II OSK 476/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny /spr./ Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędzia WSA del. Grażyna Staniszewska Protokolant: starszy inspektor sądowy Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej W. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 listopada 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 808/12 w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej gazowej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od W. K. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 15 listopada 2012 r. sygn. II SA/Wa 808/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W. K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2012 r. w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną gazową. Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Komendant Wojewódzki Policji w Gdańsku w dniu 28 września 2011 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia W. K. pozwolenia na posiadanie broni palnej gazowej w celu ochrony osobistej wobec nieprzedłożenia przez skarżącego wymaganych orzeczeń (lekarskiego i psychologicznego) stwierdzających istnienie lub brak przeciwwskazań do dalszego dysponowania bronią. W toku postępowania organ ustalił, że skarżący nie figuruje w Krajowym Rejestrze Karnym, natomiast posiada negatywną opinię w miejscu zamieszkania, która wskazuje, że skarżący jest osobą konfliktową i agresywną. W stosunku do skarżącego Komisariat Policji [...] prowadzi postępowanie dotyczące znęcania się fizycznego i psychicznego nad rodziną, tj. o czyn z art. 207 Kodeksu karnego. Ponadto z opinii środowiskowej wynika, że skarżący przechowywał broń niezgodnie z wymogami tj. w szafie metalowej nieposiadającej atestowanego zamka. W związku z ujawnionymi nieprawidłowościami w zakresie warunków przechowywania broni w dniu 17 listopada 2011 r. Komisariat Policji [...] w [...] skierował do Sądu Rejonowego w [...] (XIV Wydział Karny) wniosek o ukaranie skarżącego za popełnienie wykroczenia z art. 51 ust. 2 pkt 7 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.). Powyższe legło u podstaw wydania przez w dniu [...] listopada 2011 r. postanowienia o odebraniu broni palnej gazowej stanowiącej własność skarżącego do depozytu Policji oraz dokumentów potwierdzających legalność posiadania tej broni. Mając na uwadze powyższe ustalenia, Komendant Wojewódzki Policji w Gdańsku decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r., na podstawie art. 20, art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 oraz art. 18 ust. 5 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 4 ustawy o broni i amunicji, cofnął skarżącemu pozwolenie na broń palną gazową w celu ochrony osobistej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł, że dyspozycja art. 18 ust. 1 pkt 2 oraz art. 18 ust. 5 pkt 2 ustawy o broni i amunicji nakazuje organowi Policji cofnięcie pozwolenia na broń w przypadku, gdy daną osobę należy uznać za osobę stanowiącą zagrożenie dla porządku lub bezpieczeństwa publicznego, a także .w sytuacji nieprzedłożenia orzeczenia lekarskiego i orzeczenia psychologicznego stwierdzających istnienie lub brak przeciwwskazań do dalszego dysponowania bronią. W wyniku rozpoznania odwołania W. K. Komendant Główny Policji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podkreślił, że niewykonanie przez skarżącego obowiązku, o którym mowa w art. 15 ust. 4 ustawy o broni i amunicji pozwala organom Policji cofnąć pozwolenie na broń. W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji z tego uprawnienia postanowił skorzystać, uznając takie działanie za słuszne i celowe. Skarżący nie przedstawiając aktualnych orzeczeń, de facto nie potwierdził zatem w sposób prawem przewidziany swojej zdolności do dysponowania bronią. Organ drugiej instancji wskazał, że w przypadku skarżącego kwestia zdolności do posiadania broni ma o tyle istotne znaczenie, że posiadając pozwolenie na broń od 1992 r., nigdy nie przechodził badań lekarskich i psychologicznych, ponieważ obowiązek taki nie istniał na gruncie poprzedniej ustawy dotyczącej posiadania broni. Organ odwoławczy przyjął jednocześnie, że okoliczność prowadzenia wobec skarżącego postępowania o czyn z art. 207 § 1 k.k. nie może stanowić przesłanki cofnięcia pozwolenia na broń. Z akt sprawy wynika bowiem, iż w stosunku do skarżącego zostało wszczęte postępowanie, lecz nie zostało jeszcze wydane postanowienie o przedstawieniu mu zarzutów. Tego rodzaju tan faktyczny nie wyczerpuje zatem okoliczności, o jakich mowa w art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący nie podważył zasadności decyzji o cofnięciu mu pozwolenia na broń, podkreślił jedynie, że nie zgadza się z odebraniem broni i żąda jej zwrotu celem zachowania jako pamiątki ze względu na to, że broń ta pozbawiona jest cech użytkowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę W. K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2012 r. za niezasadną. Sąd I instancji wskazał na bezsporność stanu faktycznego sprawy w związku z niepodważeniem okoliczności, że skarżący nie poddał się badaniom lekarskiemu i psychologicznemu oraz nie przedłożył z tych badań orzeczeń potwierdzających jego psychofizyczną zdolność do dysponowania bronią, a zatem nie wykonał obowiązku określonego w art. 15 ust. 4 ustawy o broni i amunicji. Zgodnie z tym przepisem, osoba posiadająca pozwolenie na broń w celu określonym w art. 10 ust. 2 pkt 1 i 2 cyt. ustawy (ochrona osobista, ochrona osób i mienia) obowiązana jest raz na pięć lat przedstawić właściwemu organowi Policji aktualne orzeczenie lekarskie i psychologiczne. W przypadku naruszenia przez osobę posiadającą pozwolenie na broń obowiązku poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym oraz przedstawienia z nich orzeczeń, właściwy organ Policji może cofnąć pozwolenie na broń (art. 18 ust. 5 ustawy). Niewywiązanie się z ww. obowiązku stanowi fakultatywną przesłankę cofnięcia pozwolenia na broń. W ocenie Sądu, organy orzekające w niniejszej sprawie zasadnie skorzystały z kompetencji przewidzianej we wskazanym wyżej przepisie. Możliwość cofnięcia pozwolenia na broń powinna być postrzegana jako działanie prewencyjne, zmierzające do zapewnienia szeroko rozumianego bezpieczeństwa. W tym kontekście nie bez znaczenia jest fakt, że skarżący, który uzyskał pozwolenie na broń w 1992 r. nigdy jakichkolwiek badań nie przechodził. Słusznie zatem organy uznały, że skarżący nie potwierdził, że jest zdolny tak fizycznie, jak i psychicznie dysponować bronią. W konsekwencji nie daje gwarancji, iż nie stworzy zagrożenia dla siebie, bezpieczeństwa czy porządku publicznego. W takim przypadku należy, zdaniem Sądu, przyznać pierwszeństwo nie interesowi skarżącego w zachowaniu prawa do broni, lecz interesowi społecznemu. Skargę kasacyjną na powyższy wyrok złożył W. K., zaskarżając powyższe orzeczenie w części dotyczącej oddalenia skargi i wnosząc o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił naruszenie art. 18 ust. 5 ustawy o broni i amunicji przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że fakultatywność normy art. 18 ust. 5 ustawy nie mogła in concreto doprowadzić organu odmawiającego wydania pozwolenia na broń do wydania decyzji administracyjnej zgodnej z oczekiwaniami skarżącego. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że przedstawienie pozytywnych wyników badań psychofizycznych nie stanowi samo w sobie gwarancji prawidłowego jej użycia. Skarżący zwrócił w tym kontekście uwagę na to, że pomimo dostrzeżonych nieprawidłowości związanych z przechowywaniem broni i pomimo swojego konfliktowego charakteru, posiadając broń, nigdy nie użył jej wbrew prawu. Powyższe powinno być wyznacznikiem poziomu zagrożenia nieprawidłowego użycia broni przez skarżącego. Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw. Sformułowany przez skarżącego zarzut naruszenia art. 18 ust. 5 ustawy o broni i amunicji opiera się na założeniu, że w stanie faktycznym sprawy organ mógł odstąpić od wydania decyzji o cofnięciu pozwolenia na broń palną, albowiem cofnięcie pozwolenia, wynikające z odmowy poddania się przez posiadacza broni badaniom lekarskim i psychologicznym oraz przedstawienia orzeczeń z tychże badań, nie ma charakteru związanego, ale oparte jest na uznaniu administracyjnym. Tak postawiony zarzut powinien jednak w swoim rozwinięciu odwoływać się do okoliczności, które mogłyby uzasadniać odstąpienie od wydania przez organ decyzji cofającej pozwolenie na broń palną, sprawiając, że zaskarżonemu orzeczeniu można byłoby w tym konkretnym przypadku postawić zarzut przekroczenia granic uznania administracyjnego. W niniejszej sprawie tego rodzaju okoliczności skarżący w żaden sposób nie wykazał. Za wskazaną okoliczność nie można w szczególności uznać ogólnego przeświadczenia, do którego nawiązał skarżący w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że przedstawienie pozytywnych wyników badań lekarskich i psychologicznych nie gwarantuje, iż posiadacz broni nie użyje jej w sposób niezgodny z prawem. Mieć na uwadze w sprawie bowiem należy, że obowiązek poddania się badaniom potwierdzającym, że osoba posiadająca broń może nią dysponować ma charakter obligatoryjny i odnosi się co do zasady do wszystkich jej niekwalifikowanych posiadaczy. Obowiązek ten ma charakter cykliczny (poddanie badaniom posiadacza broni w każdym okresie pięcioletnim) nawiązujący do wymogu oparcia domniemania, iż każda osoba użytkująca broń palną nie posiada zaburzeń psychicznych i znacznie ograniczonej sprawności psychofizycznej, na aktualnych przesłankach stanowiących jego podstawę. Okoliczności, które mogą prowadzić do obalenia tego domniemania, a więc zaistnienie dostatecznie uzasadnionego podejrzenia, że posiadacz broni cierpi na zaburzenia psychiczne, ma znacznie ograniczoną sprawność psychofizyczną, wykazuje istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego, czy też jest uzależniony od alkoholu lub od substancji psychoaktywnych, nakładają na organ obowiązek podjęcia czynności wyjaśniających, które wiążą się z zobowiązaniem posiadacza broni do niezwłocznego poddania się właściwym badaniom (art. 15 ust. 5 ustawy). Od wskazanego wymogu nie zwalnia tak subiektywne nastawienie posiadacza broni do własnego zdrowia psychicznego i sprawności ruchowej, jako odpowiadających wymaganiom ustawy, jak i okoliczność odnoszona do niezaistnienia w przeszłości sytuacji wskazującej na naruszenie przez zobowiązanego warunków posiadania i użytkowania broni. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny trafnie zwrócił uwagę na to, że na skarżącym jako osobie, która dotąd nie poddała się badaniom lekarskim i psychologicznym (posiada broń od 1992 r.), spoczywał szczególny ciężar prawidłowego wywiązania się z obowiązku, o którym mowa w art. 15 ust. 4 ustawy o broni i amunicji. Zaniechanie, którego dopuścił się skarżący, niezależnie od tego, że pozbawione było jakiegokolwiek uzasadnienia wskazującego na istotne przyczyny, które spowodowały, że skarżący nie poddał się badaniom, musiało się spotkać z tego względu z właściwą reakcją organu administracji. W niespornych okolicznościach faktycznych sprawy zastosowany środek prawny (cofnięcie pozwolenia na broń palną) był niezbędny do osiągniecia założonego przez ustawodawcę celu (użytkowanie broni palnej przez osobę, której zdrowie pozwala na dysponowanie nią), skoro skarżący z własnej woli nie chciał poddać się badaniom. Uciążliwość zastosowanej przez organ administracji sankcji pozostawała we właściwej proporcji do chronionych prawem dóbr, uwzględniając że dostęp do broni palnej ma charakter reglamentowany, co służy zapewnieniu porządku i bezpieczeństwa publicznego. W tych warunkach Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.