IV SA/Gl 1070/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik (spr.) Sędzia WSA Andrzej Matan Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2012 r. sprawy ze skargi J. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Prezydent Miasta K. odmówił J.Ś. przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na pokrycie strat w związku z powodzią w maju i czerwcu 2010r. w kwocie 6.000 zł z przeznaczeniem na pokrycie kosztów przedmiotów znajdujących się w zalanej na skutek powodzi piwnicy w postaci odzieży, obuwia, firan, zasłon, obrusów na łączną kwotę 2.000 zł oraz żelazka, tostera, 2 kamionek glinianych na łączną kwotę 250 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko Kolegium wskazało, że organ I instancji powinien zbadać, czy strona ma zaspokojoną potrzebę w postaci stosownej odzieży i obuwia odpowiadającej porze roku, a następnie winien poddać ocenie, czy w przypadku braku lub niedoboru rodzina jest w stanie we własnym zakresie zabezpieczyć tę konkretną potrzebę. Kolegium podkreśliło, że wskazane we wniosku przedmioty (obok odzieży i obuwia) mogą stanowić przedmioty codziennego użytku, natomiast w ocenie organu nie stanowią one (toster, żelazko, kamionki gliniane, firany, zasłony) niezbędnych przedmiotów użytku codziennego. Po przekazaniu akt do organu I instancji strona w oświadczeniu z dnia [...]r. stwierdziła, że podtrzymuje wniosek z dnia [...]r. dotyczący odzieży, obuwia i niezbędnych przedmiotów użytku domowego. J.Ś. podał, że wnioskowane potrzeby są niezbędne do funkcjonowania jego rodziny. Organ ustalił, że odwołujący nie posiada odzieży, bielizny i obuwia zimowego. Posiada jedynie odzież przejściową. Całość odzieży wymienionej w protokole z dnia 10 [...]r. J.Ś. wycenił na 2000 zł. Natomiast firany wycenił na 540 zł, zasłony na 240 zł, obrusy na 240 zł, koce na 100 zł. Strona oświadczyła też, że sytuacja dochodowa rodziny z tytułu wynagrodzenia żony oraz wynajmu mieszkań nie uległa zmianie. Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...]r. nr [...] odmówił stronie przyznania świadczenia w postaci zasiłku celowego na pokrycie strat w związku z powodzią w maju i czerwcu 2010r. w kwocie do 6.000 zł w postaci: płaszcza zimowego męskiego, kurtek zimowych, dwóch polarów, dwóch par spodni, trzech koszul męskich, bielizny osobistej, trzech par obuwia męskiego o dwóch par obuwia damskiego w łącznej kwocie 2.000 zł, firan 3 komplety w kwocie 540 zł, zasłon 2 komplety w kwocie 240 zł, obrusów w kwocie 240 zł, koców 2 sztuki w kwocie 100 zł oraz żelazka, tostera i 2 kamionek glinianych w łącznej kwocie 250 zł. Wskazano, że odrębnymi decyzjami z dnia [...]r. przyznano J.Ś. zasiłek celowy na pokrycie kosztów zniszczonej odzieży, bielizny i obuwia, zaspokajając tym samym wnioskowaną pomoc. Natomiast rozpatrując wniosek w pozostałym zakresie organ uznał, że przyznanie pomocy finansowej nie miałoby na celu pokrycie kosztów zakupu niezbędnych przedmiotów użytku codziennego i nie byłoby zasadne w myśl art. 3 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Stwierdzono, że pomoc w formie zasiłku celowego nie ma charakteru odszkodowania i nie stanowi rekompensaty za straty w mieniu poniesione w wyniku klęski żywiołowej. Na skutek odwołania od powyższego rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W uzasadnieniu Kolegium powtórzyło, że odrębnymi decyzjami organ I instancji przyznał pomoc na zakup odzieży oraz obuwia i bielizny w łącznej kwocie 400 zł. Natomiast zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. odmówił przyznania pomocy na te same cele, odmiennie rozpatrując wniosek w zakresie tych samych potrzeb. W jednym rozstrzygnięciu organ I instancji przychylił się w części do wniosku strony i przyznał pomoc w ograniczonym zakresie, po czym w innym rozstrzygnięciu odmówił przyznania świadczenia w pełnej wnioskowanej wysokości. Ponadto w zaskarżonej decyzji nie ustalono jaka konkretnie odzież zimowa jest stronie niezbędna w związku ze zniszczeniami wywołanymi przez powódź. Z ustaleń organu I instancji wynika, że J.Ś. nie posiada odzieży, bielizny i obuwia zimowego. Nie zbadano jednak, czy tylko on posiada braki w tej odzieży, czy również jego żona ma niezaspokojone potrzeby w tym zakresie, co wymaga wyjaśnienia. Ponadto konieczne jest ustalenie, czy strona jest w stanie przy wykorzystaniu własnych środków jak i przyznanej pomocy w wysokości 400 zł potrzeby te zaspokoić. Po przekazaniu akt sprawy w trakcie postępowania J.Ś. zmodyfikował wniosek i w dniu [...]r. stwierdził, że oczekuje pomocy w kwocie 2.000 zł. Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...]r. nr [...] na podstawie art. 3 ust. 3, art. 8 ust. 1, art. 39 oraz art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 Nr 175, poz. 1362 ze zm.), odmówił przyznania J.Ś. zasiłku celowego w wysokości 2.000 zł na zakup odzieży, obuwia zimowego, bielizny, koców, poszewek i poszwy na kołdrę, firan, obrusów, zasłon, żelazka, tostera oraz kamionek. Uzasadniając swoje stanowisko, organ stwierdził, iż stosownie do treści art. 40 ustawy o pomocy społecznej osobie lub rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany także osobie lub rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej. Pomoc ta może być przyznana niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi. Odnosząc się do żądań strony Prezydent stwierdził, że zgodnie z art. 3 ust.1 ustawy o pomocy społecznej pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Ponadto w myśl art. 3 ust. 3 tej ustawy rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej). Organ podkreślił, że z potrzeb podanych przez stronę za niezbędne uznać należy jedynie potrzeby w zakresie posiadania jednostkowej odzieży, obuwia i bielizny, umożliwiającej przetrwanie zimy. Zdaniem Prezydenta nie stanowi potrzeby niezbędnej posiadanie po kilka sztuk odzieży, obuwia i bielizny zimowej a tym bardziej posiadanie bielizny osobistej termoaktywnej, obuwia z wkładką goretex czy też kurtki narciarskiej. Potrzebami niezbędnymi nie są także koce, poszewki i poszwy na kołdrę, poduszki, firany, obrusy, zasłony, żelazko, toster oraz kamionki. Jednocześnie organ wskazał, iż mając na uwadze konieczność zaspokojenia potrzeby w postaci odzieży zimowej, przyznano rodzinie strony na podstawie art. 40 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłki celowe w wysokości 400 zł na zakup niezbędnej odzieży i obuwia zimowego. Ponadto z protokołów przesłuchań wynika, że z przyznanej pomocy dokonano zakupu 3 koszul flanelowych, pary spodni, 5 par skarpet dla odwołującego oraz skarpet, rajstop i swetra dla jego żony. Tym samym te potrzeby zostały zaspokojone w pierwszej kolejności. Wobec powyższego organ uznał, że przyznanie wnioskowanej pomocy nie stanowi niezbędnej potrzeby w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, a tym samym jej zaspokojenie nie stanowi celu pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 tej ustawy). Od opisanej decyzji J.Ś. wniósł odwołanie, w którym wyraził swoje niezadowolenie z odmowy przyznania zasiłku celowego. Odwołujący się podkreślił, że odzież, bielizna i obuwie są mu niezbędne do godnej egzystencji. Nie zgodził się ze stanowiskiem organu dotyczącym strat powstałych na skutek powodzi. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy powołał się na regulację zawartą w art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej wskazując, iż zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Podniesiono, iż wyznacznikami ustalenia wysokości tego zasiłku z jednej strony jest sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek ten jest przyznawany, a z drugiej strony możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Natomiast zgodnie z przepisem art. 40 ust. 1-2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego. Może być przyznany także osobie lub rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej. Zasiłek celowy, o którym mowa w art. 40 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej może być przyznany niezależnie od dochodu i nie podlega zwrotowi. Kolegium zwróciło uwagę, iż w rezerwie celowej budżetu Państwa na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych przewidziane są środki finansowe na wypłatę zasiłków celowych dla osób i rodzin poszkodowanych w wyniku katastrof naturalnych. Powołując się na pismo Sekretarza Stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Nr BUSK Ż.5941-3-1/10 z dnia 30 kwietnia 2010r. wskazano, iż kwota zasiłków dla rodzin lub osób najbardziej poszkodowanych nie powinna przekroczyć 6.000 zł i przeznaczona jest na pomoc dla osób lub rodzin, które poniosły straty w gospodarstwach domowych (budynkach mieszkalnych, wyposażeniu gospodarstw domowych) i znalazły się w szczególnie trudnej sytuacji, w której nie mogą zaspokoić niezbędnych potrzeb życiowych w oparciu o posiadane środki własne. Przywołano także pismo Sekretarza Stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Nr SKK-1744/2010 z dnia 27 maja 2010r., gdzie określono wysokość pomocy finansowej przeznaczonej na remont albo odbudowę budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego, który uległ zniszczeniu w związku z powodzią z maja 2010r. Odwołując się do stanu faktycznego sprawy Kolegium stwierdziło, że strona wnioskiem z dnia [...]r. zwróciła się o udzielenie dodatkowej pomocy finansowej na likwidację szkód po powodzi wskazując na szkody w postaci zniszczenia odzieży zimowej i obuwia, poszew, firan i obrusów, żelazka, tostera, 2 kamionek glinianych. W trakcie przeprowadzonego postępowania ustalono, że Pan J.Ś. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną. Dochód miesięczny rodziny wynosi 2.450 zł. Kolegium podzielając stanowisko organu I instrancji stwierdziło, że wnioskowane potrzeby w zakresie zakupu koców, poszewek i poszwy na kołdrę, firan, obrusów, zasłon, żelazka, tosteru oraz kamionek nie stanowią niezbędnych potrzeb w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. W ocenie organu odwoławczego rodzina strony jest w stanie normalnie funkcjonwać nie posiadając tych przedmiotów. Zgodzono się również z twierdzeniem organu, że potrzeby w zakresie zabezpieczenia odzieży, obuwia zimowego i bielizny są potrzebami niezbędnymi. Zgodnie z ustawą o pomocy społecznej za taką potrzebę uznaje się potrzebę, bez której nie można obejść się w warunkach codziennego bytowania. Tym samym jeśli potrzeby rodziny w zakresie zgłoszonych żądań już zostały zabezpieczone poprzez przyznanie pomocy na ten cel lub też zgłoszona w tym zakresie potrzeba ze względu na charakter odzieży, obuwia i bielizny nie może zostać uznana za niezbędną nie jest możliwe zgodnie z art. 3 ust. 1 cyt. ustawy przyznanie świadczeń z sytemu pomocy społecznej. Kolegium przypomniało, że odrębnymi decyzjami z dnia [...]r. organ I instancji przyznał zasiłek celowy na dofinansowanie do zakupu obuwia i bielizny w wysokości 200 zł i oraz do zakupu odzieży w wysokości 200 zł. Z przyznanej pomocy zakupiono 3 kolszule flanelowe, 1 parę spodni, 5 par skarpet dla skarżącego oraz także skarpety, rajstopy i sweter dla żony. Zdaniem organu odwoławczego rodzina strony ma zabezpieczone potrzeby w zakresie posiadania odzieży, obuwia i bielizny odpowiedniej do pory roku. Kolegium wskazało, że J.Ś. w dniu [...]r. podała do protokołu, iż posiada odzież przejściową wiosenną. Natomiast J.Ś. w dniu [...]r. stwierdził, iż posiada odzież, obuwie i bieliznę, jednak nie wystarcza ona do zaspokojenia całości potrzeb. Zdaniem strony konieczny jest zakup przedmiotów wymienionych w protokole z dnia [...]r. Jednakże w ocenie Kolegium oczekiwania rodziny na przyznanie pomocy na zakup m.in. płaszcza zimowego męskiego, 3 kurtek zimowych w tym puchowej, 2 polarów, 3 koszul, 2 par spodni, bielizny osobistej termoaktywnej, 3 par obuwia męskiego, w tym jednego z membraną goretex i 2 par obuwia skórzanego, skarpet zimowych firmy Berghoff, kurtki typu polar zimowej oraz narciarskiej nie można uznać za oczekiwania pomocy na zabezpieczenie niezbędnych potrzeb bytowych. Jednocześnie Kolegium zaznaczyło, że świadczenia z pomocy społecznej nie mają charakteru odszkodowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J.Ś. stwierdził, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją. Podkreślił, że zimowa bielizna stanowi rzeczy niezbędne do życia. Skarżący wskazał na czynności podejmowane przez pracowników socjalnych, których celu on nie rozumie. Stwierdził, iż kryteria uznawania szkody i sposób ich weryfikacji odbiegają od tych, o których słyszał chociażby w środkach przekazu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w motywach kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując kontroli legalności działania organów administracji, w świetle brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne mogą w razie uznania kontrolowanego aktu, za nielegalny w rozumieniu w/w przepisów, uchylić ten akt lub stwierdzić jego nieważność. Zgodnie zaś z art.134 § 1 tej ustawy, rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanymi zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu. Przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego była decyzja wydana w przedmiocie odmowy zasiłku celowego na zakup odzieży, obuwia zimowego, bielizny, koców, poszewek i poszwy na kołdrę, firan, obrusów, zasłon, żelazka, tostera oraz kamionek. Decyzja ta wyznaczyła granice sprawy, w ramach której Wojewódzki Sąd Administracyjny posiada wyżej opisane kompetencje kontrolne. Badając zaskarżoną decyzję z uwzględnieniem powyższych wskazań uznano, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zwrócić należy przede wszystkim uwagę, iż finansowe wsparcie, którego przyznania domagał się skarżący nie jest skierowane bezwzględnie do wszystkich osób, które doznały uszczerbku w wyniku zdarzeń losowych. Adresatem pomocy jest natomiast określony ustawą z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2009r. nr 175 poz. 1362 z późn. zm.) krąg podmiotów, a więc podmiotów znajdujących się w trudnych sytuacjach życiowych, w tym także w sytuacjach wynikłych ze zdarzeń losowych, czy klęsk żywiołowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Nadto, co uznać trzeba także za istotne, celem tego wsparcie nie jest pełna rekompensata z tytułu trudności życiowych, czy poniesionych strat lecz wyłącznie umożliwienie zaspokojenia niezbędnych potrzeb i powrotu do życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Udzielane w ramach pomocy społecznej wsparcie ma charakter pomocniczy, co oznacza, iż tylko uzupełnia środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej i łączyć się musi z współdziałaniem z jej strony, zmierzającym do przezwyciężenia powstałych trudności życiowych. Osoba wnioskująca o przyznanie pomocy zobligowana jest w pierwszej kolejności do przezwyciężania we własnym zakresie swych problemów, a dopiero gdy nie jest w stanie tego dokonać, pomoc społeczna może zostać jej przyznana. Pomimo, iż stosownie do treści art. 40 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy na pokrycie strat losowych czy też związanych z klęską żywiołową lub ekologiczną może zostać przyznany przez organy pomocy społecznej niezależnie od dochodu, to jednak sytuacja majątkowa wnioskodawcy odgrywa istotne znaczenia dla załatwienia sprawy. Ustalenia związane z sytuacją majątkową i życiową wnioskodawcy pozwalają bowiem sprawdzić, czy jest dopuszczalna interwencja ze strony państwa. W sytuacji, gdy osoba lub rodzina wnioskująca o przyznanie pomocy w formie określonej w art. 40 ust. 1 lub 2 ustawy o pomocy społecznej posiadałaby możliwości samodzielnego przezwyciężenia trudności życiowych interwencja taka stanowiłaby o przekroczeniu uprawnień organów pomocy społecznej, a tym samym naruszenie zasady praworządności. Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej stoi na straży praworządności i podejmuje kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.), co w kontrolowanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawie oznacza, iż był zobligowany do sprawdzenia sytuacji majątkowej skarżącego. Zdaniem Sądu organy administracji dokonały zasadnych i prawidłowych ustaleń faktycznych w tym zakresie. Oceniły sytuację finansową skarżącego i jego żony, a na tej podstawie wydały słuszne rozstrzygnięcie mieszczące się w granicach uznania administracyjnego. Wnioskujący o przyznanie pomocy zobligowany jest w pierwszej kolejności do przezwyciężenia we własnym zakresie swych problemów, co wydaje się w pełni możliwe, biorąc pod uwagę jego sytuację życiową i finansową. Jak wynika z oświadczeń złożonych w trakcie wywiadu sporządzonego w dniu [...]r., rodzina skarżącego osiąga dochód w wysokości 2.550 zł. Skarżący od lipca 2010r. prowadzi działalność gospodarczą, na którą uzyskał środki finansowe z Unii Europejskiej. Powtórnie zwracając uwagę na fakt, iż celem wsparcie ze strony pomocy społecznej nie jest pełna rekompensata z tytułu trudności życiowych, czy poniesionych strat lecz wyłącznie umożliwienie zaspokojenia niezbędnych potrzeb i powrotu do życia w warunkach odpowiadających godności człowieka słusznie przyjęto, że wnioskowane przez skarżącego potrzeby, na zakup których odmówiono mu zasiłku celowego nie mieszczą się w zakresie niezbędnych potrzeb bytowych. Należy zgodzić się z ustaleniami organów administracji, co znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym, że rodzina skarżącego ma zabezpieczone potrzeby w zakresie posiadania odzieży, obuwia i bielizny odpowiedniej do pory roku. Decyzjami administracyjnymi wydanymi w odrębnych postępowaniach przyznano bowiem stronie zasiłki celowe na zakup niezbędnej odzieży i obuwia zimowego w wysokości 400 zł. Zakupy te dokonane zostały przez stronę, a miała ona obowiązek dokonać w ich ramach takiego wyboru, który pozwoliłby na zaspokojenie wyłącznie niezbędnej i najbardziej potrzebnej garderoby. W przeciwnym wypadku byłoby to trwonieniem publicznych środków przeznaczonych dla najuboższych. Odnosząc się do zarzutów skargi należy stwierdzić, że konieczność dokonywania czynności w postępowaniu administracyjnym wynikała z kolejnych decyzji organu odwoławczego, uchylającego rozstrzygnięcia organu I instancji. Kryteria uznawania szkody i sposób ich weryfikacji dla celów pomocy społecznej ustalane są natomiast w obowiązujących przepisach prawa, a zgodnie z zasadą praworządności informacje podawane w środkach masowego przekazu nie stanowią podstawy do załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy - zdaniem Sądu - skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku właściwej oceny materiałów sprawy i prawidłowych rozważań prawnych. Z tych względów orzeczono jak w sentencji stosując art. 151 P.p.s.a. ----------------------- 8