I OSK 2813/12

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-06-18

Skład orzekający: Arkadiusz Despot – Mładanowicz, Marek Stojanowski, Iwona Bogucka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy roszczenie o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość, którego ustalenie nastąpiło na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., przedawnia się po upływie trzech lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne, nawet jeśli wnioski o odszkodowanie zostały złożone po tym terminie?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że roszczenie o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość, ustalone na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., przedawnia się po upływie trzech lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne. Skoro wnioski o odszkodowanie zostały złożone po tym terminie, organy administracji prawidłowo uznały postępowanie za bezprzedmiotowe i podlegające umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosków o ustalenie odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną na podstawie dekretu z 1949 r. oraz dekretu z 1948 r. Organy administracji umorzyły postępowanie, uznając roszczenia za przedawnione, ponieważ wnioski zostały złożone po upływie trzyletniego terminu od ostateczności decyzji o wywłaszczeniu (25 lipca 1953 r.). Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę skarżących, podtrzymując stanowisko organów. Skarżący kasacyjnie zarzucał m.in. brak formalnego postępowania wywłaszczeniowego i odszkodowawczego oraz błędne ustalenie daty złożenia wniosku.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Arkadiusz Despot – Mładanowicz Sędziowie NSA Marek Stojanowski (spr.) del. WSA Iwona Bogucka Protokolant asystent sędziego Katarzyna Ślizak po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 sierpnia 2012 r. sygn. akt II SA/Po 247/12 w sprawie ze skargi J. B., B. B., M. B., A. B., W. L., R. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Po 247/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę J. B., B. B., M. B., A. B., W. L., R. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2012 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że Prezydent Miasta [...] ponownie rozpoznając sprawę decyzją z [...] października 2011 r., na zasadzie art. 105 §1 k.p.a. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie z wniosków R. M. W. L., A. B., J. B., B. B. i M. B. o ustalenie odszkodowania oraz z wniosku p. R. M. o przyznanie nieruchomości zamiennej za wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w P., zapisaną dawniej w księdze wieczystej [...], stanowiącą parcele nr [...], odpowiadające obecnie działkom nr [...] z arkusza mapy [...]. Zdaniem organu I instancji przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie przewidują możliwości ustalenia odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną na podstawie przepisów ustaw wymienionych w podstawie prawnej orzeczenia z [...] czerwca 1953 r., w przypadku gdy wniosek o jego ustalenie złożony został po upływie terminu do jego złożenia, a więc w chwili, gdy roszczenie odszkodowawcze było już przedawnione. Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję . W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił ustalenia stanu faktycznego wskazał, że Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] orzeczeniem z [...] czerwca 1953 r. Nr [...], dokonało wywłaszczenia gruntów na rzecz Skarbu Państwa - Prezydium Miejskiej Rady Narodowej, Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w [...] - na cele użyteczności publicznej - z nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej [...], parcele nr [...] o łącznej powierzchni 8220 m2, stanowiącej własność nominalną p. K. M., p. S. M., p. S. M., p. M. M., p. M. M. oraz p. H. B. Jak podano w dalszej części tego rozstrzygnięcia ustalenie odszkodowania miało nastąpić na wniosek jednej ze stron stosownie do postanowień art. 7 pkt 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniającej dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 25) oraz art. 33 pkt 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31) - (karta 97 akt). Dalej wskazano, że Kierownik Wydziału Społeczno-Administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] decyzją z [...] czerwca 1958 r. oddalił wniosek p. M. M. o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość. Pismem z 14 lipca 1958 r. p. M. M. wniosła odwołanie od ww. decyzji z dnia [...] czerwca 1958 r. Odwołanie to do chwili wszczęcia niniejszego postępowania administracyjnego nie zostało rozpoznane dlatego pismem z 26 stycznia 2007 r., Prezydent Miasta [...] przekazał dotychczas nierozpoznane odwołanie p. M. M. organowi właściwemu tj. Ministrowi Budownictwa. Minister Infrastruktury decyzją z [...] czerwca 2009 r. uchylił zaskarżoną decyzję Kierownika Wydziału Społeczno-Administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] czerwca 1958 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez właściwy obecnie organ pierwszej instancji tj. Prezydenta Miasta [...]. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, iż orzekając o ustaleniu odszkodowania w stosunku do przedmiotowej nieruchomości organ powinien oprzeć się o przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż zgodnie z treścią art. 233 tej ustawy sprawy wszczęte lecz nie zakończone decyzją ostateczną przed dniem jej wejścia w życie prowadzi się na podstawie jej przepisów. Decyzją z [...] kwietnia 2010 r. Prezydent Miasta [...] umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie z wniosków W. L., A. B., J. B., B. B. i M. B. o ustalenie odszkodowania oraz z wniosku R. M. o przyznanie nieruchomości zamiennej za wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w P., zapisaną dawniej w księdze wieczystej [...], stanowiącą parcele nr [...], odpowiadające obecnie działkom nr [...] z arkusza mapy [...]. Wojewoda [...] decyzją z [...] listopada 2010 r. uchylił zaskarżone orzeczenie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, że wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości dokonano na podstawie art. 1 i 4 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 (Dz. U. z 1948 r. Nr 20, poz. 138) łącznie z przepisem art. 6 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. o zmianie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 25) oraz przepisem art. 22 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934 r. Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym (Dz. U. z 1934 r. nr 86, poz. 776 i z 1939 r. Nr 31, poz. 205). W orzeczeniu tym wskazano, że ustalenie odszkodowania nastąpi na wniosek jednej ze stron stosownie do postanowień przepisów art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. oraz art. 33 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. Zgodnie z przepisem art. 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. dopuszczalne było wywłaszczenie nieruchomości zajętych w okresie od 1 września 1939 r. do 9 maja 1945 r., na cele określone w art. 2 pkt 1 dekretu, które znajdowały się w dniu wejścia w życie dekretu we władaniu Skarbu Państwa, związków samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstw państwowych. Wywłaszczenie polegało na odjęciu prawa własności z dniem 9 maja 1945 r. Zgodnie zaś z przepisem art. 39 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., roszczenia odszkodowawcze przedawniały się po upływie trzech lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji. Orzeczenie o wywłaszczeniu z dnia [...] czerwca 1953 r., stało się ostateczne w dniu 25 lipca 1953 r., a zatem ostatnim dniem do złożenia wniosku o ustalenie odszkodowania był dzień 25 lipca 1956 r. Tymczasem wnioski o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość wniesione zostały przez p. M. M. w dniu 10 lutego 1958 r. do Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] oraz przez p. H. B. w dniu 11 kwietnia 1958 r. do Departamentu Społeczno-Administracyjnego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Warszawie. Kierownik Wydziału Społeczno-Administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] decyzją z [...] czerwca 1958 r. oddalił wniosek p. M. M. z dnia 10 lutego 1958 r. o ustalenie odszkodowania z uwagi na przedawnienie roszczeń odszkodowawczych na podstawie przepisu art. 39 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., bowiem ostatnim dniem do złożenia tego wniosku był dzień 25 lipca 1956 r. W dniu 15 lipca 1958 r. p. M. M. wniosła odwołanie od tej decyzji. Jak ustalił organ pierwszej instancji, ww. odwołanie nie zostało rozpatrzone. Dopiero Minister Infrastruktury decyzją z [...] czerwca 2009 r. uchylił decyzję Kierownika Wydziału Społeczno-Administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] czerwca 1958 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez właściwy obecnie organ pierwszej instancji tj. Prezydenta Miasta [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wniosek winien być złożony do dnia 25 lipca 1956 r. oraz że w przypadku jego niezłożenia w tym terminie roszczenie ulegało przedawnieniu. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, iż takowe wnioski wniesione zostały przez p. M. M. w dniu 10 lutego 1958 r. oraz przez p. H. B. w dniu 11 kwietnia 1958 r. , a więc ponad kilkanaście miesięcy po terminie. Z uwagi na powyższe, mając na uwadze treść art. 39 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. doszło do przedawnienia roszczenia odszkodowawczego. Odnosząc się zaś do wniosku R. M. o przyznanie nieruchomości zamiennej organ wyjaśnił , iż przepis art. 30 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych przewidywał przyznanie nieruchomości zamiennej tylko w ściśle określonych przypadkach. Możliwe to było jeżeli wywłaszczona nieruchomość stanowiła gospodarstwo rolne lub ogrodnicze, warsztat rzemieślniczy bądź jedyną działkę wywłaszczonego z domem jednorodzinnym lub dwurodzinnym, bądź też przeznaczona była pod budowę takiego domu. W innych przypadkach dostarczenie nieruchomości zamiennej wymagało uzyskania zezwolenia władzy naczelnej wykonawcy narodowych planów gospodarczych, udzielonego za zgodą Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego. Jak wynika z orzeczenia o wywłaszczeniu z dnia [...] czerwca 1953 r. przedmiotem wywłaszczenia była nieruchomość zajęta pod zieleń parkową oraz sztuczne jezioro w okresie wojny 1939-1945. Jedyną zaś formą rekompensaty, którą przewidywano za jej wywłaszczenie było ustalenie odszkodowania, w przypadku złożenia przez uprawnionych stosownego wniosku w określonym terminie. Z uwagi na powyższe organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, iż postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania jak i przyznania nieruchomości zamiennej należy uznać za bezprzedmiotowe, a jako takie podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Powyższe rozważania doprowadziły do utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji Prezydenta miasta [...] z dnia [...] października 2011 r. Powyższa decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu przez wszystkich uczestników tego postępowania tj. przez R. M., W. L., A. B. , J. B., B. B. i M. B. z wnioskiem o jej uchylenie. W ocenie skarżących zaskarżona decyzja jest dla nich krzywdząca oraz sprzeczna z decyzją Wojewody z dnia [...] listopada 2010 r. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd wskazał, iż w ustaleniach niniejszego stanu faktycznego bezprzedmiotowość postępowania wynika z faktu ,że roszczenie o wypłatę odszkodowania uległo przedawnieniu i to w stosunku do poprzedników prawnych skarżących. Organy prawidłowo ustaliły i wykazały, że decyzja z dnia [...] czerwca 1953 r. o wywłaszczeniu spornej nieruchomości stała się ostateczna z dniem 25 lipca 1953 r. Sąd podał, że zgodnie z art. 33 dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych ustalenie odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości następowało na wniosek stron. Zaś w art. 39 tego dekretu wskazano, że roszczenie odszkodowawcze przedawniają się po upływie lat trzech od dnia w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji. Także dekret z 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczaniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 – 1945 przewidywał, że ustalenie odszkodowania dokonywane jest na wniosek właściciela (art. 4 ust.1 pkt. 6). Z ustaleń stanu faktycznego wynika, że poprzednicy prawni obecnych skarżących wniosek o odszkodowanie mogli złożyć najwyżej do dnia 25 lipca 1956 r. Tymczasem poprzednicy prawni skarżących odpowiednio M. M. taki wniosek złożyła w dniu 10 lutego 1958 r., a H. B. w dniu 11 kwietnia 1958 r. Wnioski więc były spóźnione. Art. 39 dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych stanowi, że roszczenia odszkodowawcze przedawniają się po upływie trzech lat od dnia w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji. Jest to przepis prawa materialnego, który nie może być ani skracany ani przedłużany. Sprawia on, że spadkodawcy skarżących M. M. i H. B. w sposób trwały utraciły możliwość uzyskania odszkodowania. W ocenie Sądu organ orzekający prawidłowo wskazał, że roszczenie odszkodowawcze w rozpoznawanej sprawie wygasło w dniu 25 lipca 1953 r. Oznacza to, że wnioski następców prawnych właścicieli wywłaszczonej nieruchomości są bezskuteczne i powodują oczywistą bezprzedmiotowość postępowania w sprawie. Sąd nie podzielił stanowiska skarżących, że z decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2009 r. wynika iż odszkodowanie się skarżącym należy. W uzasadnieniu tejże decyzji organ wyjaśnił ,że zgodnie z przepisem art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami /Dz. U. z 2004 r. nr 261, poz.2603/ sprawy wszczęte lecz nie zakończone decyzja ostateczną przed dniem wejścia w życie tej ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów. Tym samym organem właściwym do rozpoznania sprawy odszkodowawczej jest starosta , a w niniejszej sprawie ponieważ P. jest miastem na prawach powiatu właściwym jest Prezydent miasta [...]. Organ pierwszej instancji zastosował powyższą wykładnię i procedował w oparciu o ustawę z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Podstawą wydanej decyzji jest art. 105 §1 kodeksu podstępowania administracyjnego, albowiem organ prawidłowo ustalił ,że postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył R. M., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie zmianę zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: 1) prawa materialnego art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a, art. 8,9,17,18 ,27 i 39 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych /Dz. U. nr 4 poz. 31 z 1952 r./ poprzez uznanie decyzji umarzającej postępowanie za zasadną, pomimo nie przeprowadzenia przez organ wywłaszczający formalnego postępowania wywłaszczeniowego i odszkodowawczego w trybie tegoż dekretu, a także poprzez bezpodstawne przyjęcie, że roszczenie odszkodowawcze przedawniło się w trybie art. 39 tegoż dekretu pomimo, iż postępowanie takie pomimo wielokrotnego żądania stron nie zostało przeprowadzone i strony nie zostały poinformowane o jego wszczęciu oraz wyniku. 2) przepisów prawa procesowego art. 105 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że postępowanie w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe, bowiem nie jest możliwe skonkretyzowanie sprawy podmiotowo i przedmiotowo i nie może dojść do rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach, pomimo, że skarżący przedstawili i wskazali pełną dokumentację, pozwalającą na rozstrzygnięcie sprawy, zaś stan faktyczny wynikający z zebranych dokumentów nie budził żadnych wątpliwości. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż w niniejszej sprawie nie zostało przeprowadzone formalnie postępowanie wywłaszczeniowe w trybie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Ponadto Sąd bezpodstawnie, wbrew dokumentom znajdującym się w sprawie przyjął, że M. M., wniosek o odszkodowanie złożyła 10 lutego 1958r. Wskazano, iż z pisma M. M. kierowanym do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] " Wydział Zieleni", zawierającym datę miesiąca, która może być alternatywnie odczytana: 28 luty 1956 lub 28 listopad 1956 r. jednoznacznie wynika, że M. M. odwołała się od wdrożenia postępowania wywłaszczeniowego z wniosku Prezydium WRN w [...] dnia [...] sierpnia 1952 r nr [...], a ponadto, że do dnia wniesienia tego pisma nie otrzymała orzeczenia o wywłaszczeniu. W piśmie tym jest wzmianka o podjętych interwencjach w Zarządzie Miejskim w [...], a także wniosek o przyznanie zastępczej, równowartościowej nieruchomości, co jest równoznaczne z dochodzeniem odszkodowania. Również w aktach sprawy znajduje się dokument z dnia 6 sierpnia 1958 r Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Departamentu Społeczno Administracyjnego nr D 1.7/291/58, który dotyczył ustalenia odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, pisma tego nie doręczono skarżącym, ani ich poprzednikom prawnym. Wobec bezczynności organów administracji państwowej, M. M. w dniu 10 lutego 1958 r., a H. B. w dniu 11 kwietnia 1958r ponowiły wnioski o ustalenie odszkodowania. Pominięcie analizy tych dokumentów przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Skarżący kasacyjnie podniósł także, iż naruszenie art. 48 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. , zgodnie z którym postępowania wszczęte, a nie zakończone powinny być prowadzone z uwzględnieniem tejże ustawy w zakresie odszkodowań, doprowadziło w konsekwencji do naruszenia przepisu art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami, z dnia 21 sierpnia 1998 r., z którego jednoznacznie wynika, że sprawy wszczęte prowadzi się na podstawie przepisów tej ustawy. Ustawa ta zaś nie przewiduje żadnego ograniczenia czasowego do dochodzenia odszkodowań. W ocenie skarżącego naruszenie przez Sąd przepisów intertemporalnych doprowadziło do wadliwego ustalenia, że roszczenie skarżących wygasło w dacie 25 lipca 1953 r. i w konsekwencji doprowadziło do zaakceptowania stanowiska organów administracji, że nastąpiło przedawnienie prawa do odszkodowania, i ostatecznego zastosowania art. 105 k.p.a., że postępowanie stało się bezprzedmiotowe i winno zostać umorzone. W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) dalej "p.p.s.a." Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U z 1952 Nr 4, poz. 25) oraz dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczaniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 – 1945 (Dz. U. Nr 20, poz. 138). Stosowanie do treści art. 33 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U z 1952 Nr 4, poz. 25) ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość następowało na wniosek strony. Natomiast w art. 39 tego dekretu wskazano, że roszczenia odszkodowawcze przedawniają się po upływie trzech lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji. Jeśli zaś chodzi o dekret z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczaniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 – 1945 (Dz. U. Nr 20, poz. 138) to przewidywał on, że w postępowaniu w sprawie wywłaszczenia nieruchomości ustalenie odszkodowania dokonywane jest na wniosek właściciela (art. 4 ust. 1 pkt 6). W niniejszej sprawie organy obu instancji prawidłowo ustaliły, iż decyzja o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości z dnia [...] czerwca 1953 r. stała się ostateczna w dniu 25 lipca 1953 r. A, zatem ostatnim dniem do złożenia wniosku o ustalenie odszkodowania był dzień 25 lipca 1956 r. W tym też dniu roszczenie o ustalenie odszkodowania w rozpoznawanej sprawie wygasło. Tymczasem z ustaleń organów, które znajdują odzwierciedlenie w aktach administracyjnych bezsprzecznie wynika, iż poprzednicy prawni skarżących, tj. M. M. oraz H. B. złożyły takie wnioski w dniu 10 lutego 1958 r. oraz w dniu 11 kwietnia 1958 r., które decyzją Kierownika Wydziału Społeczno-Administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] zostały oddalone. W takiej sytuacji organy prawidłowo uznały, iż powyższe wnioski zostały złożone po upływie terminu, o którym mowa w powołanym wyżej art. 39 dekretu. W takiej sytuacji uznać należy, że upływ terminu do dochodzenia roszczenia o odszkodowanie rodzi konieczność stwierdzenia, że wygasły uprawnienia spadkobierców wywłaszczonej nieruchomości do odszkodowania. A zatem, zasadne jest stanowisko organów administracji oraz Sądu I instancji, iż wnioski następców prawnych wywłaszczonej nieruchomości o ustalenie odszkodowania złożone w 2004 i 2006 r. są bezskuteczne i powodują bezprzedmiotowość postępowania, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło