I OZ 665/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 14 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 17 lipca 2012 r. sygn. akt II SA/Rz 133/12 odnawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 31 maja 2012 r. sygn. akt II SA/Rz 133/12 oddalającego skargę A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia (...) listopada 2011 r. nr (...) w przedmiocie pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 17 lipca 2012 r. sygn. akt II SA/Rz 133/12 odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 31 maja 2012 r. oddalającego skargę A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia (...) listopada 2011 r. nr (...) w przedmiocie pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki. Z przytoczonego przez Sąd stanu faktycznego wynika, że pismem z dnia 4 lipca 2012 r. A. J. złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 31 maja 2012 r. i doręczenie jego odpisu, wnosząc równocześnie o przywrócenie terminu do złożenia powyższego wniosku. Jako argument uzasadniający podała, że niedotrzymanie terminu nastąpiło z uwagi na niejasne i nieprecyzyjne pouczenie Sądu zawarte w piśmie o zawiadomieniu o terminie rozprawy. Z pouczenia nie wynikało jednoznacznie, że nie zostanie jej doręczona sentencja wyroku. Wskazywało jedynie kiedy winna złożyć wniosek o uzasadnienie. Z treści tego pisma wynikało, że w dniu 31 maja 2012 r. odbędzie się posiedzenie, na którym jej obecność jest nieobowiązkowa. Nie została pouczona, że w trakcie tego posiedzenia zostanie ogłoszone orzeczenie oraz czy jego sentencja zostanie jej doręczona. W związku z powyższym oczekiwała na doręczenie odpisu sentencji, by móc złożyć wniosek o uzasadnienie. Dopiero po rozmowie telefonicznej z pracownikiem sekretariatu WSA w Rzeszowie, "w dniu wczorajszym" (tj. 3 lipca 2012 r.) dowiedziała się, że odbyło się posiedzenie jawne, na którym nastąpiło ogłoszenie wyroku, a odpis sentencji doręcza się z urzędu tylko z posiedzenia niejawnego. O tych okolicznościach nie została wcześniej pouczona. Uzasadniając rozstrzygnięcie w postaci oddalenia ww. wniosku o przywrócenie terminu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wskazał, że w świetle art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku. W myśl zaś art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo o odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny jego uchybienia. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 1, 2 i 4 P.p.s.a.). Warunki powyższe muszą być spełnione łącznie, aby wniosek mógł zostać rozpatrzony pozytywnie. Zatem przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonywujący uprawdopodobni brak swojej winy i wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała cały czas. O braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy zachodzi przeszkoda, której strona przy użyciu największego wysiłku nie mogła usunąć. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w okolicznościach niniejszej sprawy skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Z akt sprawy wynika, że skarżąca pismem z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Rz 133/12 została zawiadomiona o terminie rozprawy. W zawiadomieniu tym wskazano, że stawiennictwo jest nieobowiązkowe i równocześnie zawarto pouczenie o zasadach i trybie doręczania sentencji wyroku, w tym wyroku oddalającego skargę, jak również o trybie i terminie sporządzenia uzasadnienia takiego wyroku. W punkcie 3 tego pouczenia wskazano, że uzasadnienie takiego wyroku jest doręczane na wniosek złożony w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyroku oraz że wniosek złożony po tym terminie jest czynnością bezskuteczną. Zdaniem Sądu treść pisma z dnia 25 kwietnia 2012 r. o zawiadomieniu o rozprawie zawierała jasne i wyraźne pouczenie o trybie i terminie sporządzenia uzasadnienia wyroku oddalającego skargę. W ocenie Sądu pierwszej instancji argumentacja skarżącej, o niezrozumieniu treści pouczenia, nie zasługuje na uwzględnienie i w żaden sposób nie wskazuje na niemożność dokonania przez skarżącą czynności technicznej jaką jest złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Tego rodzaju postępowania skarżącej nie można uznać za nacechowanego starannością jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy procesowe. Niezrozumienia jasnego pouczenia Sądu nie można uważać, za przeszkodę, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku i która uzasadniałaby przywrócenie terminu, tym bardziej, że nawet jeżeli skarżąca miała pomimo prawidłowego pouczenia pewne wątpliwości mogła uzyskać stosowną informację w sekretariacie Sądu. W związku z powyższym Sąd, kierując się zasadami doświadczenia życiowego, uznał, że skarżąca była w stanie dokonać w terminie czynności jaką było złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lipca 2012 r. wniosła A. J.. Zaskarżając postanowienie w całości, zarzuciła obrazę prawa procesowego mającą wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 86 § 1 P.p.s.a. przez jego błędną interpretację i przyjęcie, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu oraz błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż skarżąca została prawidło pouczona o sposobie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie, podczas gdy z doręczonego jej pouczenia nie wynikało, że w razie wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyroku utrzymującego zaskarżoną decyzję w mocy musi ona złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia, a w każdym innym przypadku zostanie ono sporządzone w urzędu. Ponadto pouczenie nie zawierało informacji, że nie zostanie jej doręczona sentencja orzeczenia, nie było również informacji, że ogłoszenie nastąpi w dniu rozprawy, a o jego treści można się dowiedzieć telefonicznie w sekretariacie sądowym. Natomiast z pouczenia wynikało jasno, że może złożyć wniosek zarówno w terminie tygodniowym od ogłoszenia orzeczenia, jak i od doręczenia jego sentencji. Wobec powyższych uchybień wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub o jego zmianę i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 31 maja 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie natomiast do art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym (art. 88 P.p.s.a.). W świetle powołanych przepisów i okoliczności niniejszej sprawy należy stwierdzić, że trafne jest stanowisko Sadu pierwszej instancji, że skarżąca nie uprawdopodobniła w przekonywający sposób, iż uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 31 maja 2012 r. nastąpiło bez jej winy. Skarżąca otrzymała zawiadomienie o rozprawie wyznaczonej na dzień 31 maja 2012 r., czego dowodem jest zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki podpisane przez skarżącą osobiście w dniu 26 kwietnia 2012 r. Najistotniejszym w niniejszym zawiadomieniu są zawarte pouczenia, z których skarżąca z łatwością mogła wywieść, jakie są konsekwencje niestawiennictwa na rozprawie. Oczywistym jest, iż z zawiadomienia wynika, że stawiennictwo na rozprawie jest nieobowiązkowe (z czego skarżąca skorzystała - protokół rozprawy z dnia 31 maja 2012 r., co nie zwalniało skarżącą z obowiązku zaznajomienia się z informacjami zawartymi w pouczeniu. W punkcie 3 pouczenia jednoznacznie wskazano, iż w sprawach w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku, z zaznaczeniem iż złożenie wniosku po upływie powyższego terminu jest czynnością bezskuteczną. W punkcie 4 zaznaczono jednocześnie, że jedynie uzasadnienie wyroku uwzględniającego skargę doręcza się z urzędu. W tej sytuacji należy zauważyć, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wynikało nie z przyczyn nieznajomości przepisów, ale z powodu niezapoznania się z pouczeniem zawartym w zawiadomieniu o rozprawie. To zaś świadczy o niedołożeniu przez stronę należytej staranności, a tym samym o zawinieniu w uchybieniu terminu. Strona skarżąca nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane w zażaleniu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie było niezawinione. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 r., II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 r., sygn. akt IV SA 1153/96, brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe (por. LEX nr 45637). Okoliczności przedstawione przez A. J. nie uprawdopodabniają braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. W tym stanie rzeczy należy uznać, w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka ustanowiona w art. 86 § 1 p.p.s.a., warunkująca przywrócenie uchybionego terminu, a zatem postanowienie Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu. Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak w sentencji postanowienia.