II SA/Op 192/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Jeżewska – spr. Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędzia WSA Ewa Janowska Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 lipca 2012 r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Rektora Politechniki Opolskiej z dnia 2 lutego 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium dla najlepszych studentów 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Wnioskiem z dnia 13 września 2011 r. I. K. wystąpiła do Rektora Politechniki Opolskiej o przyznanie pomocy materialnej, w zakresie stypendium rektora dla najlepszych studentów. Decyzją z dnia 8 listopada 2011 r., Prorektor ds. studenckich Politechniki Opolskiej, działający z upoważnienia Rektora Politechniki Opolskiej, na podstawie art. 175 ust. 2 i ust. 3, oraz art. 174 ust. 4, art. 181 ust. 1 i art. 184 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm. - zwanej dalej ustawą), zarządzenia Nr [...] Rektora Politechniki Opolskiej z dnia 21 lipca 2011 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Politechniki Opolskiej oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.- zwanej dalej K.p.a.), odmówił przyznania I. K. pomocy materialnej, we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu podał, że na podstawie § 4 ust. 1 regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Politechniki Opolskiej, stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymać student, posiadający rejestrację bez kredytu punktowego na kolejny rok studiów, uzyskaną najpóźniej do ostatniego dnia sesji egzaminacyjnej, ustalonego w zarządzeniu rektora uczelni w sprawie organizacji poprzedniego roku akademickiego i uzyskał za poprzedni rok studiów wysoką średnią ocen lub posiada wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Następnie wskazał, że zgodnie z Zarządzeniem Nr [...] Rektora Politechniki Opolskiej z dnia 31 października 2011 r. w sprawie ustalenia wysokości świadczeń z funduszu pomocy materialnej na rok akademicki 2011/2012, na liście rankingowej studentów kierunku Europeistyka Niestacjonarne Studia II stopnia wnioskodawczyni uzyskała 4.83 punktów za średnią ocen uzyskaną w poprzednim roku akademickim, tymczasem minimalna liczba punktów uprawniających studenta do otrzymania stypendium rektora dla najlepszych studentów na tym kierunku wynosi 4.88 punktów, stąd brak było podstaw do przyznania wnioskowanego stypendium. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy I. K. zarzuciła, że załącznik do zarządzenie Rektora PO, zawierający minimalną liczbę punktów uprawniających do ubiegania się o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów jest krzywdzący z powodu nierównego traktowania studentów tego samego kierunku. Punktacja dla studentów europeistyki studiów stacjonarnych II stopnia i niestacjonarnych, jej zdaniem, dyskryminuje i dzieli studentów na lepszych i gorszych. Nie zgodziła się z rozumowaniem Rektora, że studenci niestacjonarni z uwagi na to że ich stać na odpłatność za studia są studentami zamożnymi i żadna pomoc nie jest im potrzebna. Prorektor ds. studenckich Politechniki Opolskiej decyzją z dnia 2 lutego 2012 r. [...], powołując w podstawie prawnej przepisy merytoryczne decyzji pierwszoinstancyjnej oraz art.127 ust. 3 K.p.a., po rozpatrzeniu. wniosku o ponowne rozpatrzenie spraw, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 8 listopada 2011 r. w sprawie odmowy przyznania pomocy materialnej, w zakresie stypendium rektora dla najlepszych studentów. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z przepisem art. 181 ust. 1 ustawy, stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymywać student, który uzyskał za rok studiów m. in. wysoką średnią ocen. Zaś szczegółowy regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, wzory wniosków o przyznanie świadczeń pomocy materialnej, wzór oświadczenia o niepobieraniu świadczeń na innym kierunku studiów oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego (art. 186 ust. 1 ustawy). Dalej podał, że Regulamin przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Politechniki Opolskiej, który obowiązuje od dnia 1 października 2011 r., ustalony został w oparciu o znowelizowane przepisy ustawy w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego i podany do wiadomości Zarządzeniem Nr [...] Rektora Politechniki Opolskiej w dniu 21 lipca 2011 r. oraz został zamieszczony na stronie internetowej uczelni. Wywiódł, że zgodnie z § 4 ust. 1 Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Politechniki Opolskiej stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymać student, posiadający rejestrację bez kredytu punktowego na kolejny rok studiów, uzyskaną najpóźniej do ostatniego dnia sesji egzaminacyjnej, ustalonego w zarządzeniu rektora uczelni w sprawie organizacji poprzedniego roku akademickiego oraz uzyskał za poprzedni rok studiów wysoką średnią ocen lub posiada wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Odnosząc powyższe regulacje do stanu faktycznego Prorektor ds. studenckich podkreślił, że wnioskodawczyni spełnia pierwszy wymóg do przyznania prawa do świadczenia. Jednak drugi wymóg nie został spełniony, gdyż średnia ocen wynosiła na liście rankingowej za poprzedni rok 4.83, podczas gdy w tabeli nr 2 w pkt 10 załącznika do Zarządzeniem Nr [...] z dnia 31 października 2011 r. w sprawie ustalenia wysokości świadczeń z funduszu pomocy materialnej na rok akademicki 2011/2012, określono minimalną liczbę punktów uprawniającą do ubiegania się o stypendium rektora dla najlepszych studentów na studiach niestacjonarnych na kierunku europeistyka studia niestacjonarne II stopnia wynosi ona 4.88 punktów. Prorektor podkreślił, że na podstawie obowiązujących przepisów, nawet w szczególnych przypadkach, nie można przyznać stypendium rektora studentowi, który na liście rankingowej swojego kierunku, formy i poziomu studiów uzyskał liczbę punktów mniejszą niż minimalna liczba punktów uprawniająca do ubiegania się o przyznanie stypendium rektora. W skardze na powyższą decyzję I. K. wniosła o uchylenie obu decyzji Prorektora ds. studenckich Politechniki Opolskiej. Zarzuciła im naruszenie art.174 ust. 4 znowelizowanej ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, który stanowi, że dotacje z budżetu państwa przeznaczona na stypendia rektora dla najlepszych studentów przeznaczone mają być dla maksymalnie 10 % liczby studentów każdego kierunku. Zdaniem skarżącej, rozumieć przez to należy łącznie studentów wszystkich lat i trybów studiów danego kierunku prowadzonego na danej uczelni, gdyż w ustawie nie ma mowy o tym, że uczelnia może w drodze własnego regulaminu przyznawania pomocy materialnej dla studentów rozróżnić warunki przyznawania stypendiów rektora z podziałem na studentów studiów stacjonarnych i niestacjonarnych. Rozróżnienie, jakiego dokonała Politechnika Opolska zatem nie znajduje uzasadnienia w przepisach, a wyższe wymagania, które muszą spełnić studenci niestacjonarni (konieczność uzyskania wyższej średniej za poprzedni rok akademicki) stanowi dyskryminację. Wszyscy studenci europeistyki posiadają bowiem relewantną cechę, jaką jest właśnie studiowanie na tym kierunku. A zatem, studiowanie tego samego kierunku stanowi cechę obiektywną a każda osoba ją posiadająca i znajdująca się w takiej samej sytuacji powinna być traktowana jednakowo. Wobec tego Politechnika Opolska, ustanawiając system stypendialny wbrew podstawowej zasadzie konstytucyjnej, jaką jest równość wobec prawa, dokonuje nieuzasadnionej dyferencjacji sytuacji studentów. Skarżąca wskazała, że omówione rozróżnienie dziwi tym bardziej, że studia stacjonarne i niestacjonarne traktuje się przecież jednakowo pod kątem wykładanych tam przedmiotów, czy wymaganych do zaliczenia semestru egzaminów. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniósł, że w trakcie prac nad Regulaminem i zarządzeniem w sprawie ustalenia wysokości świadczeń z funduszu pomocy materialnej na rok akademicki 2011/2012 przedstawiciele Samorządu Studenckiego nie kwestionowali przyjęcia w stosunku do studentów studiów stacjonarnych i niestacjonarnych odmiennych kryteriów uprawniających do ubiegania się o stypendium rektora dla najlepszych studentów. Uwag w tej kwestii nie wnosili również studenci Politechniki Opolskiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych powodów niż podniesione przez skarżącą. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 - dalej zwanej P.p.s.a.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje między innymi w wypadku naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego i - zdaniem Sądu - z taką sytuacją mamy do czynienia w kontrolowanej sprawie. Na wstępie przyjdzie dostrzec, że materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 173 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) – zwanej dalej ustawą, określający jedną z form pomocy materialnej dla studentów, jakim jest stypendium rektora dla najlepszych studentów. Stypendium to jest jedną z form pomocy materialnej, udzielanej ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa. Właściwość organu właściwego do wydawania decyzji w tym przedmiocie reguluje art. 175 ust. 2 ustawy. Zgodnie z art. 175 ust. 2 ustawy, stypendia rektora dla najlepszych studentów są przyznawane na wniosek studenta przez rektora. Stosownie do treści art. 175 ust. 3 ustawy (zdanie drugie) w przypadku kwestionowania decyzji rektora w sprawie stypendium dla najlepszych studentów wnioskodawcy przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy składany do tego samego organu. Z kolei w świetle art. 207 ust. 1 ustawy, do decyzji podjętych przez organy uczelni, do których po myśli art. 60 ust. 6 tej ustawy zalicza się także rektor, w indywidualnych sprawach studenckich stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. W myśl art. 207 ust. 2 ustawy, decyzje wydawane przez rektora w pierwszej instancji są ostateczne. W takim przypadku stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Z powyższej regulacji wypływa wprost, że postępowanie w sprawie przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów winno być prowadzone z uwzględnieniem regulacji ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071- zwanej dalej K.p.a.). Z treści art. 127 § 3 K.p.a. wynika, że do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań, które z kolei na mocy art. 140 K.p.a. odsyłają w sprawach nieuregulowanych do odpowiedniego stosowania przepisów o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. Przeanalizowane przepisy prowadzą do wniosku, że organy drugiej instancji zobligowane są do stosowania wszystkich przepisów zawartych w Dziale I zatytułowanym "Przepisy ogólne". W tym art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a., zgodnie z którym pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. W takim brzmieniu przepis ten obowiązuje z dniem 11 kwietnia 2011 r., co nastąpiło na skutek nowelizacji jego treści wprowadzonej na mocy art. 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18 ze zm.). W tym miejscu odnotować należy, że uprzednio zagadnienie dotyczące stosowania przepisu art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. wywoływało w orzecznictwie rozbieżności. Na tym tle wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. akt II GSP 2/06, Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 grudnia 2008 r., sygn. akt P 57/07, a także Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów w wyroku z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt II OPS 2/09 (ONSAiWSA 2009, nr 4, poz. 60). W myśl opisanej uchwały, przepisy o wyłączeniu pracownika powinny mieć zastosowanie do członka samorządowego kolegium odwoławczego, jak również do osoby piastującej funkcję organu, gdyż w sytuacji, gdy dochodzi do ponownego rozpatrzenia wniosku przez ten sam organ, trzeba bezwzględnie oceniać, czy jest możliwe zastosowanie przesłanki wyłączenia pracownika. Jednak w świetle uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt I OPS 13/09, przepis art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. nie ma zastosowania do osoby piastującej funkcję ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 K.p.a. w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 K.p.a. Celem nowelizacji, było zatem usunięcie rozbieżności w tym zakresie poprzez jednoznaczne "wyłączenie pracowników, którzy brali udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, zarówno pracowników organu I instancji, jak również pracowników ministerstw i urzędów centralnych, którzy przygotowują i podpisują decyzje ministrów i kierowników urzędów centralnych, wydawanych na skutek rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy". W ocenie Sądu, zasada ta znajduje zastosowanie również przy rozpatrywaniu sprawy wskutek złożenia wniosku o jej ponowne rozpoznanie w sprawach dotyczących stypendium rektora dla najlepszych studentów, ponieważ omówiona nowelizacja, wobec odesłania w art. 207 ust. 2 ustawy do odpowiedniego stosowania art. 127 § 3 K.p.a., dotyczy również pracowników działających z upoważnienia rektora. Odnosząc powyższe wywody prawne natury ogólnej na grunt kontrolowanej sprawy, to stwierdzić przyjdzie, że prof. dr hab. inż. T. B., który podpisał zaskarżoną decyzję, jest Prorektorem ds. studenckich Politechniki Opolskiej. W niniejszej sprawie, działając na podstawie udzielonego mu upoważnienia, wydał obie decyzje w imieniu Rektora Politechniki Opolskiej. Skoro zatem nie jest on osobą piastującą funkcję organu (Rektora), lecz pracownikiem tego organu, to w sytuacji złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, miał do niego zastosowanie art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. Nieuprawnione było więc w niniejszej sprawie wydanie zaskarżonej decyzji w drugiej instancji przez tego samego pracownika uczelni. Stwierdzone naruszenie prawa, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 3 K.p.a., stanowi podstawę do wznowienia postępowania, stąd należało na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a., orzec jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w pkt. 2 wyroku podjęto stosownie do art. 152 P.p.s.a. ----------------------- 5