II FSK 843/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-06-29
Skład orzekający: Tomasz Zborzyński, Jerzy Rypina, Anna Sokołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo orzekł o odpowiedzialności osoby trzeciej (członka zarządu spółki) za zaległości podatkowe spółki, pomimo że spółka nie wpłaciła zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych, a postępowanie egzekucyjne wobec niej okazało się bezskuteczne?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organy podatkowe prawidłowo wykazały bezskuteczność egzekucji wobec spółki oraz brak przesłanek egzoneracyjnych wyłączających odpowiedzialność członka zarządu. Sąd podkreślił, że ciężar udowodnienia przesłanek wyłączających odpowiedzialność spoczywa na osobie trzeciej, a skarżący nie wykazał istnienia takich przesłanek. Ponadto, sąd uznał, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone prawidłowo, a zarzuty dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych są bezzasadne.Stan faktyczny
Spółka akcyjna "B.", której wiceprezesem zarządu był skarżący G. K., nie wpłaciła zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za okres czerwiec-grudzień 2001 r. Postępowanie egzekucyjne wobec spółki okazało się bezskuteczne. Dyrektor Izby Skarbowej orzekł o odpowiedzialności G. K. jako osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę G. K. na tę decyzję. G. K. wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną i zasądzono od G. K. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w K. kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, Sędziowie NSA Jerzy Rypina (sprawozdawca), del. WSA Anna Sokołowska, Protokolant Barbara Mróz, po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2012 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej G. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 grudnia 2010 r. sygn. akt I SA/Gl 970/10 w sprawie ze skargi G. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 22 listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od G. K. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w K. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 2 grudnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach sygn. akt I SA/Gl 970/10 oddalił skargę G. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 22 listopada 2007 r. w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych.
Z ustalonego przez Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego sprawy wynika, że spółka akcyjna "B.", której funkcję wiceprezesa zarządu pełnił skarżący, nie wpłaciła – jako płatnik – zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych od wynagrodzeń ze stosunku pracy, należnych za miesiące czerwiec – grudzień 2001 r., natomiast wszczęte w następstwie tego w odniesieniu do spółki postępowanie egzekucyjne okazało się bezskuteczne. W rezultacie Dyrektor Izby Skarbowej w zaskarżonej decyzji orzekł o odpowiedzialności podatkowej strony (solidarnie z pozostałymi członkami zarządu), jako osoby trzeciej z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za wyżej wymieniony okres w kwocie 16.070 zł, odsetek w kwocie 13.934 zł oraz kosztów egzekucyjnych w kwocie 1.581,59 zł.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wskazał, że postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec spółki okazało się bezskuteczne, spółka nie posiadała żadnego majątku w tym także praw majątkowych, od kwietnia 2005 r. zawiesiła działalność (protokół z dnia 12 maja 2006 r.), z powodu nie spełnienia warunków restrukturyzacji została wydana decyzja o zakończeniu restrukturyzacji. Podkreślił, że postanowieniem z dnia 15 maja 2003 r. oddalił wniosek o otwarcie postępowania układowego spółki "B.", dodał, że skarżący nie wskazał mienia, z którego egzekucja byłaby możliwa.
W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 17, art. 123, art. 200, art. 187, art. 188 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.). Na tej podstawie podatnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części utrzymujące w mocy decyzję organu pierwszej instancji i wydanie wyroku stwierdzającego brak jego odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację podniesioną w uzasadnieniu objętej skargą decyzji.
Sąd pierwszej instancji oddalając skargę strony wskazał, że istotę sporu w sprawie stanowi ocena dopuszczalności orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu G. K., za zobowiązania "B." S.A., jako płatnika, w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiące od czerwca do grudnia
2001 r., w której pełnił funkcję wiceprezesa zarządu tej spółki w okresie od dnia 22 listopada1999 r. do dnia odwołania, które miało miejsce w 2003 r.
Sąd uznał, że bezsporne w sprawie jest, iż w latach 1999 r. – 2003 r. strona była członkiem zarządu spółki, a w tym czasie powstały jej zobowiązania podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych, za które został on obciążony odpowiedzialnością.
W ocenie Sądu nie może budzić wątpliwości, że organy podatkowe wykazały bezskuteczność egzekucji wobec spółki. Wskazują na to jednoznacznie efekty postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec "B." S.A. na podstawie siedmiu tytułów wykonawczych. Na niemożność wyegzekwowania przedmiotowej zaległości podatkowej wskazuje także oddalenie wniosku o otwarcie postępowania układowego obejmującego 37 wierzycieli, które nastąpiło ze względu na nieuiszczenie zaliczki na koszty tego postępowania (sfinansowanie opinii biegłego). Do analogicznych wniosków prowadzi niespełnienie przez spółkę wymogów wynikających z art. 10 ust. 1 pkt 2 i 3 i ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku w sprawie restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U. Nr 155, poz. 1287), w tym nieuiszczenie opłaty restrukturyzacyjnej. Analizowana pozytywna przesłanka przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe "B." S.A. na członków zarządu spółki została także wykazana w oświadczeniach o stanie majątku tej osoby prawnej. Oświadczenia składane (sześciokrotnie) przez kolejnych prezesów zarządu spółki w okresie od 2002 r. do 2006 r., przedstawione szczegółowo w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazują jednoznacznie na brak majątku, z którego można by wyegzekwować przedmiotową zaległość. Nie budziło także wątpliwości Sądu, że opisana sytuacja ekonomiczna ma charakter trwały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że organ podatkowy w sposób przekonujący wykazał dlaczego egzekucja z majątku dłużników spółki (tj. z majątku K. B. oraz "M." sp. z o.o.). Brak potwierdzenia wierzytelności spółki ze strony Powiatowego Urzędu Pracy w C., omówione szeroko przyczyny braku możliwości egzekucji z rachunków bankowych spółki (przy jednoczesnym oświadczeniu prezesa zarządu, że nie ma innych rachunków niż te, z których organ egzekucyjny próbował cokolwiek wyegzekwować) nie może być skuteczna, z jakich powodów nie można oczekiwać, wykazane działania mające na celu ustalenie majątku spółki, jak uważa Sąd potwierdzają, że organ egzekucyjny podejmował wszechstronne i wszelkie możliwe działania, mające na celu wyegzekwowanie należności od spółki – płatnika podatku. Zdaniem rozpatrującego sprawę składu orzekającego nie można zarzucić uchybień w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, a przede wszystkim braku jego zupełności. W ocenie Sądu organ wykazał w sposób poprawny fakt bezskuteczności egzekucji prowadzonej wobec spółki.
Odnosząc się do sytuacji finansowej spółki Sąd zaznaczył, że na dzień 31 grudnia 2000 r. zobowiązania spółki siedmiokrotnie przekraczały jej należności, a w raporcie z badania finansowego biegły jasno stwierdził, że "wyniki finansowe firmy, której rentowność wyniosła jedynie 1,149 % ocenia się negatywnie, równie niekorzystnie ocenia się wskaźniki płynności finansowej i realne jest ryzyko całkowitej utraty tej płynności w 2001 r." W świetle przytoczonych okoliczności za bezsporne Sąd uznał, iż "właściwy czas do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania zapobiegającego upadłości" o którym mowa w art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) zaistniał już – jak wskazał to organ II instancji – w połowie 2001 r. Zdaniem Sądu bezsporne jest również, że wiceprezes zarządu spółki (a także jej Prezes – K. B.) podpisali – zgodnie z wymogiem wynikającym z art. 52 ust. 2 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. Nr 121, poz. 591 ze zm.) sprawozdanie finansowe za 2000 r. w dniu 31 maja 2001 r. Zatem za bezpodstawne Sąd uznał twierdzenie strony, że o przesłankach do złożenia wniosku o otwarcie postępowania układowego, wynikających z zaprzestania płacenia długów lub przewidywanego w najbliższym czasie zaprzestania płacenia długów – art. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. – Prawo o postępowaniu układowym (Dz.U. Nr 93, poz. 836 ze zm.) dowiedziała się dopiero po objęciu funkcji prezesa zarządu spółki przez A. P.. O braku winy w niezłożeniu omawianych wniosków nie może również w ocenie Sądu przesądzać, wskazywana przez skarżącego okoliczność, że zajmował się on sprawami kadrowo-administracyjnymi.
Sąd pierwszej instancji nie dał wiary co do realnej możliwości uwolnienia się byłego członka zarządu od odpowiedzialności poprzez wskazanie mienia, z którego możliwe byłoby uzyskanie przedmiotowej zaległości podatkowej tj. spornej wierzytelności przysługującej hipotetycznie "B." S.A. od Powiatowego Urzędu Pracy w C.. Sąd podkreślił, że skarżący wskazywał na tę wierzytelność, przedkładając stosowną kopię umowy z 2000 r., wypowiedzenie umowy oraz kopię artykułu prasowego, z których to dokumentów nie wynika zobowiązanie PUP w C. do zapłaty na rzecz "B." S.A. Należność ta była wykazana wyłącznie w protokole badania stanu majątkowego zobowiązanego z dnia 20 października 2005 r., gdzie ujawniono ją jako wierzytelność sporną nie podając jej tytułu ani okresu, którego ona dotyczy, w następnym protokole (z dnia 12 maja 2006 r.) podano, że spółka nie posiada praw majątkowych (w tym wierzytelności) stanowiących własność zobowiązanej. Omawianej należności nie wykazywano także w okresie od 2000 r. do 2005 r. w ramach postępowania restrukturyzacyjnego, w protokołach o stanie majątkowym, sprawozdaniach finansowych, nie ujawniono także, aby wierzyciel podjął jakiekolwiek działania zmierzające do zaspokojenia tej wierzytelności.
Nawiązując do podnoszonej przez stronę kwestii nieprzeprowadzenia dowodu z przesłuchania prezesa zarządu spółki "B." – P. M., Sąd zgodził się z Dyrektorem Izby Skarbowej, że dowód ten nie mógł w zasadniczy sposób wyłączyć dopuszczalności ustalenia skarżącemu odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki.
Za chybiony Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał również zarzut nieprowadzenia przez organ podatkowy wspólnego postępowania w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej członków zarządu spółki. Sąd stwierdził, iż kwestia ta ma w gruncie rzeczy charakter techniczny. W rozpatrywanej sprawie, obok zakończonego zaskarżoną decyzją postępowania organ podatkowy pierwszoinstancyjny prowadził równolegle postępowanie obejmujące odpowiedzialność podatkową za ten sam okres i z tytułu tego samego zobowiązania podatkowego w stosunku do drugiego członka zarządu tej spółki – K. B..
Sąd nie podzielił też argumentów skarżącego, który wskazuje, że nie mógł złożyć samodzielnie wniosku o otwarcie postępowania układowego. Sąd zgodził się z organem odwoławczym, iż stan finansów spółki w połowie 2001 r. uzasadniał zgłoszenie upadłości, a nie wszczęcie postępowania układowego.
Na powyższy wyrok skargę kasacyjną wniósł skarżący zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz o zasądzenie, na podstawie art. 203 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej: P.p.s.a., kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania:
1. art. 151 P.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez nie uchylenie w całości decyzji Dyrektora Izby Skarbowej, a tym samym brak stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania przez ten organ podatkowy, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a które nastąpiło poprzez przeprowadzenie odrębnych postępowań wobec wszystkich członków zarządu, nie dając przy tym poszczególnym członkom zarządu możliwości brania udziału w postępowaniach dotyczących pozostałych członków zarządu,
2. art. 151 P.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez nie uchylenie w całości decyzji Dyrektora Izby Skarbowej, a tym samym brak stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania przez ten organ podatkowy, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a które nastąpiło poprzez przeniesienie odpowiedzialności za zobowiązania spółki na skarżącego mimo wykazania przez niego istnienia przesłanek wyłączających odpowiedzialność (egzoneracyjnych),
3. art. 151 P.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez nie uchylenie w całości decyzji Dyrektora Izby Skarbowej, a tym samym brak stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania przez ten organ podatkowy, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a które nastąpiło poprzez niewypełnienie obowiązku zebrania i rozparzenia w wyczerpujący sposób materiału dowodowego,
4. art. 151 P.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 188 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez nie uchylenie w całości decyzji Dyrektora Izby Skarbowej, a tym samym brak stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania przez ten organ podatkowy, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a które nastąpiło poprzez nieuwzględnienie żądań strony dotyczących przeprowadzenia dowodów,
5. art. 151 P.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 180 Ordynacji podatkowej poprzez nie uchylenie w całości decyzji Dyrektora Izby Skarbowej, a tym samym brak stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania przez ten organ podatkowy, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a które nastąpiło poprzez niedopuszczenie jako dowód, które mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie było sprzeczne z prawem,
6. art. 151 P.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 122Ordynacji podatkowej poprzez nie uchylenie w całości decyzji Dyrektora Izby Skarbowej, a tym samym brak stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania przez ten organ podatkowy, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a które nastąpiło poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwieniu sprawy w postępowaniu podatkowym,
7. art. 151 P.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 188 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez nie uchylenie w całości decyzji Dyrektora Izby Skarbowej, a tym samym brak stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania przez ten organ podatkowy, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a które nastąpiło poprzez uznanie, że okoliczności spawy zostały udowodnione niebiorąc pod uwagę zebranego materiału dowodowego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i przyznanie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 maja 2010 r. (II FSK 67/09) oddalił skargę kasacyjną skarżącego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 lipca 2008 r. (I SA/Gl 494/07), oddalającego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. w przedmiocie odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania podatkowe B. S.A. w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2000. Podstawa faktyczna tamtego rozstrzygnięcia jest podobna do podstawy faktycznej rozstrzygnięcia podjętego w obecnie rozpoznawanej sprawie, a zarzuty tamtej skargi kasacyjnej, tak pod względem formy, jak i treści, w istotnej części odpowiadają zarzutom podniesionym w obecnie ocenianej skardze kasacyjnej. Należy w związku z tym przypomnieć, że w wyroku dotyczącym odpowiedzialności za zobowiązania podatkowego za rok 2000 Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty odnoszące się do prawidłowego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w istocie stanowią powtórzenie tych samych zarzutów postawionych już w skardze, a wyrażona w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ocena prawna o braku podstaw do uwzględnienia skargi była trafna i odpowiadała kryteriom wskazanym w art. 1 § 2 P.u.s.a. i art. 3 § 1 P.p.s.a. Skoro bowiem ustalono, w jakim okresie skarżący pełnił funkcję członka zarządu Spółki, jakie zobowiązania Spółki powstały w tym okresie oraz że egzekucja prowadzona w stosunku do Spółki była bezskuteczna, a ponadto, że nie występują przesłanki egzoneracyjne, wyjaśnienie tych wszystkich okoliczności czyniło zbędnym dalsze prowadzenie postępowania dowodowego, w tym z zeznań wnioskowanych przez skarżącego świadków. Mając na uwadze związanie prawomocnym orzeczeniem sądu (art. 170 P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny w składzie obecnie orzekającym wcześniejsze rozstrzygnięcie tego Sądu uwzględnił, podzielając wyrażoną tam ocenę prawidłowości przeprowadzonego postępowania podatkowego.
Odnosząc się do poszczególnych zarzutów skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że chybiony jest zarzut naruszenia art. 116 § 1 O.p., ufundowany na twierdzeniach o niedopuszczalności prowadzenia odrębnych postępowań wobec poszczególnych członków zarządu, przeniesienia odpowiedzialności pomimo istnienia przesłanek wyłączających tę odpowiedzialność oraz pomimo niewykazania bezskuteczności egzekucji wobec Spółki. Nieuprawnione jest bowiem twierdzenie skarżącego, jakoby Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 9 marca 2009 r. (I FPS 4/08) dopuścił prowadzenie odrębnych postępowań w stosunku do poszczególnych, potencjalnie odpowiedzialnych członków zarządu, ale pod warunkiem, że uczestnikami każdego z tych postępowań będą wszyscy potencjalnie zobowiązani. W rzeczywistości w uchwale tej opowiedziano się za celowością prowadzenia jednego postępowania oraz dopuszczalnością udziału innych członków zarządu w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności jednego z członków zarządu. Podkreślić należy, że każdy z członków zarządu realizuje własny interes prawny, także wtedy, gdy sprawy połączone zostały do wspólnego rozpatrzenia (por. S. Babiarz, w: "Ordynacja podatkowa. Komentarz", Warszawa 2011, teza 6 do art. 116, s. 612).
Wbrew zapatrywaniu skarżącego nie dowiódł on wystąpienia w sprawie którejkolwiek z przesłanek wyłączających jego odpowiedzialność. Przesłanką takiej nie stanowi ani decyzja o restrukturyzacji zobowiązań podatkowych Spółki, skoro okazała się ona bezskuteczna ze względu na nieuiszczenie opłaty restrukturyzacyjnej przez Spółkę, ani wniosek o wszczęcie postępowania układowego, skoro został oddalony wskutek nieuiszczenia przez Spółkę zaliczki na koszty postępowania, a wniosku o ogłoszenie upadłości nie zgłosił żaden z członków zarządu, chociaż mógł to samodzielnie uczynić, ani wskazanie mienia Spółki, z którego egzekucja jest możliwa, skoro egzekucja z wierzytelności należnej Spółce od K. B. okazała się bezskuteczna (a wbrew odmiennym depozycjom skarżącego była prowadzona), a należność Spółki od Powiatowego Urzędu Pracy w C. miała charakter co najwyżej hipotetyczny. W każdym razie zwalczaniu niekorzystnych w tym zakresie dla skarżącego ustaleń faktycznych nie może służyć zarzut naruszenia art. 116 § 1 P.p.s.a., który to przepis ma charakter materialnoprawny. Trzeba dodać, że wbrew zapatrywaniu skarżącego ciężar udowodnienia przesłanek wyłączających odpowiedzialność w całości obciąża skarżącego, gdyż tak ukształtowany został ciężar dowodu w art. 116 § 1 O.p. – z tym zastrzeżeniem, że wykazanie przesłanki egzoneracyjnej przez stronę postępowania podatkowego oznacza przedstawienie (powołanie się) na określone dowody, a nie ich przeprowadzenie.
Chybiony jest także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 123 § 1 i art. 200 § 1 oraz art. 192 O.p. przez niezapewnienie skarżącemu czynnego udziału w każdym stadium postępowania i uniemożliwienie mu wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, a także uznanie okoliczności faktycznych za udowodnione w sytuacji, gdy skarżący nie miał możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Zarzut ten pomija okoliczność, że skarżący przed wydaniem rozstrzygnięcia w postępowaniu przed organem podatkowym pierwszej instancji został powiadomiony o możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem, jednakże z prawa tego nie skorzystał, domagając się później ponownego wyznaczenia stosownego terminu do przeprowadzenia tej czynności, a przed wydaniem rozstrzygnięcia przez podatkowy organ odwoławczy czynności zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dopełnił. To, że skarżący pierwotnie zaniechał zapoznania się z materiałami sprawy, zgłaszając w zamian wnioski dowodowe, jest przejawem przyjętej przez niego taktyki postępowania w sprawie, jednakże nie może ona wpływać na zmianę zasad postępowania, określonych w Ordynacji podatkowej. Skoro zatem skarżący nie zapoznał się z materiałami sprawy wtedy, gdy zgodnie z art. 200 § 1 O.p. mu to umożliwiono, powoływanie się na naruszenie zasady zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu (art. 123 § 1 O.p.) oraz zasady uznania okoliczności za udowodniona dopiero wtedy, gdy strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów (art. 192 O.p.) jest bezskuteczne – niezależnie już od tego, że zarzuty te odnoszą się do podatkowego postępowania pierwszoinstancyjnego, a nie do zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji organu odwoławczego.
Bezpodstawny jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 187 § 1, art. 188, art. 180 i art. 122 O.p. przez niewypełnienie obowiązku zebrania i rozpatrzenia w wyczerpujący sposób materiału dowodowego, nieuwzględnienie żądań strony, dotyczących przeprowadzenia dowodów, niedopuszczenie jako dowodów, "które mogły przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie były sprzeczne z prawem", niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego – i to odnoszącej się zarówno do niniejszej sprawy, jak i do sprawy dotyczącej przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe Spółki roku 2000, o czym była już mowa – materiał dowodowy w zakresie koniecznym do rozstrzygnięcia został przez organy podatkowe zebrany i rozpatrzony wyczerpująco. Nieuwzględnienie wniosków dowodowych skarżącego było uzasadnione, głównie ze względu na ich ogólnikowość i lakoniczne uzasadnienie. Wniosek dowodowy winien zawierać tezę, określającą fakt, który strona zamierza udowodnić. Wniosek dowodowy zawierający tezę o sytuacji finansowej Spółki w okresie sprawowania w niej zarządu przez poszczególnych prezesów zarządu, wymogów tych nie spełnia, skoro odnosi się do okoliczności, które wyjaśnił i sprecyzował sam skarżący, podpisując sprawozdania finansowe Spółki za poszczególne lata. Dlatego też przesłuchiwanie na tę samą okoliczność osób ponoszących odpowiedzialność za rzetelność składanych sprawozdań mijałoby się z celem. Odmowne załatwienie wniosków dowodowych skarżącego nie naruszało zatem wymienionych w zarzucie przepisów Ordynacji podatkowej. Można jedynie dodać, że zbudowanie przez organy podatkowe podstawy faktycznej rozstrzygnięcia nie odpowiadającej ocenom i interesowi skarżącego nie oznacza, że ta podstawa faktyczna jest wadliwa, względnie, że została zbudowana z naruszeniem przepisów postępowania podatkowego, co przemawia także za bezzasadnością zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 191 O.p. przez uznanie, że okoliczności sprawy zostały udowodnione, bez wzięcia pod uwagę całego zebranego materiału dowodowego.
W podsumowaniu przeprowadzonych rozważań Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że żaden z zarzutów skargi kasacyjnej nie okazał się uzasadniony, co oznacza, że skarga ta nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło