II GZ 174/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Myślińska po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 stycznia 2015 r. sygn. akt III SA/Po 659/12 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia zażalenia na postanowienie dotyczące włączenia dowodu do sprawy z wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 21 stycznia 2015 r. sygn. akt III SA/Po 659/12 odmówił [...] przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. [...], po raz kolejny w niniejszej sprawie, wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowieniem z dnia 15 października 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia stwierdzono, że składając ponowne żądanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz kolejne żądanie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, wnioskodawca nie usunął wątpliwości, jakie budziły już wcześniej złożone oświadczenie majątkowe. Sąd I instancji odmawiając przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wskazał, że z innych spraw znanych Sądowi z urzędu wynika m. in., że wnioskodawca w latach 2004-2011 nieprzerwanie zgłaszał do systemu dopłat rolniczych grunty o pow. ponad 100ha. Skarżący twierdzi, że nie prowadzi działalności rolniczej, jednak w dniu 19 lutego 2014 roku do Wydziału III tutejszego Sądu wpłynęły trzy skargi [...] na decyzje w przedmiocie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania podatkowego w podatku rolnym, leśnym i od nieruchomości za 2011, 2012 oraz 2013 rok (sygn. akt III SA/Po 252-254/14). Z akt administracyjnych tych spraw wynika, że w dniu 25.10.2014 r. zawarto umowę dzierżawy nieruchomości rolnych pomiędzy Agencją Nieruchomości Rolnych a Skarżącym (który zamieszkuje pod adresem [...]). Aktualnie, jako adres zamieszkania, Skarżący wskazuje nieruchomości pod adresem [...], ale w treści wniosku podaje, że "korzysta z jadłodajni CARITASU i noclegowni dla bezdomnych". Ponadto skarżący nadal pełni funkcję prezesa zarządu w Administrator-Zarządca Sp. z o.o., a do maja 2012 r. był udziałowcem tej Spółki. Udziały o łącznej wartości 100.000 zł zbył na rzecz brata [...] (Monitor Sądowy i Gospodarczy z dnia 15 czerwca 2012 roku, Nr 115, poz. 86257). W dniu 27 września 2011 roku, czyli jeszcze przed podpisaniem wskazanej powyżej umowy dzierżawy nieruchomości rolnych z ANR, wnioskodawca został ujawniony w Krajowym Rejestrze Dłużników Niewypłacalnych (Nr [...]). Poza tym kolejne oświadczenie majątkowe skarżącego – złożone w związku z niniejszym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy - nadal nie pozwala ustalić rzeczywistej sytuacji majątkowej i rodzinnej oraz zdolności płatniczych strony postępowania. We wniesionym sprzeciwie skarżący podał, że jest niezdolny do pracy ze względu na chorobę psychiczną, ale nie ujawnił danych o swoim aktualnym stanie majątkowym, ewentualnych zarobkach czy pomocy z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego, wydatkach dotyczących codziennego utrzymania, ewentualnych kosztach leczenia itd. Wobec powyższego WSA stwierdził, że wniosek skarżącego nie zawierał pełnej informacji umożliwiającej ocenę jego zdolności do poniesienia kosztów postępowania. Zażalenie na powyższe orzeczenie złożył [...] wnosząc o jego uchylenie w całości, jako niezgodnego z prawem i stanem faktycznym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Sprawa z wniosku [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w niniejszym postępowaniu została prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniem WSA w Poznaniu z 4 września 2012 r., którym odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy. Z uzasadnienia wspomnianego postanowienia wynika, że skarżący nie wykazał, ani wysokości przychodów, ani kosztów utrzymania koniecznego, zaś jedynie ogólnikowe twierdzenia, że utrzymuje się z pożyczek od różnych osób fizycznych oraz prawnych, należy uznać jako równoważne z brakiem wyjawienia źródeł pozyskiwania środków na zapewnienie koniecznego utrzymania. Wyjaśnienia skarżącego w żaden sposób nie identyfikują, ani źródła, ani wysokości, przychodu i świadczą o ukrywaniu rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej. W konsekwencji przekazane informacje nie stanowią właściwej podstawy dla oceny zdolności płatniczych strony postępowania. Wskazane wyżej prawomocne postanowienie WSA w Poznaniu należy do postanowień niekończących postępowania w sprawie, które mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (art. 165 p.p.s.a.). Bez zmiany okoliczności sprawy sąd nie może jednak uchylić lub zmienić takiego postanowienia. Przez zmianę okoliczności sprawy należy przy tym rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają korektę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy zmiana okoliczności sprawy musi być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Postępowanie dotyczące złożonego przez skarżącego ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy powinno zatem mieć na celu ocenę, czy zmieniły się okoliczności faktyczne bądź prawne, które były podstawą odmowy przyznania prawa pomocy w poprzednim, prawomocnie zakończonym postępowaniu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego zażalenie [...], dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny ocena jego sytuacji jest prawidłowa i nie została skutecznie podważona, ponieważ wnioskodawca w dalszym ciągu nie ujawnił źródeł swoich dochodów. [...] konsekwentnie odmawiając wyjawienia źródeł dochodów uniemożliwił Sądowi zbadanie, czy rzeczywiście uległy zmianie okoliczności i obecnie nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji