I SA/Lu 283/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz,, NSA Anna Kwiatek (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Anna Gilowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 lipca 2012 r. sprawy ze skargi T. K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości; III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz T. K. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania. I SA/Lu 283/12 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...]. Naczelnik Urzędu Celnego nadał rygor natychmiastowej wykonalności własnej decyzji z dnia [...] określającej zobowiązanie T. K. w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu. Jako podstawę prawną postanowienia organ wskazał art. 239b § 1 pkt 4, § 2 i § 3 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. 2005r., Nr 8, poz. 60 ze zm. – dalej: "op"), a w uzasadnieniu podał, że termin płatności określonego decyzją podatku upłynął w 2006 r., stąd z końcem 2011 r. upłynie termin przedawnienia tego zobowiązania. Ponieważ podatnik nie zdeklarował i nie zapłacił podatku w ustawowym terminie, zachodzi prawdopodobieństwo, że zobowiązanie nie zostanie wykonane. Postanowienie organ doręczył pełnomocnikowi reprezentującemu skarżącego w postępowaniu w sprawie określenia wysokości zobowiązania, zakończonym decyzją z dnia [...]. W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik skarżącego zarzucił, że organ nie ustalił żadnych okoliczności, które wskazywałyby na prawdopodobieństwo nie wykonania wynikającego z decyzji zobowiązania. W piśmie uzupełniającym zażalenie podniósł, że postanowienie nie funkcjonuje w obrocie prawnym, bowiem nie zostało doręczone stronie postępowania w sprawie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego, fakt reprezentowania T. K. przez działającego w sprawie pełnomocnika wynika z treści pełnomocnictwa, stąd prawidłowym było doręczenie postanowienia pełnomocnikowi, a nie stronie postępowania. Organ uznał, że spełniona została, niezbędna dla nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, przesłanka określona w art. 239b § 1 pkt 4 op, dla zaistnienia której istotne jest stwierdzenie krótkiego okresu czasu do upływu terminu przedawnienia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie pełnomocnik T.K. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucając naruszenie art. 233 §1 pkt 1 op w związku z art. 239 op, poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy postanowienie organu I instancji nie zostało skutecznie doręczone oraz naruszenie art. 233 § 1 pkt 2 lit.a op w związku z art. 239 op, poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy postanowienie organu I instancji wydane zostało przed doręczeniem decyzji, której postanowieniem tym nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie wydane zostało z istotnym naruszeniem art. 233 § 1 pkt 1 op wskutek zastosowania tego przepisu oraz z naruszeniem art. 228 §1 pkt 1 op wskutek jego niezastosowania. W kwestii najistotniejszej dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy Sąd podziela stanowisko prezentowane w skardze, a odwołujące się do wyrażonego już w orzecznictwie sądowym poglądu (I SA/Op 322/10, I SA/Gd 774/11) akcentującego odrębność postępowań podatkowych w sprawie rozstrzygniętej decyzją nakładającą obowiązek podlegający egzekucyjnemu wykonaniu oraz w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej taki obowiązek nakładającej. Postępowania te są ściśle ze sobą powiązane w tym sensie, że postępowanie w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej może zostać wszczęte po uprzednim stwierdzeniu faktu istnienia w obrocie prawnym decyzji, której nadany ma być rygor wykonalności. Stwierdzenie tego faktu, zgodnie z art. 207 § 2 op i art. 212 op, jest możliwe po zakończeniu decyzją postępowania w sprawie nałożenia na stronę obowiązku podlegającego egzekucyjnemu wykonaniu i doręczeniu tej decyzji. Wydanie i doręczenie decyzji oznacza zakończenie postępowania w sprawie, w której decyzja ta została wydana, a tym samym wobec strony tego postępowania nie toczy się już żadne postępowanie, w którego toku organ podatkowy mógłby procedować. Ustawodawca w art. 165 § 5 pkt 3 op i konsekwentnie w art. 200 § 2 pkt 1 op, przyjął, że postępowanie w sprawie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności jest postępowaniem odrębnym od postępowania w sprawie zakończonej tą decyzją. Odrębność tych postępowań podkreśla przepis kompetencyjny – art. 239b § 3 op, który do orzekania w sprawie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności uprawnia organy podatkowe pierwszej instancji wymienione w art. 13 § 1 pkt 1 op. Z przepisów tych wynika, że postępowanie o nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej nie jest prowadzone w ramach postępowania wymierzającego podlegający egzekucji obowiązek. Jest przy tym postępowaniem prowadzonym z zachowaniem wymogów procesowych przewidzianych w dziale IV Ordynacji podatkowej poza wyraźnie wskazanymi wyłączeniami. W odróżnieniu od postępowania w sprawie zabezpieczenia wykonania zobowiązania podatkowego, które może być również wszczęte w toku postępowania podatkowego prowadzonego w sprawie wymiaru tego zobowiązania, postępowanie o nadanie rygoru wykonalności prowadzone jest zawsze po zakończeniu postępowania w sprawie wymiaru zobowiązania podatkowego. Specyfika postępowania zmierzającego do zabezpieczenia wykonania zobowiązania podatkowego lub do wykonania zobowiązania, podejmowanego w uzasadnionych okolicznościami przypadkach, pozwala na uproszczenie trybu procedowania w tych sprawach. Dlatego ustawodawca przyjął, że w sprawie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności organ podatkowy nie ma obowiązku doręczenia stronie postanowienia o wszczęciu postępowania oraz wyznaczania aż siedmiodniowego terminu dla uzyskania wypowiedzi strony, co do ustalonych okoliczności. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania podatkowego zagwarantował stronie prawo zaskarżenia postanowienia o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, stąd podlega ono kontroli instancyjnej i sądowej również wówczas, gdy utraci moc prawną wskutek wydania przez organ odwoławczy decyzji ostatecznej. Tylko w postępowaniu w sprawie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności jest możliwa ocena, czy postanowienie wydane w tym przedmiocie mogło wywołać skutki o charakterze materialnoprawnym, zanim z przyczyn faktycznych utraciło swą skuteczność. Dlatego w odróżnieniu od decyzji zabezpieczających wykonanie zobowiązania (art. 33a § 1 op) postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności nie wygasa, pomimo utraty mocy prawnej. Zdaniem Sądu, ustawodawca nowelizując w 2008 r. przepisy Ordynacji podatkowej (Dz. U. Nr 209, poz. 1318) celowo nie przewidział możliwości nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności w chwili jej wydania i łącznego rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie wymiaru zobowiązania podatkowego oraz sprawy w przedmiocie nadania tej decyzji rygoru wykonalności. W ocenie Sądu, brak jest więc podstaw prawnych dla przyjęcia, że postanowienie o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności jest postanowieniem wydawanym w toku postępowania w sprawie zakończonej tą decyzją. W związku z tym, w postępowaniu w sprawie o nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności skarżący nie miał procesowej możliwości ustanowienia pełnomocnika, stąd, zgodnie z art. 145 §1 op, postanowienie kończące to postępowanie powinno być doręczone skarżącemu, a doręczenie dokonane do rąk pełnomocnika ustanowionego w innej sprawie wykluczało uznanie prawnej skuteczności tej czynności. Ustalenie tego faktu przesądzało o niedopuszczalności zażalenia i zobowiązywało organ odwoławczy do zastosowania art. 228 §1 pkt 1 op. Kontroli instancyjnej, a także sądowej nie mogło podlegać nie istniejące w obrocie prawnym postanowienie, stąd brak było podstaw dla oceny zasadności jego wydania. Z tych względów, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit.c, art. 152, art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz. U. 2012 r., poz. 270), orzeczono jak w sentencji.