administracyjny wraził również pogląd, że przy ocenie zawinienia, bądź jego braku, Sąd bierze pod uwagę czynnik obiektywny, rozpatrując, czy strona dołożyła staranności, jakiej wymagać można od osoby dbającej w sposób należyty o swój interes prawny, czy też przeciwnie, wykazał się niedbalstwem. Mając na uwadze stan faktyczny sprawy, przywołane przesłanki przywrócenia stronie uchybionego terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, a także zakres oceny zasadności wniosku jakiej powinien dokonać Sąd rozpoznający wniosek o przywrócenie terminu, uznać należy, że ocena wniosku skarżącej fundacji jakiej dokonał Sąd I instancji jest niewystarczająca dla stwierdzenia, czy uchybienie terminu do wniesienia opłaty od skargi kasacyjnej było wynikiem zawinienia skarżącej czy też okoliczności obiektywne sprawy pozwalały na przyjęcie, że uchybienie to było niezawinione. Ograniczenie się do w motywach uzasadnienia do stwierdzenia, że brak było podstaw do uznania, że uchybienie terminowi było niezawinione, a nie spowodowane brakiem należytej dbałości o swoje sprawy, bez odniesienia się do treści wniosku z uwzględnieniem dokumentów do niego załączonych uniemożliwia stwierdzenie czy jego ocena została przeprowadzona w sposób pozwalający na jednoznaczne uznanie, że nie została spełniona przesłanka z art. 86 § 1 p.p.s.a. Rzeczą Sądu I instancji, przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie, zatem odniesienie się do wszystkich przedstawionych przez skarżącą we wniosku o przywrócenie uchybionego terminu okoliczności oraz załączonych do tego wniosku dokumentów na podstawie, których wywodzi ona, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.