I GZ 331/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Sieńczyło – Chlabicz po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] Spółki z o.o. w D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 3 września 2012 r., sygn. akt I SA/Wr 606/12 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi [...] Spółki z o.o. w D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 3 września 2012 r., sygn. akt I SA/Wr 606/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. odmówił [...] Spółce z o.o. w D. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, oddalającego skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego. Za podstawę rozstrzygnięcia Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia. Pismem z dnia [...] lipca 2012 r. strona skarżąca, działając za pośrednictwem doradcy podatkowego, wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 12 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Wr 606/12. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik strony wskazał, że po ustaleniach z mocodawcą, w dniu 19 lipca 2012 r. zamierzał złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie, jednakże w tym dniu - około godziny 15:15 - miała miejsce awaria instalacji elektrycznej, w wyniku której do około godziny 23:00 pracownicy kancelarii nie mieli dostępu do danych zgromadzonych na serwerach, co uniemożliwiło przygotowanie wniosku. Pełnomocnik zaznaczył, że w kancelarii w której pracuje, akta spraw są zasadniczo prowadzone w formie elektronicznej, zatem nie mógł on ustalić danych dotyczących niniejszej sprawy. Dalej wyjaśnił, że niezwłocznie po usunięciu awarii, przygotował wniosek o sporządzenie uzasadnienia, natomiast wysłaniem tego wniosku miał zająć się aplikant, który w tym celu stawił się o godzinie 23:40 w Urzędzie Pocztowym przy ul. [...]. Z uwagi na dużą ilość osób oczekujących w placówce pocztowej, aplikantowi nie udało się nadać przedmiotowej przesyłki przed godziną 24:00, natomiast po tej godzinie Urząd Pocztowy przyjmował korespondencję z datą 20 lipca 2012 r. W ocenie Sądu I instancji podniesione przez pełnomocnika skarżącej okoliczności, można uznać jedynie za jego zaniedbanie, polegające na niedochowaniu należytej staranności w prowadzeniu spraw swojego mocodawcy, którego przy dołożeniu minimalnego wysiłku można było uniknąć i którego nie można zakwalifikować jako braku winy będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu. Wobec tego strona, działająca przez pełnomocnika - nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nastąpiło bez jej winy. W konsekwencji WSA uznał, że w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy nie zostały zrealizowane przesłanki określone w art. 87 § ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2012, poz. 270 - dalej p.p.s.a.), od których zaistnienia uzależnione jest uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie art. 86 § 1 oraz art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie uchybienie terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 12 czerwca 2012 r. miało miejsce z winy pełnomocnika skarżącej. Skarżąca w pierwszej kolejności podnosi, że jej pełnomocnik miał pełne prawo do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku w ostatnim dniu terminu, wykorzystując ten czas na ocenę zasadności zaskarżenia wydanego wyroku, ocenę ewentualnych związanych z tym dla strony kosztów oraz konsultację z mocodawcami. Wobec tego skarżąca nie godzi się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że czynności należało dokonać wcześniej. Ponadto strona wskazuje, że okoliczność podjęcia przez pełnomocnika działań zmierzających do dokonania czynności procesowej w godzinach wieczornych było konsekwencją awarii instalacji elektrycznej mające miejsce w lokalu kancelarii. Awaria ta uniemożliwiła dostęp do akt sprawy prowadzonych w formie elektronicznej. Skarżąca przyznaje, że ustalenie np. sygnatury sprawy byłoby możliwe przez kontakt telefoniczny z Sądem, jednak awaria miała miejsce około godziny 15.15, a w momencie, w którym pełnomocnik skarżącej ustalił, że awaria nie ma charakteru jedynie chwilowego – godziny urzędowania Sądu już minęły. Skarżąca wskazała również, że bezpośrednią przyczyną skutkującą uchybieniem terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, była sytuacja mająca miejsce w placówce pocztowej, po stawieniu się w niej aplikanta wyznaczonego do złożenia wniosku. Pomimo tego, że aplikant stawił się w placówce około godziny 23.40, urzędnik pocztowy odmówił ostemplowania przesyłki jako złożonej w dniu 19 lipca 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a., tj.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Wniosek o przywrócenie terminu powinien zatem powoływać się na okoliczności wskazujące na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 r., II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 roku, sygn. akt IV SA 1153/96, brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe (por. LEX nr 45637). Pełnomocnik skarżącej jako okoliczność wyłączającą winę w uchybieniu terminu wskazuje na awarię instalacji elektrycznej mającą miejsce w lokalu jego kancelarii. Awaria ta miała uniemożliwić dostęp do akt sprawy prowadzonych w formie elektronicznej, który był konieczny do zindywidualizowania postępowania w którym miał być złożony przedmiotowy wniosek. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, że skarżąca (jej pełnomocnik) nie uprawdopodobnił aby uchybienie terminowi było następstwem niezawinionych okoliczności. Po pierwsze jak słusznie zauważył Sąd I instancji, z akt sprawy jednoznacznie wynika, że pełnomocnik strony skarżącej był obecny w dniu 12 lipca 2012 r. na rozprawie, na której ogłoszono wyrok oddalający skargę w przedmiotowej sprawie. Po zamknięciu rozprawy i ogłoszeniu wyroku, pełnomocnik został pouczony przez przewodniczącego składu orzekającego, że uzasadnienie pisemne wyroku zostanie doręczone na wniosek zgłoszony przez stronę w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku. Zatem trudno uznać za uzasadnioną argumentację pełnomocnika zawartą we wniosku o przywrócenie terminu, zgodnie z którą w dniu 19 lipca 2012 r., tj. siódmego dnia od dnia ogłoszenia w trakcie których pełnomocnik poczynił niezbędne "ustalenia z mocodawcą" dotyczące dalszych czynności w niniejszej sprawie - nie był on w stanie "odtworzyć" danych dotyczących przedmiotowej sprawy. Ponadto wszelkie informacje niezbędne do sporządzenia wniosku o uzasadnienie wyroku, takie jak sygn. akt sprawy, czy data rozprawy, zawarte były chociażby w zawiadomieniu o rozprawie, które doręczono - w formie pisemnej - na adres kancelarii pełnomocnika skarżącej w dniu 18 czerwca 2012 r. Zatem nawet, gdyby przyjąć, że pełnomocnik skarżącej nie miał możliwości skontaktowania się z pracownikami Sądu, to bez względu na powyższe mógł dochowując minimum staranności, z łatwością ustalić dane niezbędne do sporządzenia wniosku o uzasadnienie wyroku. W tym miejscu jeszcze raz wymaga podkreślenia, że brak winy w uchybieniu terminu podlega ocenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu, których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Kryteria te są jeszcze surowsze w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron (wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt I SA/Gd 745/98, LEX 42023). Osoby te zobowiązane są do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Kryterium należytej staranności jest podwyższone z tej racji, że adwokat, radca prawny lub doradca podatkowy posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowoadministracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy. Pełnomocnik skarżącej w żaden sposób nie uprawdopodobnił również, że bezpośrednią przyczyną skutkującą uchybieniem terminu był błąd urzędnika pocztowego, który miał odmówić ostemplowania przesyłki zawierającej wniosek o uzasadnienie wyroku jako złożonej w dniu 19 lipca 2012 r., pomimo tego, że osoba która miała tę przesyłkę nadać stawiła się w placówce pocztowej tego dnia około godziny 23.40. Należy bowiem podkreślić, że samo stawienie się ww. osoby w budynku urzędu pocztowego nie mogło być równoznaczne z nadaniem przesyłki, lecz zamiarem jej nadania. Poza tym, za mało wiarygodne należy uznać twierdzenia pełnomocnika skarżącej, że pracownik poczty odmówił ostemplowania przesyłki zawierającej wniosek o uzasadnienie wyroku, jako złożonej w dniu 19 lipca 2012 r., pomimo tego, że złożenie polecenia nadania tej przesyłki miało być dokonane przed godziną 24.00. Natomiast uprawdopodobnienie jest to czynność procesowa stwarzająca w świadomości organu orzekającego (sądu) mniejszy lub większy stopień przekonania o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu (por. A. Wróbel w M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Zakamycze 2000, str. 371). W konsekwencji uznać należy, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a wniosek o przywrócenie terminu nie mógł zostać uwzględniony. Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.