II OZ 748/12

II OZ 748 / 12 POSTANOWIENIE Dnia 13 września 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz po rozpoznaniu w dniu 13 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lipca 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 564/12 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w części obejmującej zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej postanawia oddalić zażalenie. Sygn. akt II OZ 748 / 12 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 lipca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącej M. K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż ze złożonego przez skarżącą oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że: 1. gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie ze studiującą córką, 2. jej majątek stanowią współwłasność domu o powierzchni 90 m2 oraz nieruchomość rolna o powierzchni 2,14 ha, 3. źródłami dochodu dwuosobowego gospodarstwa domowego są: działalność rolnicza skarżącej (1.500 zł miesięcznie) i alimenty otrzymywane przez jej córkę (900 zł miesięcznie). Składając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, skarżąca wskazała, że zaciągnięte kredyty zostały przeznaczone na piec grzewczy związany z jej działalnością gospodarczą oraz komputer dla uczącej się córki. Zdolność kredytowa została osiągnięta dzięki dochodom z prowadzonego gospodarstwa rolnego. Skarżąca podniosła, że ponieważ prowadzona przez nią działalność gospodarcza nie przynosi dochodów, córka pomaga jej w opłacaniu rachunków. Koszty energii elektrycznej w gospodarstwie domowym również ponosi skarżąca, ponieważ wcześniej właścicielem jej domu był jej ojciec i dotąd nie zmieniono nabywcy energii. Skarżąca nadesłała także zaświadczenie potwierdzające, że I. K. (córka skarżącej) jest studentem czwartego roku studiów stacjonarnych I stopnia na Wydziale [...] Politechniki Warszawskiej, faktury VAT potwierdzające koszt czynszu najmu lokalu oraz koszt energii elektrycznej, związane z działalnością gospodarczą prowadzoną przez skarżącą, umowę kredytu na zakup piekarnika elektrycznego typu HS oraz umowę kredytu na zakup laptopa Sony. Odmawiając skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, Sąd pierwszej instancji wskazał na treść art. 246 § 1 pkt 2 i art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270- zwanej dalej p.p.s.a.). Sąd uznał, że wnioskodawczyni w złożonym na formularzu wniosku nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i córki. Na podstawie przedstawionych dokumentów Sąd stwierdził, że skarżąca nie wykazała, by dochód, którym dysponuje uniemożliwiał jej uiszczenie wpisu sądowego. Skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy w rubryce nr 10 podała, że jedynymi źródłami dochodu są prowadzona działalność rolnicza (1500 zł miesięcznie) oraz alimenty córki (900 zł miesięcznie). Jednocześnie decyzja z dnia 22 lutego 2012 r. wskazuje na przyznanie skarżącej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w kwocie 3935,87 zł. W umowie kredytu na zakup piekarnika elektrycznego z dnia 8 grudnia 2012 r. dochód skarżącej obliczono na kwotę 1304,61 zł. Jako kwotę stałych miesięcznych wydatków wskazano kwotę 300 zł. Przedstawione faktury VAT Sąd uwzględnił, jako potwierdzające wydatki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Co do ponoszonych kosztów kredytu, wydatek na piekarnik elektryczny ocenił je jako konieczny, przez wzgląd na prowadzoną działalność gospodarczą. Skarżąca twierdzi, że w opłacaniu rachunków pomaga jej córka, której jedynym dochodem są alimenty w kwocie 900 zł. Należy rozumieć zatem, że wpłaty z opisem "I. K. WPŁATA" z dnia 28 lutego 2012 r. w kwocie 7000 zł oraz z dnia 2 kwietnia 2012 r. w kwocie 7000 zł pochodzą od córki skarżącej. Wpłacane kwoty kilkakrotnie przewyższają dochód córki skarżącej, która nie pracuje i studiuje na studiach stacjonarnych. Tym samym, również Sąd powziął wątpliwości, co do źródeł dochodu skarżącej oraz jej córki. Odnośnie kosztu kredytu na komputer dla córki, sprzeczność wprowadzają twierdzenia skarżącej z jednej strony, że nie jest w stanie samodzielnie opłacić rachunków i korzysta z pomocy córki, a z drugiej finansuje córce zakup sprzętu komputerowego, obciążając się z tego powodu kosztem zaciągniętego kredytu. Jak zaznaczył Sąd, brak dochodów osiągniętych z prowadzonej działalności gospodarczej oraz ponoszenie kosztów utrzymania tej działalności nie wpływa na przyznanie przez Sąd prawa pomocy. Przepływ środków na rachunku bankowym skarżącej wskazuje, iż ma ona w swobodnej dyspozycji kwoty znacznie przewyższające miesięczny dochód ujawniony we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Uiszczenie wpisu sądowego nie spowoduje, zatem uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącej oraz jej córki. Oceniając wniosek skarżącej, argumenty przestawione w sprzeciwie od postanowienia z dnia 21 maja 2012 r. oraz przesłane dokumenty, Sąd nie dostrzegł podstaw, by zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. skarżąca mogła zostać zwolniona od ponoszenia kosztów postępowania. W świetle powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowił, jak na wstępie na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła M. K., wyjaśniając, iż we wniosku o przyznanie prawa pomocy przyznała, że ma status rolnika (zaświadczenie z Urzędu Gminy o dochodach), a także przychód z tytułu płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego. Ojciec scedował na nią własność rolną ze względu na potrzeby emerytalne. Obecnie ma 82 lata i grunty nie są użytkowane. Skarżąca przyznała także, iż zawsze pracowała zawodowo poza rolnictwem, a przez ostatnie dwa lata z przyczyn niezależnych nie pracowała, co bardzo zachwiało jej stabilność materialną. W grudniu 2011 r. przy wsparciu pożyczkowym przyjaciół podjęła handlową działalność piekarniczą, jednak bardzo wysokie koszty utrzymania sklepu (5000 zł czynsz, 300-500 zł energii elektryczna, ubezpieczenie, raty kredytów, opłaty za wodę, środki czystości) pochłaniają cały dochód. Działalność ma charakter rozwojowy, jednak ze względu na krótki okres egzystencji przychód z działalności jest niezadowalający (zaświadczenie o dochodach w aktach). Obecnie okres wakacyjny (sklep w pobliżu Politechniki Warszawskiej) i urlopowy dodatkowo obniża koniunkturę handlową. Nadto skarżąca poinformowała, że jej córka nie pracuje i studiuje stacjonarnie. Przyznane alimenty w kwocie 900 zł, są egzekwowane przy pomocy komornika (wyciąg z konta bankowego). Nadto mylnie zinterpretowano wpłaty bankowe realizowane przez córkę, bowiem jak informowała wcześniej córka pomaga jej fizycznie w organizacji pracy ze względu na ograniczenia czasowe spowodowane całodzienną (ok. 13h) pracą w sklepie (z powodu ograniczeń finansowych nie zatrudnia dodatkowego pracownika). Skarżąca nadto oświadczyła, że kwoty bankowe realizowane przez córkę nie pochodzą od niej, a są konsekwencją jej działalności handlowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest przy tym obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę. Zwolnienie od tegoż obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Z konstrukcji powołanego powyżej przepisu art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona, zatem powinna podejmować takie czynności, które przekonywałyby Sąd, co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy, bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. W przedmiotowej sprawie, co prawidłowo ustalił Sąd pierwszej instancji, nie zostało wykazane przez wnioskodawczynię, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, szczególnie z tego powodu, iż nie wyjaśniła ona w pełni swojej sytuacji finansowej. Również we wniesionym zażaleniu skarżąca nie wskazała na istnienie takich okoliczności, które pozwalałyby na skuteczne zakwestionowanie oceny dokonanej przez Sąd pierwszej instancji, co do jej sytuacji materialnej i rodzinnej. Szczególnie istotne pozostają tutaj ujawnione przez Sąd pierwszej instancji rozbieżności w twierdzeniach skarżącej dotyczące dwóch wpłat na konto bankowe skarżącej zatytułowanych "I. K. WPŁATA" w wysokości po 7.000 złotych, uwzględniając przedstawioną przez skarżącą sytuację finansową córki jako niepracującej studentki, której jedynym źródeł dochodów są alimenty, których wysokość jest wielokrotnie niższa od dokonanych wpłat. Za niewiarygodne uznał przy tym Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnienia skarżącej zawarte w rozpoznawanym zażaleniu, iż "kwoty bankowe realizowane przez córkę nie pochodzą od mojej córki a są konsekwencją mojej działalności handlowej", już chociażby z powodu opisanego powyżej tytułu przelewu, ale również z tego powodu, że we wniesionym sprzeciwie skarżąca wyjaśniała, że "wpłaty bankowe realizowane przez córkę dotyczą prowadzonej przeze mnie działalności gospodarczej ...". Już tylko te wątpliwości świadczą, iż skarżąca nie wyjaśniła swojej sytuacji finansowej, uniemożliwiając Sądowi jej ocenę, a w konsekwencji przyznanie jej prawa pomocy. Zauważyć również trzeba, szczególnie w świetle powyższych rozważań, iż zasadnie Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę na kolejną sprzeczność dotyczącą zakupu na raty córce laptopa, w sytuacji, gdy jak twierdzi skarżąca, sama korzysta z jej pomocy. Mając powyższe okoliczności na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny nie znajdując podstaw do podważenia stanowiska zaprezentowanego w kontrolowanym postanowieniu Sądu pierwszej instancji, orzekł jak na wstępie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.