IV SA/Po 218/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska /spr./ Sędziowie WSA Bożena Popowska WSA Donata Starosta Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2012r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Rektora Państwem Wyższej Szkoły Z.im. S. S. w P. z dnia [...] stycznia 2012r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium naukowego, 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Rektora Państwem Wyższej Szkoły Z.im. S.S. w P.na rzecz skarżącego R. W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. Decyzją z dnia [...]listopada 2011 r., nr [...] Rektor Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. S. S. w P. na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. – dalej kpa) i art. 173 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 194 i art. 207 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 z późn. zm.) oraz § 4 Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. S. S. w P. odmówił przyznania R.W. nr albumu [...], studentowi 3 roku studiów niestacjonarnych kierunku Politologia Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. S. S. w P., stypendium Rektora dla najlepszych studentów w roku akademickim 2011/2012. W uzasadnieniu organ wskazał, że R. W. student 3 roku studiów niestacjonarnych kierunku Politologia złożył w dniu [...] października 2011 r. wniosek o przyznanie stypendium Rektora dla najlepszych studentów. W dniu [...] listopada wniosek został uzupełniony oświadczeniem, z którego wynika, iż Pan R. W. jest żołnierzem zawodowym. Zgodnie z art. 194 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym studenci będący kandydatami na żołnierzy zawodowych, będący żołnierzami zawodowymi oraz funkcjonariuszami służb państwowych nie posiadają uprawnień do ubiegania się o pomoc materialną w formie stypendiów, bowiem nie ma do nich zastosowania art. 173 ustawy, z którego wynikają uprawnienia studentów do ubiegania się o pomoc materialną, w tym uprawnienie do otrzymywania stypendium Rektora dla najlepszych studentów. Pismem z dnia [...] grudnia 2012 r. R. W. złożył do Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. S. S. w P. wniosek o ponowne rozpatrzenie wniosku o przyznanie stypendium dla najlepszych studentów w roku akademickim 2010/2011. W uzasadnieniu wniosku podniósł m.in., iż swoją prośbę motywuje niezgodnością prawną przedstawioną w uzasadnieniu odmowy przyznania mi stypendium. Wskazał, że wspomniane w decyzji niezgodności dotyczą, roku akademickiego, za który ma być wypłacone stypendium oraz artykułu 194 ustawy o szkolnictwie wyższym. W pierwszym przypadku w decyzji Rektora wymieniony jest rok akademicki 2011/2012, a nie 2010/2011, w którym osiągnąłem średnią ocen potrzebną do zakwalifikowania mnie do przyznania stypendium. W drugim przypadku niezgodność dotyczy artykułu 194 ustawy Prawa o szkolnictwie wyższym. Jego zdaniem art. 194 ww. ustawy rażąco narusza art. 32 Konstytucji RP. Ponadto w stosunku do niego winny mieć zastosowanie art. 51-55 ustawy z dnia 1 września 203 r. o służbie żołnierzy zawodowych ( Dz. U. z 2010 r. Nr.90, poz. 593 z późn. zm.). Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r., [...] Rektor Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. S. S. w P. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 kpa i art. 173 ust.1, art. 194 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i 4 Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. S. S. w P. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał m. in., że zgodnie z art. 194 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym studenci będący kandydatami na żołnierzy zawodowych, będący żołnierzami zawodowymi oraz funkcjonariuszami służb państwowych nie posiadają uprawnień do ubiegania się o pomoc materialną w formie stypendiów, bowiem nie ma do nich zastosowania art. 173 ustawy, z którego wynikają uprawnienia studentów do ubiegania się o pomoc materialną w tym uprawnienie do otrzymywania stypendium Rektora dla najlepszych studentów. Przepisy tej ustawy nie przewidują żadnych odstępstw od tej zasady ani nie pozwalają na zastosowanie tzw. "luzu administracyjnego", przez co należy rozumieć swobodę organu administracyjnego dokonującego oceny stanu faktycznego i podejmowanie decyzji w oparciu o najlepszą wiedzę i doświadczenie. W tym wypadku przepis został sformułowany w sposób jasny, jednoznaczny i niemożliwa jest jakakolwiek jego interpretacja prowadząca do wniosku, że żołnierze zawodowi w pewnych warunkach nabywają uprawnienie do świadczeń określonych w art. 173 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, w tym do stypendium Rektora dla najlepszych studentów, skoro przepis art. 194 wyraźnie wyklucza te osoby z kręgu osób uprawnionych do tych świadczeń. Nie można też było zgodzić się z zarzutem naruszenia przepisów Konstytucji skoro rozstrzygnięcie oparto na przepisach obowiązującej w tym zakresie ustawy. Przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym są przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie żołnierzy zawodowych i nie ma możliwości rozstrzygania o pomocy materialnej dla studenta w oderwaniu od ustawy zawierającej przepisy szczególne. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł R. W. wskazując, iż jest ona niezgodna z prawem. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że art. 194 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym dotyczy studentów będących kandydatami na żołnierzy zawodowych, będących żołnierzami zawodowymi oraz funkcjonariuszami służb państwowych. Na moje zapytanie o słuszność decyzji Rektora PWSZ w P., wystosowałem zapytanie do Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Pismem nr [...] z dnia [...] grudnia 2011r. Ministerstwo wskazało, że stypendium Rektora dla najlepszych studentów jest formą pomocy materialnej, co kłóci się z przeznaczeniem tej formy nagradzania za najlepsze wyniki w nauce. Przecież formą pomocy materialnej dla studentów mających problemy finansowe są stypendia socjalne, a nie stypendia - jak sama nazwa wskazuje - dla najlepszych studentów. Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego sugeruje się artykułem 52 ustawy z dnia 11 września 2003r. "O służbie żołnierzy zawodowych" oraz Rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej w sprawie nauki żołnierzy zawodowych i kandydatów na żołnierzy zawodowych, w których jest mowa kierowaniu żołnierzy do szkół wojskowych i cywilnych oraz o sposobach udzielania pomocy materialnej dla żołnierzy pobierających naukę. Niestety. MN i SW nie wzięło pod uwagę faktu, że nie każdego żołnierza zawodowego Dowódcy mogą skierować do szkół wyższych cywilnych i wojskowych w celu pobierania nauki. Warunki, które muszą być spełnione aby zgoda Dowódcy Jednostki Wojskowej na naukę żołnierza zawodowego była wydana, określają ustawa o służbie żołnierzy zawodowych w artykułach 52 do 55 i rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2003r. w sprawie nauki żołnierzy zawodowych i kandydatów na żołnierzy zawodowych. Żołnierze, którzy nie spełniają warunków na uzyskanie zgody Dowódcy Jednostki Wojskowej na naukę w wyższej uczelni, a tym samym na pomoc materialną podczas nauki ze strony MON, lecz uczący się w wyższych uczelniach, zgodnie z przepisami branżowymi mają obowiązek tylko poinformować swojego Dowódcę o fakcie podjęcia nauki, lecz nie mogą otrzymać pomocy materialnej, tym samym na uczelni są osobami prywatnymi i zgodnie z art.. 32 Konstytucji RP powinni być traktowani jak zwykli obywatele. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej Ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W przedmiotowej sprawie we wniosku z dnia [...] października 2011 r. r. skarżący wskazał, iż wnosi o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów za rok akademicki 2010/2011. W tym miejscu zauważyć należy, iż decyzja z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] Rektor Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. S. S. w P. odmówił przyznania R.W. nr albumu [...], studentowi 3 roku studiów niestacjonarnych kierunku Politologia Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. S. S. w P., stypendium Rektora dla najlepszych studentów w roku akademickim 2011/2012. Natomiast decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r., [...] Rektor Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. S. S. w P. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, iż we wniosku skarżący złożył oświadczenie o średniej ocen uzyskanych w roku akademickim 2010/11. W takiej sytuacji organ powinien wezwać skarżącego do wyjaśnienia jego żądań, w szczególności, czy wnosi o stypendium Rektora dla najlepszych studentów w roku akademickim 2010/2011, czy w roku akademickim 2011/2012. W przedmiotowej sprawie organ nie wezwał strony do wskazania żądania, tylko samodzielnie dokonał kwalifikacji pisma jako wniosku o stypendium Rektora dla najlepszych studentów w roku akademickim 2011/2012. Mimo, że we wniosku z dnia [...] grudnia 2011 r. o ponowne rozpoznanie sprawy skarżący wskazał, że wnosi o ponowne rozpatrzenie wniosku o przyznanie stypendium dla najlepszych studentów w roku akademickim 2010/2011 organ II instancji także nie wezwał skarżącego do sprecyzowania żądania. Działanie takie, w ocenie składu orzekającego, stanowi naruszenie przepisów postępowania, w tym zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Jedną z zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną m.in. w art. 63, art. 65, art. 128 i art. 140 Kpa, jest odformalizowanie postępowania, tak aby sprawa mogła być rozpoznana zgodnie z intencją i interesem strony. Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej działa na podstawie przepisów prawa (art. 6 Kpa) oraz stoi na straży praworządności i podejmuje kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 Kpa). Ponadto organ ma obowiązek prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 8 Kpa). Organ obowiązany jest również do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organ czuwa ponadto nad tym, aby strony i inne osoby nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 Kpa). W świetle powyższych zasad nie można przyjąć, że jeżeli żądanie jest zredagowane mało zrozumiale, to organ administracji publicznej jest uprawniony do sprecyzowania treści żądania. Jest to niedopuszczalne, gdyż mogłoby doprowadzić do niedopuszczalnej zmiany żądania, wbrew intencji wnoszącego podanie (zob. wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1774/07, LEX nr 518360, wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2002 r., sygn. akt I SA 2188/00, LEX nr 81741, wyrok NSA z dnia 11 czerwca 1990 r., sygn. akt I SA 367/90, ONSA z 1990, nr 2-3, poz. 47). Wniosek wszczynający postępowanie administracyjne, w przypadku wątpliwości co do treści żądania, stanowi podstawę do podjęcia przez organ ustaleń w zakresie rzeczywistej woli osoby, od której pochodzi. Postępowaniu temu towarzyszy należyte i wyczerpujące poinformowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Ponadto wskazać należy, iż dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego to również ustalenie treści żądania strony. Zatem jeszcze raz należy podkreślić, iż jeżeli charakter pisma wniesionego przez stronę budzi wątpliwości, organ powinien wyjaśnić rzeczywistą wolę strony. W niniejszej sprawie organy naruszyły przepisy procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Ponieważ jednak w niniejszej sprawie nie ma potrzeby przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie (art. 136 kpa), dlatego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa uchylił jedynie decyzje organu II instancji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 Ppsa. Rozpoznając sprawę ponownie organ, mając na uwadze poczynione wyżej uwagi winien zwrócić się do strony o sprecyzowanie wniosku. Dopiero po dokładnym ustaleniu intencji strony organ będzie mógł wydać stosowne rozstrzygnięcie. Ponadto organ powinien wziąć pod uwagę, iż art. 194 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym z dniem 1 października 2011 r. został zmieniony ustawą z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw ( Dz. U. nr 84, poz. 455 ).