II FZ 901/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak, po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 sierpnia 2012 r., sygn. akt I SA/Lu 313/12 w sprawie ze skargi B. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 3 lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2012 r., w sprawie o sygn. akt I SA/Lu 313/12. odmówił przyznania B. B. – nazywanemu dalej "Skarżącym", prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł. W odpowiedzi na wezwanie Skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący we wniosku wskazał, że jedynym jego dochodem jest świadczenie emerytalne w wysokości 1498,98 zł netto. Jako koszty wskazano stałe wydatki na prąd (220 zł), wodę (15 zł), leczenie (80 zł), kosz produkcji rolnej (około 300 zł). Wśród kosztów nie wymieniono zakupu żywności. Skarżący obciążony był również koniecznością zapłaty 1071 zł podatku, tytułem łącznego zobowiązania pieniężnego. Skarżący oświadczył ponadto, że przed złożeniem wniosku wspomógł córkę, pozostającą bez pracy, kwotą 484 zł. Sąd pierwszej instancji odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy, ponieważ z sytuacji majątkowej przedstawionej we wniosku nie wynikało aby zachodziły przesłanki wymienione w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowania przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.". W ocenie sądu pierwszej instancji zestawienie wydatków Skarżącego i jego dochodów nie pozwala na uznanie, że nie jest on wstanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla siebie i rodziny. Uwzględniwszy wszystkie wskazane we wniosku koszty ponoszone przez Skarżącego w jego gestii pozostaje kwota w wysokości około 800 zł, z której Skarżący może zarówno zapewnić sobie zakup niezbędnej żywności, jak i uiścić opłatę sądową w kwocie 100 zł. Skarżący wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na powyższe postanowienie. Skarżący nie zgodził się z argumentacją sądu pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu. Zasadnie Sąd pierwszej instancji odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy - nie zaistniały bowiem przesłanki wyrażone w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy związany jest przesłankami udzielenia prawa pomocy zawartymi w art. 246 § 1: brak zdolności do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (zwolnienie w zakresie całkowitym) lub brak zdolności do poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (zwolnienie w zakresie częściowym). Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że instytucja ta ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. M. Niezgódka - Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, str. 696 i n. i powołane tam orzeczenia). Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, taka sytuacja nie ma miejsca. Za uwzględnieniem zażalenia nie może przemawiać brak środków na wyjazd do sanatorium, ponieważ niemożna zakwalifikować go jako wydatku mieszczącego się w granicach pojęcia "utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny". Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że w gestii Skarżącego pozostają środki wystarczające na pokrycie kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – nawet jeżeli ma to utrudnić zakupienie przez Skarżącego "niezbędnych rzeczy i odzieży". Zważywszy na strukturę wydatków i dochodów, Skarżący mógł poczynić odpowiednie oszczędności w celu zebrania kwoty 100 zł na pokrycie kosztów sądowych. Kierując się wyżej wymienionymi względami, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a.