II SA/Lu 409/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędzia NSA Maria Wieczorek - Zalewska (sprawozdawca), Protokolant Starszy asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 czerwca 2012r. sprawy ze skargi F. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki części obiektu budowlanego oddala skargę. Decyzją z dnia ... Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania F. K. uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia ...i nakazał F. K. i W. B. dokonać rozbiórki części budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr ... położonej w Ł. przy ul. M., w której zlokalizowana jest klatka schodowa poprzez rozbiórkę: konstrukcji dachu klatki schodowej wraz z pokryciem, ścian zewnętrznych klatki schodowej, biegu trzech schodów o wymiarze 0,30 x 0,15m, biegu ośmiu schodów o wymiarze 0,22 do 0,29 x 0,20 m, biegu ośmiu schodów o wymiarze 0,27 do 0,29 x 0,16 m, biegu czterech schodów o wymiarze 0,30 x 0,16 m, spocznika o wymiarze 1, 35 x 2, 06 m, spocznika o wymiarze 1, 50 x 2, 10 m, spocznika o wymiarze 2, 28 x 1, 70 m, spocznika o wymiarze 1, 07 x 1, 50 m celem usunięcia istniejącego zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi. W uzasadnieniu wskazano, że postępowanie zostało wszczęte w związku z pismem F. P. i W. B., współwłaścicieli przedmiotowego budynku informującym o nieodpowiednim stanie technicznym części tego budynku – "przybudówki" stanowiącej zewnętrzną klatkę schodową. W toku oględzin w dniu 7 czerwca 2006r. potwierdzono zły stan budynku i postanowieniem z dnia 25 października 2006r. wydanym na podstawie art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego nałożono na ówczesnych współwłaścicieli F. K., F. P. i W. B. obowiązek dostarczenia ekspertyzy technicznej części tego budynku w zakreślonym terminie, jednak obowiązku tego nie wykonano. W toku ponownych oględzin w dniu 29 lutego 2008r. stwierdzono, że stan techniczny budynku uległ znacznemu pogorszeniu. Następnie 1 lipca 2008r. złożono ekspertyzę techniczną m.in. A. S. z Zakładu Remontowo – Budowlanego "C." Sp. zo.o. w Ł., z której wynikało, że elementy konstrukcyjne klatki schodowej są w złym stanie technicznym i nie nadają się do remontu, lecz powinny być rozebrane. Również z opinii opracowanej we wrześniu 2010r. przez dr inż. P. S. z Biura Opinii i Ekspertyz Sądowych sporządzonej na zlecenie Prokuratury Rejonowej w Ł. wynikało, że klatka schodowa przedmiotowego budynku nie jest utrzymana w dobrym stanie technicznym i istnieje zagrożenie jej zniszczeniem. Niepoddanie jej gruntownej przebudowie w trybie pilnym spowoduje dalszą jej destrukcję włącznie z zawaleniem. Mając na uwadze przedstawione opinie organ I instancji decyzją z dnia 9 maja 2011r. na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy – Prawo budowlane nakazał współwłaścicielom dokonanie rozbiórki części budynku, w której znajduje się klatka schodowa, jednak decyzja ta została uchylona przez organ odwoławczy. Rozpatrując sprawę ponownie organ I instancji przeprowadził w dniu 19 grudnia 2011r. kontrolę przedmiotowego budynku, podczas której ustalono, że obecnie współwłaścicielami są F. K. i W. B., a następnie na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy – Prawo budowlane organ I instancji nakazał rozbiórkę części budynku mieszkalnego (...), w której zlokalizowana jest klatka schodowa, w skład której wchodzi: bieg trzech schodów o wymiarze 0,30 x 0,15m, bieg ośmiu schodów o wymiarze 0,22 do 0,29 x 0,20 m, bieg ośmiu schodów o wymiarze 0,27 do 0,29 x 0,16 m, bieg czterech schodów o wymiarze 0,30 x 0,16 m, spocznik o wymiarze 1, 35 x 2, 06 m, spocznik o wymiarze 1, 50 x 2, 10 m, spocznik o wymiarze 2, 28 x 1, 70 m, spocznik o wymiarze 1, 07 x 1, 50 m – w zakreślonym terminie. W odwołaniu od tej decyzji F. K. podnosił, że ekspertyza z 2008r. jest dowodem prywatnym i istnieją rozbieżności pomiędzy nią a opinią z 2010r., sporządzoną na zlecenie Prokuratury Rejonowej w Ł., do czego organ się nie odniósł i w tej sytuacji organ powinien powołać z urzędu biegłego. F. K. wskazał na postanowienie Sądu Rejonowego w Ł. z dnia 8 marca 2011r., wydane w sprawie karnej, z którego – jego zdaniem - wynika, że przedmiotowy budynek nie stwarza bezpośredniego niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia oraz podniósł, że drugi współwłaściciel - W. B., z którym jest w konflikcie, zmierza w ten sposób do uzyskania pozwolenia na przebudowę klatki schodowej do prowadzenia działalności gospodarczej, na co on się nie zgadza. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podzielił stanowisko organu I instancji, iż przedmiotowa część budynku jest w złym stanie technicznym, stwarzającym zagrożenie życia lub zdrowia i wymaga rozbiórki, co potwierdziła zarówno ekspertyza A. S., posiadającego stosowne uprawnienia w branży konstrukcyjnej, jak i opinia dr inż. P. S., który stwierdził, że "prowadzenie prac naprawczych nie będzie mogło odbyć się bez rozbiórki tej części obiektu". W tej sytuacji organ odwoławczy - na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 Prawa budowlanego - nakazał rozbiórkę części budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr ... położonej w Ł. przy ul. M., w której zlokalizowana jest klatka schodowa poprzez rozbiórkę: konstrukcji dachu klatki schodowej wraz z pokryciem, ścian zewnętrznych klatki schodowej, biegu trzech schodów o wymiarze 0,30 x 0,15m, biegu ośmiu schodów o wymiarze 0,22 do 0,29 x 0,20 m, biegu ośmiu schodów o wymiarze 0,27 do 0,29 x 0,16 m, biegu czterech schodów o wymiarze 0,30 x 0,16 m, spocznika o wymiarze 1, 35 x 2, 06 m, spocznika o wymiarze 1, 50 x 2, 10 m, spocznika o wymiarze 2, 28 x 1, 70 m, spocznika o wymiarze 1, 07 x 1, 50 m celem usunięcia istniejącego zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł F. K. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Skarżący zarzucił przede wszystkim naruszenie przez organ odwoławczy zakazu reformationis in peius, o którym mowa w art. 139 kpa, bowiem organ odwoławczy nakazał rozbiórkę większej części budynku, niż organ I instancji, nie wskazując jednocześnie na rażące naruszenie prawa bądź rażące naruszenie interesu społecznego, co mogłoby usprawiedliwiać odstępstwo od tego zakazu. Poza tym skarżący podniósł, że stan budynku nie uzasadniał rozbiórki, lecz ewentualnie remont, tym bardziej, że skarżący jako współwłaściciel nie wyraża zgody na rozbiórkę. Organ powinien też dokładnie określić w decyzji zakres stwierdzonych nieprawidłowości, dotyczących stanu technicznego obiektu oraz termin ich likwidacji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Podstawą materialnoprawną decyzji był przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2010r., Nr 243, poz.1623 ze zm.), zwanej dalej ustawą, stanowiący, iż w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku (pkt 1) albo jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu, bezpieczeństwu mienia lub środowisku (pkt 2) albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym (pkt 3) albo powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia (pkt 4) – właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Konstrukcja normy prawnej, zawartej w tym przepisie, a w szczególności użyty w niej zwrot: "...właściwy organ wydaje decyzję nakazującą..." wskazuje, iż decyzje podejmowane na jego podstawie mają charakter związany. Oznacza to, że jeżeli wystąpi choćby jedna z przesłanek określonych w treści art. 66 pkt 1-3 ustawy, to organ nadzoru budowlanego jest nie tylko uprawniony, lecz nadto obligowany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości (por. wyrok NSA, IV SA 1420/96, LEX nr 43224), przy czym określenie sposobu, uzasadnione okolicznościami sprawy, należy do organu. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę – powołany przepis nie wyklucza usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości poprzez nakazanie rozbiórki obiektu budowlanego. Rozbiórka obiektu jest najbardziej dotkliwym środkiem, ale o ile zostanie ustalone, że obiekt zagraża życiu lub zdrowiu ludzi, a jednocześnie nie ma możliwości usunięcia tego zagrożenia w inny sposób – organ może nakazać rozbiórkę w koniecznym zakresie. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Bezspornie przedmiotowa zewnętrzna klatka schodowa jest w złym stanie technicznym i stan ten się pogarsza, a jednocześnie nie nadaje się ona jedynie do robót naprawczych. Potwierdziły to dwie niezależne ekspertyzy - sporządzona w 2008r. na zlecenie współwłaścicieli przez Zakład Remontowo – Budowlany "C." Sp. zo.o. w Ł. /k. 73 akt admin./ oraz opinia dr inż. P. S. z lipca – września 2010r. sporządzona w postępowaniu karnym /k.200 akt admin./ Biegły dr inż. P. S. wprawdzie stwierdził, że "nie można jednoznacznie wskazać czy stan techniczny budynku mieszkalnego usytuowanego w Ł. przy ulicy M. stanowi bezpośrednie niebezpieczeństwo zdarzenia zagrażającego życiu lub zdrowiu wielu osób albo mieniu w wielkich rozmiarach (co wypełniałoby znamiona przestępstwa z art. 164 § 1 kk)", to jednak wskazał, że "niewątpliwie w wyniku niekorzystnych zdarzeń (np. ulewne deszcze) może dojść do jego zniszczenia w części obejmującej klatkę schodową, a nie poddanie tej części gruntownej przebudowie w trybie pilnym powodować będzie jej dalszą destrukcję, łącznie z zawalaniem" - biegły wprost potwierdził realne zagrożenie jej zniszczeniem. W tej sytuacji organ nadzoru budowlanego miał więc podstawy do nakazania rozbiórki przedmiotowej klatki, skoro istnieje realne zagrożenie jej zawaleniem się, a jednocześnie brak jest innych sposobów usunięcia tego zagrożenia. Jak bowiem wskazano w opinii /k.180/ "prowadzenie prac naprawczych polegających także na wykonaniu posadowienia pośredniego nie będzie mogło się odbyć bez rozbiórki tej części obiektu. (...) prowadzenie takich prac bez rozbiórki obecnej klatki schodowej byłoby zarówno nieuzasadnione ekonomicznie, jak również skomplikowane pod względem technicznym (zabezpieczenia biegów, podestów, dachu itp.). Skoro celem unormowania art. 66 ustawy jest zapobieganie nieprawidłowemu, zagrażającemu życiu i zdrowiu (lub mieniu) użytkowaniu obiektów budowlanych, a takie zostało wykazane w toku postępowania, to zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Wbrew zarzutom skargi organ odwoławczy nie naruszył zakazu reformationis in peius, gdyż organy obu instancji nakazały rozbiórkę "części budynku mieszkalnego, w której zlokalizowana jest klatka schodowa", z tą różnicą, że organ I instancji wskazał ponadto w sentencji, co wchodzi "w skład" tej klatki. Bezspornie przedmiotowa zewnętrzna klatka schodowa stanowi wyraźnie wyodrębnioną część, która może być samodzielnie, niezależnie od pozostałej części budynku, przedmiotem ogólnie sformułowanego nakazu rozbiórki. Szczegółowe wskazanie przez organ odwoławczy poszczególnych robót w ramach tego nakazu nie świadczy więc o jego rozszerzeniu, lecz stanowi jego dopuszczalne doprecyzowanie. Nawet jednak gdyby uznać, że organ odwoławczy naruszył zasadę reformationis in peius, to pomimo lakonicznego uzasadnienia wynika z niego, że organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję kierował się szczególnie ważnym interesem społecznym – bezpieczeństwem życia i zdrowia ludzi, które jest zagrożone złym i pogarszającym się stanem technicznym tej części budynku, w tym w szczególności jego ścian konstrukcyjnych. Jak wynika z akt sprawy, klatka schodowa usytuowana jest bowiem w pobliżu ruchliwej, uczęszczanej ulicy, a zatem zagrożenie dotyczy nie tylko osób korzystających z klatki (w szczególności właścicieli), ale również osób przemieszczających się w pobliżu tego budynku. W tej sytuacji nakazanie rozbiórki jedynie wewnętrznej części klatki (bez ścian i dachu) - niezależnie od tego, że byłoby to "skomplikowane pod względem technicznym", jak stwierdził biegły - stanowiłoby rażące naruszenie interesu społecznego, które uprawnia organ odwoławczy do orzekania wbrew zakazowi reformationis in peius (art. 139 kpa). Odnosząc się do złożonych w toku rozprawy sądowoadministracyjnej dowodów: postanowienia Sądu Rejonowego w L. z dnia 29 marca 2012r. umarzającego postępowanie karne z art. 91 a Prawa budowlanego w stosunku do F. S. K. oraz postanowienia Sądu Okręgowego w L. utrzymującego w mocy orzeczenie Sądu I instancji stwierdzić należy, że nie mają one znaczenia prawnego dla oceny stanu faktycznego sprawy w kontekście zastosowanych przez organy przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane. Umorzenie bowiem postępowania karnego z uwagi na brak faktycznych podstaw oskarżenia (art. 339 § 3 pkt 2 kpk, art. 340 § 1 kpk) uzasadnione zostało nie udowodnieniem oskarżonemu intencjonalnego zachowania na gruncie art. 61 ustawy Prawo budowlane, za takie Sądy obu instancji nie uznały prawa do odwoływania się od decyzji administracyjnych wydawanych przez nadzór budowlany. Z powyższych względów stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących przepisów, a skarga na nią podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz.270).