I SA/Wa 721/12

WyrokWSA w Warszawie2012-08-01

Skład orzekający: Małgorzata Boniecka – Płaczkowska, Maria Tarnowska, Dariusz Pirogowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy interes społeczny przemawia za wszczęciem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej na wniosek organizacji społecznej, gdy dotyczy to budowy autostrady, która może mieć wpływ na zabytek?
Ratio decidendi
Interes społeczny, jako pojęcie nieokreślone i zmienne, musi być każdorazowo oceniany przez organ administracyjny w kontekście konkretnej sprawy. W sytuacji, gdy budowa autostrady leży w ważnym interesie społeczno-gospodarczym kraju, a ingerencja w zabytek jest ograniczona i zgodna z przepisami ustawy o ochronie zabytków, a także gdy decyzja jest ostateczna i wykonana, interes społeczny nie przemawia za wszczęciem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji na wniosek organizacji społecznej. Ocena ta uwzględnia również harmonizację ochrony zabytków z innymi wartościami prawnymi, takimi jak bezpieczeństwo i zdrowie mieszkańców.
Stan faktyczny
Stowarzyszenie "Z." wniosło o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków pozwalającej na budowę autostrady, wskazując na wartości zabytkowe zespołu architektoniczno-produkcyjnego. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego odmówił wszczęcia postępowania, uznając brak interesu społecznego. Stowarzyszenie złożyło skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów KPA dotyczących udziału organizacji społecznych i interesu społecznego. Sąd oddalił skargę, uznając, że interes społeczny nie przemawia za wszczęciem postępowania w tej sprawie.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Stowarzyszenia "Z."

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia "Z. [...]" w W. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z [...] lutego 2012 r. nr [...] Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego po ponownym rozpatrzeniu, na wniosek Stowarzyszenia [...], sprawy rozstrzygniętej postanowieniem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] sierpnia 2011 r. nr [...] tj. wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w W. z [...] września 2010 r.nr [...], pozwalającej Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad na realizację prac związanych z budową odcinka "[...]" autostrady [...] oraz nadającej tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, utrzymał w mocy postanowienie z [...] sierpnia 2011 r. W uzasadnieniu organ nadzoru wskazał, że decyzją z [...] września 2010 r. nr [...] [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków pozwolił Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad na realizację prac związanych z budową odcinka "[...]" autostrady [...], zgodnie z zakresem przedstawionym we wniosku (wykonanie ekranu antywibracyjnego, ustawienie tymczasowego ekranu ochronnego, przebudowa istniejącej sieci gazowej, wybudowanie fragmentu autostrady wraz z elementami wyposażenia - przejściem dla zwierząt, barierami drogowymi, kolumną alarmową kanalizacją deszczową, murem oporowym, ekranem akustycznym, ogrodzeniem i zielenią osłonową). Decyzji tej został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego postanowieniem z [...] grudnia 2010 r., nr [...] stwierdził niedopuszczalność odwołania złożonego przez Stowarzyszenie [...] od tej decyzji. Pismem z 25 lutego 2011 r. Stowarzyszenie [...] wniosło, na podstawie art. 31 § 1 kpa o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków oraz o dopuszczenie do udziału w tym postępowaniu. W uzasadnieniu wniosku Stowarzyszenie wskazało na wartości zabytkowe zespołu architektoniczno-produkcyjnego w P. potwierdzone w wielu opiniach dotyczących jego walorów przyrodniczych, kulturowych i historycznych (m.in. w opinii KOBiDZ z [...] lipca 2008 r. oraz opinii wykonanej na zlecenie KOBIDZ przez dr hab. J. D. z 21 września 2010 r.). Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego odmówił wszczęcia postępowania w tej sprawie. W uzasadnieniu organ wskazał, że za wszczęciem tego postępowania nie przemawia interes społeczny. W ocenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego tak ogólne sformułowania, jakie zostały zawarte we wniosku Stowarzyszenia, nie dają podstaw do wyprowadzenia interesu społecznego we wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] września 2010 r., tym bardziej, że ewentualna zmiana korytarza autostrady [...] na odcinku od węzła "[...]" do węzła "[...]", wiązałaby się z przerwaniem zaawansowanych prac budowlanych, ale także z przeprojektowaniem jej przebiegu na odcinku tych węzłów. Ewentualny nowy przebieg autostrady [...] musiałby zostać zlokalizowany w rejonie cmentarza parafialnego w P. wpisanego do rejestru zabytków pod nr [...] decyzją z [...] lutego 1991 r. Ponadto wprowadzenie takiej zmiany wiązałoby się z koniecznością wywłaszczenia z prawa własności nieruchomości właścicieli przyległych terenów, wyburzeniem budynków mieszkalnych oraz zbliżeniem trasy autostrady do obszarów zwartej zabudowy mieszkaniowej w miejscowości K., co mogłoby spowodować naruszenie społeczno-gospodarczego dobra jakim jest bezpieczeństwo zdrowia i życia mieszkańców terenów sąsiadujących z autostradą. Organ wyjaśnił, że wybudowanie autostrady [...], leży w interesie społeczno-gospodarczym kraju stanowiąc istotny element układu drogowego. Autostrada [...] na odcinku od węzła "[...]" do węzła "[...]" stanowi istotny element całej autostrady [...] łączącej W. z Ł., P. oraz granicą państwa w S. Ponadto, organ ochrony zabytków wskazał, że z pisma Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z 28 lipca 2011 r. wynika, iż autostrada [...] na całym odcinku od L. do W. o długości [...] km jest już zaprojektowana i prowadzone są na niej roboty budowlane. Ewentualne przerwanie zaawansowanych już z w tej chwili prac budowlanych oraz zmiana korytarza autostrady wiązałaby się z koniecznością odstąpienia przez Skarb Państwa od umów z wykonawcami robót budowlanych na całym odcinku co skutkowałoby koniecznością zapłaty przez Skarb Państwa kar umownych sięgających setek milionów złotych. Dodatkowo Skarb Państwa musiałby ponieść olbrzymie koszty związane z rekultywacją terenów obecnej budowy, które nie znalazłyby się w ewentualnym nowym korytarzu autostrady [...]. Stowarzyszenie [...] złożyło wniosek o ponowne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy, wskazując m.in., że Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego w zaskarżonym postanowieniu nie wziął pod uwagę opinii, z których, zdaniem Stowarzyszenia, w sposób oczywisty wynika wielka i unikatowa wartość przedmiotowego zespołu oraz zagrożenia spowodowane budową autostrady na jego części. Stowarzyszenie [...] podniosło, że wszczęcie żądanego przez nie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności pozwolenia konserwatorskiego, jest niezbędne w celu jego wyeliminowania z obrotu prawnego i uniemożliwienia w ten sposób zniszczenia założenia w znacznej części, a w pozostałej części narażenia zabytku na uszczerbek spowodowany drganiami i immisjami generowanymi przez autostradę. W toku ponownego postępowania Minister wskazał, że zgodnie z art. 31 § 1 kpa organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: 1) wszczęcia postępowania, 2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej służy zażalenie (art. 31 § 2 kpa). Organ nadzoru podkreślił, że uprawnienie z art. 31 § 1 pkt 1 kpa istnieje tylko wtedy, kiedy jednocześnie są spełnione łącznie następujące warunki: postępowanie administracyjne nie dotyczy praw i obowiązków organizacji społecznej, lecz praw i obowiązków "innej osoby", czyli strony (stron) tego postępowania, jest to uzasadnione celami statutowymi organizacji społecznej oraz przemawia za tym interes społeczny. Wówczas organ uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu (art. 31 § 2 kpa). Organ wskazał, że zgodnie z regulacją zawartą w wyżej cytowanych przepisach, organizacja społeczna może wystąpić z żądaniem wszczęcia postępowania lub dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Przesłanki te muszą wystąpić łącznie - cel statutowy organizacji społecznej jest jednym elementem legitymującym żądania, drugim natomiast jest zgodność tego żądania z interesem społecznym. Rozpatrując wniosek organizacji społecznej, organy administracji muszą rozważać zarówno to, czy udział w postępowaniu znajduje uzasadnienie w postanowieniach statutu organizacji, jak i to, czy za tym udziałem, nawet gdy mieści się on w ramach działalności statutowej, przemawia interes społeczny (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 264/07). Takie same kryteria oceny zasadności żądania obowiązują organ przy rozpatrywaniu wniosku organizacji społecznej o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu oraz wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego podtrzymał w całości swoje stanowisko, co do braku przesłanki interesu społecznego we wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] września 2010 r., pozwalającej Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad na realizację prac związanych z budową odcinka "[...]" autostrady [...], zgodnie z zakresem przedstawionym we wniosku oraz nadającej tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia specjalistycznych opinii, dotyczących wartości zabytkowego zespołu P. organ stwierdził, że w orzecznictwie sądowym i nauce prawa administracyjnego ugruntowany jest pogląd, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej nie może oznaczać ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy. Oznacza to, że nie można stwierdzić nieważności z powodów merytorycznych, a wniosek Stowarzyszenia [...] zawiera pod adresem przedmiotowej decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków tego rodzaju zarzuty. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyło Stowarzyszenie [...]. Wniosło o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i postanowienia z [...] sierpnia 2011 r. zarzucając naruszenie art. 31 § 1 kpa, 156 § 1 pkt 2, 157 kpa, 7, 77 i 80 kpa przez bezpodstawne uznanie, że brak jest interesu społecznego we wszczęciu i udziale Stowarzyszenia [...] w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] września 2010 r., mimo wskazania przez Stowarzyszenie w wystarczajacym stopniu, że działa w celu ocalenia unikatowego w skali Polski zabytku i mimo obowiązku wszczęcia postepowania o stwierdzenie nieważności decyzji z urzędu, w przypadku uprawdopodobnienia podstaw nieważności. W uzasadneiniu skargi Stowarzyszenie wskazało, że wystarczającymi przesłankami do wszczęcia postępwoania lub dopuszenia do niego organizacji społęcznej są: cel statutowy organizacji uzasadniający takie wszczęcie lub dopuszczenie do udziału w sprawie oraz przemawiający za tym interes społęczny. Skarżacy podniósł, że niewątpliwie celem ststutowym działalności Stowarzyszenia [...] jest ochrona obiektów i zespołów cennych ze względów przyrodniczych, kulturowych bądź historycznych, co wynika wprost z § 10 ust. 7 statutu. W ocenie skarżącego interes społeczny przejawia się w zachowaniu unikatowego zabytku w nienaruszonym stanie dla obecnego i następnych pokoleń. Stowarzyszenie wskazując na walory zabytku i jego znaczenie dla polskiej historii, kultury, przyrody i nauki powołało się na opinie sporządzone na zlecenie KOBiDZ w postępowaniach dotyczących wniosku inwestora o skreślenie zespołu z rejestru zabytków zarzucając, że organ nie wziął ich pod uwagę, co zdaniem skarżacego, narusza art. 7, 77 i 80 kpa. Stowarzyszenie wskazało, że wszczęcie postepowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest nieodzowne w celu wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego i uniemożliwienie w ten sposób zniszczeniania zabytku w znacznej częsci, a w pozostałej częsci narażenie na uszczerbek spowodowany drganiami i immisjami generowanymi przez autostradę. Na okoliczność istnienia tych zagrożeń zostały powołane opinie ekspertów. Zaniechanie wszczęcia postępowania i stwierdzenia nieważności decyzji pozwoli na przeprowadzenie robót budowlanych i zabudowanie części zabytku autostradą. Niewątpliwie więc interes społeczny uzasadnia wszczęcie postepowania. Stowarzyszenie podniosło, że bierze udział we wszystkich sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych dotyczących zespołu architektoniczno-produkcyjnego [...] i ani organy administracji ani sądy nie odmwiły mu dopuszczenia do udziału w sprawie. Uznanie zatem, że udział Stowarzyszenia w niniejszym postępowaniu nie leży w interesie społecznym ma na celu uniemożliwienie jego działań statutowych i kontroli tego postępowania. Skarżacy podniósł, że art. 31 kpa jest wyrazem i narzędziem uprawnień kontrolnych organizacji społecznych, stanowiących formę nadzoru społecznego nad przebiegiem postępowań administracyjnych. W sprawie niniejszej nadzór taki jest szczególnie istotny, gdyż inwestor wszelkimi środkami, na drodze postępowań administracyjnych jak i działań faktycznych dąży do unicestwienia zabytkowego założenia [...], a postępowania te częstokroć dotknięte są poważnymi wadami, jak choćby postępowanie zakończone decyzją, której dotyczy niniejsza sprawa. Odbyło się w ciągu kilku dni, bez zawiadomienia stron o wszczęciu postępowania, bez zawiadomienia o zebraniu materiału dowodowego, bez przeprowadzenia jakiejkolwiek analizy robót budowlanych i ich efektu w postaci wpływu autostrady na zabytek. Skarżacy wskazał, że organ winien dopuścić jako dowód powoływane opinie oraz zlecić opinię na okoliczność wpływu robót budowlanych i austostrady, w szczególności emitowanych przez ruch pojazdów, jaki będzie się po niej odbywał, zanieczyszczeń i drgań na przedmiotowy zabytek. Nigdy w żadnym postepowaniu dotyczącycm lokalizacji lub budowy autostrady [...] nie zbadano, jaki może być jej rzeczywisty wpływ na zabytek, tj. jak jego elementy będą reagować na drgania wywołane zarówno robotami drogowymi jak i późniejszym intensywnym ruchem pojazdów, jaki będzie wpływ zanieczyszczeń na florę [...], zwłaszcza na cenne i rzadkie gatunki roślin. Pominięto kwestię oceny skażenia środowiska w zakresie tlenków azotu. Stowarzyszenie wskazało, że głównym przemiotem robót budowlanych, których dotyczy pozwolenie Konserwatora jest budowa na terenie zabytku autostrady, a urządzenia służące ochronie tego zabytku mają jedynie chrakter uzupełniający i nie zapobiegają zniszczeniu części zabytku obejmującego działkę [...] - gryż na niej będzie wybudowana autostrada i nie eliminuje zagrożeń dla pozostałej części zabytku, a jedynie mogą je łagodzić, aczkolwiek nie wiadomo w jakim stopniu, gdyż nigdy nie zostało zbadane, jaki wpływ będą miały immisje zanieczyszczeń i drgania na budynki i unikatowe rośliny. Wydane pozwolenie nie służy zatem ochronie zabutku, lecz budowie autostrady, która prowadzić będzie do jego zniszczenia. W ocenie Stowarzyszenia używanie argumentów w postaci konieczności przerwania prac budowlanych, przeprojektowania przebiegu autostrady, wywłaszczenia z prawa własności nieruchomości licznych mieszkańców przyległych terenów, kosztów z tym związanych jest sprzeczne z dyrektywami i celem, którymi powinien kierować się Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a którym jest ochrona zabytków, a nie budowanie autostrad. Organ w ten sposób przeciwstawia sobie dwa interesy społeczne - w postaci ochrony zabytku oraz wybudowania autostrady, uznając ten ostatni za ważniejszy. Jako organ ochrony zabytków winien kierować się zasadami określonymi w ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami i nie jest uprawniony do kierowania się innymi interesami. Skarżacy wskazał, że w przypadku uprawdopodobnienia postawy nieważności organ ma obowiązek wszcząć postępowanie z urzędu stosownie do art. 157 kpa. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Istotę sprawy stanowi rozstrzygnięcie zagadnienia, czy za wszczęciem postępowania o stwierdzenia nieważności decyzji z urzędu na żądanie organizacji społecznej przemawia interes społeczny. Jak powszechnie podkreśla się w doktrynie, interes społeczny należy do pojęć nieokreślonych. Nie jest on ustalany raz na zawsze, lecz jest zmienny, a nawet w danym czasie jest rozumiany niejednolicie (por. E. Ochędowski, Prawo administracyjne i postępowanie przed sądem administracyjnym, Toruń, 1995 s. 6, G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, KPA, Komentarz, Warszawa 2007, tezy do art. 31 kpa). Nie ma bowiem trwałej, stałej definicji interesu społecznego, a "jego treść jest zmieniającą się kompozycją i balansem różnorodnych wartości określonego społeczeństwa w określonym czasie." (por. M. Wyrzykowski "Pojęcie interesu społecznego w prawie administracyjnym’’, Warszawa 1986 s. 209). Przy stałych celach statutowych organizacji społecznej, zmianie mogą ulegać wymagania interesu społecznego. W rezultacie ocena wystąpienia tej przesłanki (uznanie określonego interesu za społeczny) należy każdorazowo do organu administracyjnego, który ustala go i konkretyzuje w odniesieniu do przedmiotu postępowania, z uwzględnieniem także etapów postępowania, a także tego, czy żądanie wszczęcia dotyczy postępowania zwykłego, czy wzruszenia wykonanej decyzji ostatecznej. Dlatego też stanowisko skargi, że skoro w dotychczas prowadzonych postępowaniach dotyczących przedmiotowego zabytku skarżący brał udział, to powinien również brać udział w każdym następnym postępowaniu administracyjnym jest nieuprawnione. Skarżące Stowarzyszenie zarówno w skardze, jak i piśmie żądającym wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] września 2010 r. wskazało, że interes społeczny przejawia się w zachowaniu unikatowego zabytku w nienaruszonym stanie dla obecnych i następnych pokoleń. Zdaniem skarżącego budowa autostrady na terenie zespołu ogrodowego zabytku doprowadzi do destrukcji terenu działki, zniszczenia muru osłonowego, a także zagrozi dalszemu funkcjonowaniu gospodarstwa szkółkarskiego z cennymi okazami drzew. Z wywodów skarżącego wynika, że organ ochrony zabytków nie powinien w ogóle wydać pozwolenia na wykonanie robót związanych z budową autostrady, pomimo ustalonej lokalizacji na tym terenie. Zważyć należy, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków wydając decyzję z [...] grudnia 2010 r. pozwalającą na realizację prac związanych z budową autostrady wskazał, że fragment odcinka autostrady przebiega przez część gospodarstwa ogrodniczego, jednakże prace budowlane nie kolidują z pozostałymi obiektami wyszczególnionymi w decyzji o wpisie do rejestru zabytków. Natomiast w sąsiedztwie muru izolacyjnego przewidziano wykonanie umieszczonego pod ziemią ekranu antywibracyjnego w celu ochrony zabytku przed drganiami. Nie można abstrahować, że wojewódzki konserwator zabytków, jako organ ochrony zabytków - zgodnie z art. 89 pkt 2 ustawy z 23 lipca 203 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.) najpełniej realizuje interes publiczny i społeczny w tym zakresie. Jest organem wyspecjalizowanym i samodzielnie, bez potrzeby odwoływania się w każdym prowadzonym przez niego postępowaniu do opinii specjalistów (których opiniami nie jest związany), jest uprawniony do oceny, jaka ingerencja w zabytek jest dopuszczalna i jak należy go chronić. Wobec tego zarzuty skargi, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków wydając decyzję z [...] grudnia 2010 r. nie wziął pod uwagę opinii wskazanych w skardze, nie może być skuteczny. Należy z całą mocą podkreślić, że wprawdzie decyzja, której dotyczy żądanie Stowarzyszenia wydana została na podstawie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, to jednakże dokonując badania przesłanki interesu społecznego przemawiającego za wszczęciem postępowania na żądanie organizacji społecznej, konieczne jest wzięcie pod uwagę wartości wynikających z całego systemu prawnego w tym Konstytucji, a nie tylko ograniczać się do zachowania zabytku w stanie nienaruszonym. Konieczne jest w takich przypadkach wzajemne harmonizowanie ochrony zabytków z innymi zasadami, normami i wartościami prawnymi. Ochrona zabytków nie jest wartością absolutną i w określonych sytuacjach podlega ograniczeniu, tak samo jak i inne wartości (w tym nawet prawa i wolności obywatelskie, prawo własności i inne prawa majątkowe). Do tej kwestii odnosi się też art. 36 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, który dopuszcza po uprzednim uzyskaniu pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków np.: prowadzenie robót budowlanych przy zabytku, dokonywanie podziału zabytku nieruchomego, umieszczanie na zabytku wpisanym do rejestru urządzeń technicznych, tablic, reklam oraz napisów, zmianę przeznaczenia zabytku lub sposobu korzystania z tego zabytku, przemieszczanie zabytku nieruchomego. Już takie działania powodują, że nie zawsze dla przyszłych pokoleń zabytek pozostanie w stanie nienaruszonym, co podnosi skarżący, nie uwzględniając treści samej ustawy, a tym bardzie wyższych wartości wynikających z systemu prawa. Należy więc podzielić stanowisko Ministra, że wybudowanie autostrady [...] leży w interesie społecznym i gospodarczym kraju i stanowi istotny element układu drogowego. Nie można nie dostrzec, że ilość autostrad w Polsce jest znikoma w porównaniu z krajami Europy, stan dróg jest bardzo zły, co powoduje dużą ilość wypadków na drogach. Dlatego bardzo ważne społecznie jest budowanie nowych dróg, a tym bardziej autostrad. Nie bez znaczenia jest to, że inna lokalizacja autostrady, omijająca w całości przedmiotowy zabytek wiązałaby się z ogromnymi kosztami społecznymi, w tym wywłaszczeniem wielu mieszkańców, zbliżeniem przebiegu autostrady do obszarów zwartej zabudowy mieszkaniowej, co z kolei skutkowałoby narażeniem mieszkańców bezpośrednio sąsiadujących z autostradą na hałas, zanieczyszczenie spalinami. Biorąc pod uwagę powyższe wartości (zdrowie, bezpieczeństwo i porządek publiczny) oraz ograniczoną ingerencję w zabytek (we fragment muru i ogrodu), a także mając na względzie, że inwestycja już została oddana do użytku, uznać należy, że skarżący nie wykazał, że interes społeczny przemawia za wszczęciem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] grudnia 2010 r. pozwalającej Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad na realizację prac związanych z budową autostrady [...]. Nie bez znaczenia dla oceny żądania skarżącego jest również zasada trwałości decyzji ostatecznej. Interes społeczny nie przemawia za wzruszeniem ostatecznej i wykonanej decyzji, tym bardziej, że z akt sprawy nie wynika, aby decyzja ta dotknięta była wadami określonymi w art. 156 § 1 kpa. Podnoszone w skardze zarzuty sprowadzają się do żądania merytorycznego rozpoznania sprawy, do czego organ nadzoru nie jest uprawniony. Z przyczyn wyżej omówionych niezasadny jest zarzut naruszenia art. 31 § 1 kpa, gdyż organ prawidłowo ustalił, że interes społeczny nie przemawia za wszczęciem postępowania nadzorczego z urzędu na żądanie organizacji społecznej. Zatem z tych samych powodów niezasadne są zarzuty naruszenia art. 7,77, 80, 156 § 1 pkt 2) kpa i 157 kpa. Mając na uwadze wszystkie wyżej omówione okoliczności, z mocy art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. tj. z 2012 r., poz. 270), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło