II OSK 25/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-06-06
Skład orzekający: Andrzej Gliniecki, Andrzej Jurkiewicz, Roman Ciąglewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny prawidłowo odmówił uwzględnienia zarzutu nieistnienia obowiązku rozbiórki, jeśli zobowiązany twierdzi, że obiekt został rozebrany, a z jego elementów wykonano ogrodzenie, a organy nie wykazały jednoznacznie, że ściany obiektu nie zostały rozebrane i czy wysokość pozostałości pozwala na uznanie ich za ściany obiektu budowlanego, a nie ogrodzenie?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok, uznając, że materiał dowodowy zebrany przez organy nadzoru budowlanego był niewystarczający i budził wątpliwości co do faktycznego wykonania obowiązku rozbiórki. Sąd wskazał, że organy nie wykazały jednoznacznie, czy ściany obiektu zostały rozebrane, ani nie ustaliły ich wysokości, co było kluczowe dla rozróżnienia między ścianami obiektu a nowym ogrodzeniem. Ponadto, sąd zwrócił uwagę na niezgodność podstawy prawnej obowiązku w tytule wykonawczym z treścią tego obowiązku.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła egzekucji administracyjnej obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego. Zobowiązani twierdzili, że obiekt został rozebrany, a z jego elementów wykonano ogrodzenie. Organy nadzoru budowlanego odmówiły uwzględnienia zarzutu nieistnienia obowiązku, uznając, że rozebrano jedynie dach, a ściany pozostały. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę zobowiązanych. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, wskazując na niewystarczający materiał dowodowy i wątpliwości co do faktycznego wykonania obowiązku rozbiórki.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania. Zasądził od Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie na rzecz T. S. i D. S. solidarnie kwotę 400 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Gliniecki (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz Protokolant: starszy inspektor sądowy Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej T. S., D. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 19 lipca 2012 r. sygn. akt II SA/Rz 366/12 w sprawie ze skargi T. S., D.S. na postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie na rzecz T. S. i D. S. solidarnie kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 19 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Rz 366/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę T. S. i D. S. na postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym.
Jak wynika z akt sprawy, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krośnie decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., znak: [...] nakazał D. i T. S. dokonać rozbiórki budynku składowego o wymiarach 5,60 m x 0,56 m dobudowanego do budynku garażowego na działce nr [...] w D., bezpośrednio przy granicy z działką nr [...]. Następnie Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] uchylił powyższą decyzję i nakazał D. i T. S. rozbiórkę obiektu budowlanego spełniającego funkcję użytkową budynku gospodarczego o wymiarach 5,60 m x 0,56 m, dobudowanego do budynku garażowego na działce nr [...] w D., bezpośrednio przy granicy z działką nr [...].
W dniu 28 kwietnia 2011 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krośnie przeprowadził kontrolę w sprawie wykonania decyzji z [...] grudnia 2009 r. i stwierdził, że zdemontowany został daszek nad obiektem, którego nakazano rozbiórkę. Natomiast T. S. załączył do protokołu oświadczenie, z którego wynika, że dokonał rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego, a z elementów odzyskanych wykonał ogrodzenie betonując słupki konstrukcyjne w gruncie i mocując do nich powyższe elementy, przedłużając istniejące ogrodzenie z prefabrykatów betonowych.
PINB w Krośnie upomnieniem z dnia [...] maja 2011 r. [...], na podstawie art. 15 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 954 ze zm. – dalej u.e.p.a.) wezwał D. i T. S. do wykonania nałożonego obowiązku w terminie 14 dni od dnia doręczenia, pod rygorem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego.
Pismem z dnia 25 maja 2011 r. D. i T. S. wnieśli sprzeciw do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krośnie (1 czerwca 2011 r. data wpływu) twierdząc, że obiekt, który był przedmiotem nakazu rozbiórki już nie istnieje bowiem został rozebrany, a z elementów pochodzących z rozbiórki wykonano ogrodzenie działki.
W dniu 6 lipca 2011 r. organ nadzoru budowlanego przeprowadził ponownie kontrolę i w jego ocenie został rozebrany jedynie dach obiektu, którego nakazana była rozbiórka. Natomiast T. S. oświadczył, że podtrzymuje swoje wcześniejsze stanowisko wyrażone w piśmie do PINB i załączył zdjęcia, które jego zdaniem świadczą o rozbiórce również ścian obiektu i wykonaniu z tych elementów ogrodzenia nie przekraczającego 2,20 m.
Wobec niewykonania ciążącego na zobowiązanych obowiązku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krośnie wystawił tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] września 2011 r. i postanowieniem z [...] września 2011 r. nr [...] nałożył na D. i T. S. grzywnę w wysokości 500 zł w celu przymuszenia do wykonania wspomnianego wyżej obowiązku oraz ustalił opłatę 50 zł za wydanie postanowienia.
D. S. i T. S. w dniu 17 października 2011 r. zgłosili, na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a., zarzut. Wskazali, że nałożony obowiązek nie istnieje, został on wykonany przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, o czym informowali pismem z dnia 10 grudnia 2010 r. Odrębnym pismem wyżej wymienieni złożyli zażalenie w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krośnie postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...], na podstawie art. 34 § 1 w związku z art. 33 pkt 1 u.p.e.a. odmówił uwzględnienia zgłoszonych zarzutów i wniesionego zażalenia. Organ podał, że nałożony obowiązek nie został przez zobowiązanych wykonany. W dniu 6 lipca 2011 r. przeprowadzono czynności kontrolne, które wykazały, że został jedynie zdemontowany dach obiektu, nie zostały rozebrane ściany. Za bezzasadne organ uznał twierdzenia zobowiązanych, że obiekt został rozebrany, a to co pozostało nie jest ścianą tylko ogrodzeniem o wysokości nie przekraczającej 2,20 m, wykonane z elementów, które tworzyły ścianę.
Zażalenie na to postanowienie złożyli T. S. i D. S.
Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r., Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 144 k.p.a. oraz art. 33 pkt 1, art. 34 § 1 i § 5 u.p.e.a. uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krośnie z dnia [...] listopada 2011 r. i jednocześnie odmówił uwzględnienia zgłoszonego zarzutu. W uzasadnieniu podał, że organ rozpatrując zażalenie na postanowienie w sprawie zarzutów dotyczących prowadzenia egzekucji administracyjnej, bada ich zasadność w granicach określonych w art. 33 u.p.e.a. Podstawą ich uwzględnienia jest ustalenie, czy prowadzone postępowanie dotknięte jest jedną z wad wymienionych w ww. przepisie. Organ odwoławczy stwierdził, że zgłoszony zarzut jest nieuzasadniony. Wskazał, że pismem z dnia 10 grudnia 2010 r. T. S. poinformował PINB w Krośnie, o wykonaniu obowiązku rozbiórki obiektu. Tymczasem w aktach sprawy organu I instancji zalega notatka służbowa z dnia 17 grudnia 2010 r., z której wynika, że rozebrany został daszek obiektu, natomiast nie rozebrano ścian. Następnie w dniu 28 kwietnia 2011 r. przeprowadzona została kontrola, w trakcie której stwierdzono, że zdemontowany został daszek nad przedmiotowym obiektem budowlanym. T. S. oświadczył, że dokonał rozbiórki obiektu a z elementów odzyskanych wykonał ogrodzenie, betonując słupki konstrukcyjne w gruncie i mocując do nich powyższe elementy i przedłużając istniejące ogrodzenie z prefabrykatów betonowych. Kolejna kontrola przeprowadzona w dniu 6 lipca 2011 r. wykazała, że dach obiektu rozebrano, natomiast nie zostały rozebrane ściany obiektu od strony działek nr [...] i [...]. Zdaniem PWINB w Rzeszowie, powyższe ustalenia, nie pozwalają na stwierdzenie, że będący przedmiotem postępowania egzekucyjnego obiekt został w całości rozebrany. Każda z kontroli wykazała, że rozebrany został tylko dach, nie dokonano natomiast rozbiórki ścian obiektu. Zobowiązani w żaden sposób nie udokumentowali samej rozbiórki ścian (co powinni wykazać, zanim wybudowali – jak sami twierdzą – ogrodzenie). Zatem obowiązek objęty postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nadal istnieje, prawidłowo więc organ I instancji odmówił uwzględnienia zarzutu zgłoszonego na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a. Powołując się na art. 122 § 2 i art. 34 u.p.e.a. PWINB w Rzeszowie podał, że organ egzekucyjny nie miał natomiast podstaw prawnych do rozpatrzenia zażalenia wniesionego przez zobowiązanych wraz ze zgłoszonym zarzutem. Z tej przyczyny uchylił w całości postanowienie i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyższe postanowienie PWINB w Rzeszowie z dnia [...] lutego 2012 r. wnieśli T. S. i D. S.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 19 lipca 2012 r. sygn. akt II SA/Rz 366/12, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zgodnie z art. 3 u.p.e.a. egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji (jak to ma miejsce w kontrolowanej sprawie) lub postanowień właściwych organów, albo w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego – bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. Uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej opisanych wyżej obowiązków (wierzycielem) jest stosownie do art. 5 § 1 pkt 1 u.p.e.a. właściwy do orzekania organ I instancji, za wyjątkiem przypadków wymienionych w pkt 4 (który nie miał w sprawie zastosowania). W postępowaniu dotyczącym egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym organ ten może wystąpić także w roli organu egzekucyjnego (art. 20 § 1 pkt 4 u.p.e.a.), co miało miejsce w kontrolowanym postępowaniu. Stosownie do art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji administracyjnej w analizowanych przypadkach następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, a jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym – przystępuje on z urzędu do egzekucji na podstawie wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego (art. 26 § 4 u.p.e.a.). Organ egzekucyjny bada z urzędu jedynie dopuszczalność egzekucji administracyjnej, natomiast nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Stanowi o tym art. 29 § 1 u.p.e.a. Z tak rozumianego obowiązku badania dopuszczalności egzekucji PINB w Krośnie wywiązał się należycie, gdyż niewykonanie egzekwowanego obowiązku w czasie doręczenia zobowiązanym tytułu wykonawczego, w świetle materiału zebranego w sprawie, jest bezsporne.
Sąd podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie egzekwowany jest obowiązek o charakterze niepieniężnym, tj. skierowany do T. i D. S. nakaz rozbiórki obiektu budowlanego spełniającego funkcję użytkową budynku gospodarczego, o wymiarach 5,60 x 0,56 m, dobudowanego do budynku garażowego na działce nr [...] w D., bezpośrednio przy granicy z działką nr [...] (określony w decyzji skontrolowanej wyrokiem tut. Sądu, sygn. akt II SA/Rz 361/10 z dnia 12 sierpnia 2010 r., oddalającym skargę D. i T. S.). Do egzekucji tego obowiązku PINB w Krośnie, tj. organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem przystąpił po doręczeniu zobowiązanym wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego w dniu [...] września 2011 r., a po uprzednim skierowaniu do zobowiązanych upomnienia z dnia 17 maja 2011 r. z informacją, że niewykonanie obowiązku w wyznaczonym terminie (14 dni od doręczenia upomnienia) spowoduje skierowanie sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, doręczonego w dniu 20 maja 2011 r. Niewykonanie przez zobowiązanych obowiązku rozbiórki, jak wynika z akt sprawy, zostało stwierdzone protokołami z kontroli przeprowadzonych w dniach 17 grudnia 2010 r., dnia 28 kwietnia 2011 r. i dnia 6 lipca 2011 r. Wskazują one jednoznacznie (wraz ze sporządzonymi wówczas zdjęciami), że rozebrany został jedynie dach obiektu, natomiast jego ściany od strony działki nr [...] i nr [...] nie zostały rozebrane. W takiej sytuacji nie było więc podstaw do uznania, że obowiązek nakazu rozbiórki został przez zobowiązanych wykonany.
W ocenie Sądu, odmowa uwzględnienia przez organ egzekucyjny zarzutu zgłoszonego pismem z dnia 14 października 2011 r. na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a. jest prawidłowa i nie narusza prawa. Niewykonanie przez zobowiązanych egzekwowanego obowiązku w czasie doręczenia im tytułu wykonawczego nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości. Na akceptację Sądu nie zasługują też twierdzenia zawarte w powyższym piśmie, jakoby należało mówić o nieistnieniu obowiązku, ponieważ został on wykonany przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Przepis art. 33 pkt 1 u.p.e.a. pozwala wprawdzie oprzeć zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego m.in. na nieistnieniu obowiązku, ale zestawienie tegoż przepisu z art. 29 § 1 zd. drugie u.p.e.a. prowadzi do wniosku, że chodzi tu wyłącznie o sytuację, gdy nieistnienie obowiązku jest następstwem okoliczności, która nastąpiła po wydaniu tytułu wykonawczego; na takie okoliczności zobowiązani jednak nie powoływali się.
Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 19 lipca 2012 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli D. S. i T. S. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz w zw. z art. 33 pkt 1 i art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. polegające na tym, iż Sąd I instancji w wyniku nieprawidłowej kontroli legalności działalności administracji publicznej, nie zastosował określonego w ustawie środka w postaci uchylenia – naruszającego przepisy postępowania – postanowienia organu administracyjnego II instancji, mimo że zebrany organ materiał dowodowy (stanowiący podstawę ustalenia stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie) okazał się być niewystarczający, niedokładny i budzący poważne wątpliwości podczas gdy należyte uzupełnienie materiału dowodowego w niniejszej sprawie (m.in. poprzez dokonanie ponownych, dokładnych oględzin przedmiotu sporu oraz przesłuchanie wnioskowanych przez skarżących świadków) oraz prawidłowa jego ocena, pozwoliłyby wysunąć korzystne dla skarżących wnioski i uwzględnić stawiany przez ww. w postępowaniu egzekucyjnym zarzut, iż nałożony na nich obowiązek rozbiórki obiektu nie istnieje, gdyż został wykonany.
Skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy WSA w Rzeszowie do ponownego rozpoznania oraz o zasadzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania.
W niniejszej sprawie nie dostrzeżono okoliczności mogących wskazywać na nieważność postępowania sądowoadministracyjnego.
Skarga kasacyjna nie jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw.
Spornym w tej sprawie jest, czy skarżący wykonali w całości obowiązek nakazu rozbiórki obiektu budowlanego spełniającego funkcję użytkową budynku gospodarczego, o którym mowa w tytule wykonawczym z dnia 30 września 2011 r.
Zdaniem skarżących obowiązek ten został wykonany i w miejscu, w którym stoi ściana rozebranego obiektu budowlanego, zostało postawione ogrodzenie z elementów porozbiórkowych, nieprzekraczające swą wysokością 2,20 m.
Stanowisko organów nadzoru budowlanego uwidocznione w protokołach z przeprowadzanych kontroli jest odmienne, gdyż stwierdza się jedynie zdemontowanie dachu obiektu budowlanego, którego nakazano rozbiórkę. Z tym stanowiskiem nie zgadza się T. S., składając oświadczenie o dokonanej rozbiórce obiektu budowlanego i postawieniu w tym miejscu ogrodzenia z elementów pozostałych po ścianie z rozebranego obiektu budowlanego (budynku gospodarczego). Sąd pierwszej instancji kontrolując postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2012 r. i oddalając skargę skarżących to postanowienie, przyjął pogląd zaprezentowany przez organy nadzoru budowlanego.
Nie ulega wątpliwości, że to co zostało opisane w protokołach pokontrolnych i przedstawione na załączonych fotografiach, nie jest to już obiekt budowlany opisany w decyzjach administracyjnych nakazujących rozbiórkę. Bezspornym też jest, że został rozebrany daszek nad dobudowanym obiektem do budynku garażowego i w tym zakresie nie ma rozbieżności stanowisk pomiędzy skarżącymi a organami nadzoru budowlanego. Sporne jest jedynie to, czy została całkowicie rozebrana ściana budynku, którego nakazano rozbiórkę, stojąca od strony działek nr ewid. [...] i [...]. Zdaniem skrzących przedmiotowa ściana została rozebrana i w tym miejscu stoi obecnie ogrodzenie o wysokości poniżej 2,20 m zmontowane z elementów tej ściany.
Organy orzekające w sprawie, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia twierdzą, że "jedynie dach obiektu został rozebrany, nie zostały natomiast rozebrane ściany obiektu od strony działek ewid. nr [...] i [...]".
Z tym ostatnim poglądem, prezentowanym przez organy trudno się zgodzić, gdyż w żadnym z protokołów z przeprowadzonych kontroli nie wykazano jaką obecnie mają wysokość te nierozebrane (zdaniem organu) ściany obiektu od strony działek nr ewid. [...] i [...] co pozwoliłoby ustalić, czy są to jeszcze nierozebrane ściany obiektu budowlanego, czy też nowe ogrodzenie działki wzniesione w tym miejscu przez skarżących. Nietrudno to było sprawdzić, gdyż jak wynika z akt sprawy sporne ściany obiektu, którego nakazano rozbiórkę miały wysokość ok. 2,30–2,40 m. Natomiast wzniesione po rozbiórce obiektu budowlanego ogrodzenie, jak twierdzą skarżący, ma wysokość poniżej 2,20 m. Wyjaśnienie tej okoliczności może stanowić odpowiedź na to, czy skarżący dokonali rozbiórki obiektu budowlanego objętego tytułem wykonawczym z dnia [...] września 2011 r., czy też nie. Tym samym da to odpowiedź, czy zgodnie z prawem zostało wydane zaskarżone postanowienie odmawiające uwzględnienia zgłoszonego zarzutu.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stwierdzono, iż "nie mają potwierdzenia w rzeczywistości argumenty skarżących, że ściany zostały całkowicie rozebrane, a następnie zostało wybudowane z nich ogrodzenie". Organy nadzoru budowlanego jednak też nie wykazały, że tak nie było w rzeczywistości.
W związku z powyższym należy się zgodzić z zarzutami skargi kasacyjnej, "że zebrany przez organy materiał dowodowy (stanowiący podstawę ustalenia stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie) okazał się być niewystarczający, niedokładny i budzący poważne wątpliwości", czym naruszono przepisy art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 80 k.p.a.
Należy zgodzić się z poglądem wynikającym z orzecznictwa sądowego, że nakaz rozbiórki obiektu budowlanego dotyczy całego obiektu, wszystkich jego elementów. Nie oznacza to jednak, że w miejscu gdzie stał rozebrany obiekt, nie może być wzniesiony inny obiekt, wykonany z elementów porozbiórkowych, jak np. ogrodzenie, które zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 23 wymaga zgłoszenia jedynie w przypadkach określonych w art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Wzniesienie takiego ogrodzenia przez skarżących, nie musi oznaczać, że nie dokonali wcześniej nakazanej rozbiórki obiektu budowlanego, gdyż ogrodzenie jest innym obiektem budowlanym (urządzeniem budowlanym), niż ten, którego nakazano rozbiórkę. Jeżeli organy nadzoru budowlanego uważają, że przedmiotowe ogrodzenie zostało wzniesione niezgodnie z prawem, powinny wszcząć odrębne postępowanie, a nie łączyć tego z nakazaną rozbiórką, gdyż brak tu jest tożsamości przedmiotowej pomiędzy tymi zamierzeniami. Nakaz rozbiórki obiektu budowlanego wynikający z ostatecznej decyzji administracyjnej i wystawiony w oparciu o tę decyzję tytuł wykonawczy nie mogą obejmować innego obiektu, który nie był w nich wskazany identyfikując go jako element niedokonanej rozbiórki (niewykonanie obowiązku).
Nakazu rozbiórki obiektu budowlanego na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego nie można też rozumieć jako nakazu zniszczenia materiałów, z których był zbudowany ten obiekt, czy też zakazu użycia tych materiałów do wykonania innych robót budowlanych.
Rozbiórka obiektu budowlanego nie zawsze musi wiązać się z fizycznym jej dokonaniem, niekiedy może to oznaczać przeniesienie danego obiektu w inne miejsce, usunięcie z określonego miejsca (wyroki NSA z: 31 sierpnia 2005 r., OSK 1922/04, Lexis.pl nr 1913854, 4 grudnia 2012 r. II OSK 1389/11, Lexis.pl 5153734). Nie można też więc wykluczyć dokonania rozbiórki obiektu budowlanego przez jego częściową rozbiórkę, demontaż lub przebudowę, jeżeli to doprowadzi do stanu zgodnego z prawem np. powstania obiektu budowlanego niewymagającego pozwolenia na budowę ani zgłoszenia.
Nie wiadomo jak rozumieć pogląd organu drugiej instancji, który stwierdza w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia: "Jeżeli zobowiązany wykonał w całości obowiązek objęty tytułem wykonawczym, powinien to wykazać po dokonaniu rozbiórki" i dalej: "Samej rozbiórki ścian jednak nie udokumentowali".
Z powyższych stwierdzeń nie wynika, jak strona ma wykazać dokonanie rozbiórki i jak udokumentować to organowi, i z czego ten obowiązek wynika, z jakiego konkretnie przepisu.
Jedno jest pewne w niniejszej sprawie, że to co obecnie stoi na gruncie to nie jest już ten obiekt budowlany, którego nakazano rozbiórkę, brak też dostatecznych dowodów, że nie dokonano w całości nakazanej rozbiórki. Nie rozważano też, czy nowo powstały fragment ogrodzenia jak to określają skarżący, został wzniesiony z naruszeniem prawa i czy można domagać się jego rozbiórki w oparciu o istniejący tytuł wykonawczy w postępowaniu egzekucyjnym.
Należy też zauważyć, że w tytule wykonawczym jako podstawę prawną obowiązku (pkt 24) wskazano decyzję z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...], która została uchylona w całości decyzją Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2010 r., natomiast treść obowiązku zamieszczonego w pkt 25 tytułu wykonawczego, wynika z osnowy tej ostatniej decyzji. Podstawa prawna obowiązku uwidoczniona w tytule wykonawczym, nie może wynikać z innego orzeczenia (decyzji), niż treść obowiązku, tym bardziej że decyzja, z której wynika podstawa prawna obowiązku została uchylona w całości przed wystawieniem tytułu wykonawczego.
Powyższe rozważania wskazują, że poza tym, że stan faktyczny sprawy budzi w tym przypadku poważne wątpliwości, skutkiem czego przedwczesne jest wydanie postanowienia odmawiającego uwzględnienia zgłoszonego zarzutu, to również Sąd pierwszej instancji niezbyt wnikliwie dokonał kontroli zaskarżonego aktu, czym zostały naruszone przepisy art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a., jak trafnie wskazuje się w skardze kasacyjnej.
Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 oraz art. 203 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło