II SA/Sz 452/12

WyrokWSA w Szczecinie2012-08-02

Skład orzekający: Grzegorz Jankowski, Maria Mysiak, Iwona Tomaszewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wygaśnięcie prawa użytkowania nieruchomości może nastąpić w sytuacji, gdy użytkownik nie uzyskał zgody organu na zawarcie umowy dzierżawy części nieruchomości na okres dłuższy niż 3 lata?
Ratio decidendi
Wygaśnięcie prawa użytkowania nieruchomości może nastąpić, gdy użytkownik nie zawiadomił właściwego organu o oddaniu nieruchomości lub jej części w najem, dzierżawę albo o użyczeniu lub nie uzyskał wymaganej zgody organu. Zawarcie umowy dzierżawy na okres 30 lat bez zgody organu stanowi naruszenie art. 43 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami i może być podstawą do wydania decyzji o wygaśnięciu prawa użytkowania, zwłaszcza gdy ogranicza to działalność użytkownika.
Stan faktyczny
Spółdzielcza Korporacja wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta o wygaśnięciu prawa użytkowania nieruchomości. Organ pierwszej instancji ustalił, że Korporacja zawarła umowę dzierżawy placu i pomieszczeń na okres 30 lat z F.H.U. bez uzyskania zgody Prezydenta Miasta, co stanowiło naruszenie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Korporacja zarzucała naruszenie przepisów K.p.a. i błędne ustalenie stanu faktycznego.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak,, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi Spółdzielczej Korporacji na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia prawa użytkowania oddala skargę. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...]r. orzekł o wygaśnięciu z dniem [...]r. Spółdzielczej Korporacji prawa użytkowania nieruchomości położonej [...], stanowiącej działkę [...]m2 w obr. ewid. [...]będącej własnością Gminy Miasto. W wyniku odwołania Korporacji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]uchyliło w całości ww. decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...]r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymagań określonych przepisem art. 107 § 3 K.p.a., gdyż organ opisał tylko niektóre zgromadzone w sprawie dokumenty, nie wykazał natomiast, w jaki sposób została w sprawie spełniona przesłanka do wydania decyzji o wygaśnięciu użytkowania, wynikająca z art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ nie podał bowiem na podstawie jakich okoliczności stwierdził, że nieruchomość nie została zagospodarowana zgodnie z decyzją o ustanowieniu użytkowania, jak również nie wyjaśnił dlaczego uznał, iż w sprawie spełniona została druga ustawowa przesłanka pozwalająca wydać decyzję o wygaśnięciu trwałego zarządu (brak zawiadomienia właściwego organu przez jednostkę organizacyjną o oddaniu nieruchomości lub jej części w najem, dzierżawę albo o użyczeniu lub nie uzyskała zgody, o której mowa w art. 43 ust. 2 pkt 3). Kolegium stwierdziło nadto, iż organ I instancji nie wskazał w uzasadnieniu decyzji, jakie podmioty wykonują działalność gospodarczą przy ul. [...], wskazując, że ustalenia te mogą mieć istotne znaczenie wobec podnoszonej przez stronę okoliczności, iż działalność wykonywana jest przez członków Korporacji. Biorąc powyższe pod uwagę Kolegium zaleciło organowi pierwszej instancji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy ustalenie wzajemnych relacji pomiędzy Korporacją (jej członkami) a podmiotami prowadzącymi działalność gospodarczą na przedmiotowej nieruchomości i wskazanie, czy i jaki ma to wpływ na wydanie decyzji w oparciu o przepis art. 43 powołanej ustawy. Nadto, wobec podniesionych przez stronę argumentów dotyczących kwestii związanych z postępowaniem przed organami nadzoru budowlanego, Kolegium wskazało, iż koniecznym jest także ustalenie, czy i jaki wpływ na wynik sprawy ma toczące się (bądź ewentualnie zakończone decyzją ostateczną, co to także należy ustalić) postępowanie przed organami nadzoru budowlanego, dotyczące pozwolenia na budowę hali położonej na działce nr [...]. Organ I instancji przeprowadzając postępowanie wyjaśniające pismem z dnia [...]r. zwrócił się do Korporacji o złożenie w trybie pilnym dowodów (dokumentów) potwierdzających wzajemne relacje pomiędzy Korporacją (jej członkami) a podmiotami prowadzącymi działalność gospodarczą na przedmiotowej nieruchomości. Z kolei pismem z dnia [...]r. Korporacja poproszona została o przedłożenie kopii wszystkich umów (najmu, dzierżawy bądź użyczenia) zawartych przez Spółdzielczą Korporację, których przedmiotem jest przedmiotowa nieruchomość. Z akt sprawy wynika, że żądaniom organu I instancji Korporacja nie uczyniła zadość. Organ I instancji, po zawiadomieniu Korporacji, przeprowadził w dniu [...]r., z czynnym udziałem strony oględziny nieruchomości. W spisanym z tej czynności protokole stwierdzono, iż działka zabudowana jest budynkiem murowanym jednokondygnacyjnym oraz halą magazynową sprzętu i maszyn rolniczych (na dzień spisania protokołu w trakcie budowy). W budynku murowanym 40% powierzchni użytkowej zajmowana jest przez członków Korporacji, pozostała natomiast część zajmowana jest przez zakłady usługowo-produkcyjne, wskazane w treści protokołu, w tym m.in. przez P.H.U. – B. J. (powierzchnia zajęta to około 1000 m2 placu działki, na którym usytuowana jest hala magazynowa). Protokół został podpisany przez Prezesa Zarządu S.K., T. B., który nie zgłosił żadnych uwag do treści protokołu. W trakcie oględzin wykonano dokumentację fotograficzną, włączoną również do akt sprawy. Zauważyć należy, iż Inspektor Nadzoru Budowlanego, pismem z dnia [...] r. zwrócił się do S.K. o niezwłoczne udzielenie odpowiedzi, czy inwestorem hali magazynowej sprzętu i maszyn rolniczych, usytuowanej przy ul. [...], jest wyłącznie B. J.. W odpowiedzi Prezes S.K. stwierdził, że jedynym inwestorem przedmiotowego obiektu jest B. J. Organ I instancji otrzymał z Referatu Działalności Gospodarczej Urzędu Miasta liczbę osób prowadzących działalność gospodarczą przy ul. [...]. Zawiera ona łącznie 25 nazwisk, wśród których B. J. nie został wymieniony. Organ I instancji uzyskał także od Inspektora Nadzoru Budowlanego oświadczenie inwestora – B. J., o posiadany prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz umowę dzierżawy zawartą w dniu [...]r. pomiędzy S.K. a F.H.U. Producent Okien i Drzwi z PCV, reprezentowaną przez B. J.. Z umowy dzierżawy wynika, że Korporacja wydzierżawiła F.H.U. plac pod budowę wiaty [...]m2 oraz pomieszczenia socjalno-biurowe [...]m2 znajdujące się w [...], przy czym Korporacja oświadczyła, że po załatwieniu uwłaszczenia całości gruntu wraz z budynkiem, sprzeda dzierżawcy w/w teren w cenie [...] zł za m2", zastrzegając na rzecz dzierżawcy prawo pierwokupu przedmiotowego terenu oraz wyrażając zgodę na budowę wiaty magazynowo-produkcyjnej na terenie dzierżawionego placu (§ 1 ust. 3, 4 i 6 umowy). Umowa zawarta została na czas określony, tj. na [...]r., co z kolei wynika wprost z treści tej umowy. Decyzją z dnia [...]Prezydent Miasta na podstawie art. 46 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 43 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 z późn. zm.) oraz art. 43 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 45 ust. 2 pkt 5, art. 46 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 210 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia o gospodarce nieruchomościami oraz art. 104, art. 107 § 1 i art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) orzekł o wygaśnięciu Spółdzielczej Korporacji ówczesnej Wielobranżowej Spółdzielni Rzemieślniczej prawa użytkowania nieruchomości gruntowej położonej w [...], stanowiącej działkę nr [...]m2 w obr. ewidencyjnym [...] ([...]), będącej własnością Gminy Miasto dla której prowadzona jest księga wieczysta KW Nr [...], zabudowanej budynkiem o charakterze użytkowym oraz obiektem budowlanym - halą magazynowo-produkcyjną (w trakcie budowy) oraz zobowiązał Korporację do wydania ww. nieruchomości w terminie 3 miesięcy od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna. W uzasadnieniu organ przedstawił stan faktyczny sprawy, z którego wynika, że decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego wydaną w dniu [...]r., Wielobranżowej Spółdzielni Rzemieślniczej oddany został w użytkowanie grunt państwowy z obrębu [...], stanowiący działkę nr [...]m2, położony w [...], zabudowany budynkiem o charakterze użytkowym (pkt 1 decyzji). Opisany wyżej grunt oddany został Spółdzielni na czas nieoznaczony z przeznaczeniem na cele składu i bazy budowlanej (pkt 2 decyzji). W punktach 3 i 4 decyzji postanowiono o opłatach za użytkowanie przedmiotowego gruntu, zaś w punkcie 5 stwierdzono, że przekazania tego gruntu dokona Urząd Miejski Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami w dniu [...]r. w formie protokołu zdawczo-odbiorczego. W uzasadnieniu decyzji podano, iż na przedmiotowym terenie znajduje się budynek użytkowy. Rozliczenia dokonają strony między sobą, przy czym kopię rozliczeń należy przesłać do Wydziału. Protokół zdawczo-odbiorczy sporządzony został w dniu [...] Następnie decyzją z dnia [...]Wojewoda stwierdził nabycie przez Miasto, z mocy prawa, nieodpłatnie, własności nieruchomości zabudowanej, oznaczonej w ewidencji gruntów numerem działki [...]m2, położonej w obrębie ewidencyjnym [...]miasta W aktach sprawy znajduje się także liczna dokumentacja dotycząca aktualizacji opłat za użytkowanie nieruchomości (decyzje, operaty szacunkowe) oraz pismo wewnętrzne z dnia [...]r. znak: [...], z którego wynika, że Korporacja zalega z płatnościami za użytkowanie nieruchomości od [...]roku, przy czym na dzień [...]r. zadłużenie wraz z odsetkami wynosi [...]zł. Pismem z dnia [...]r. Korporacja została zawiadomiona o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wygaśnięcia prawa użytkowania nieruchomości położonej w [...], stanowiącej działkę [...]o pow. [...]m2, natomiast pismem z dnia [...]r. o wyznaczonym na dzień [...]r. terminie przeprowadzenia wizji na terenie przedmiotowej nieruchomości, w celu ustalenia stanu jej zagospodarowania. W sporządzonym z udziałem strony protokole z wizji lokalnej zapisano m.in., że na przedmiotowym terenie usytuowane są między innymi: a) budynek - pawilon l-kondygnacyjny, częściowo wykorzystywany przez Korporację na cele biurowe a częściowo wykorzystywany przez dwie firmy prywatne: Transport Zarobkowy S. Ż. oraz J. Ż., b) dwie wiaty, wykorzystywane jako pomieszczenia gospodarcze przez Korporację, c) cztery kontenery dwóch wskazanych wyżej firm prywatnych. W protokole stwierdzono także, iż przedstawiciele Korporacji podczas wizji lokalnej stwierdzili, że obie wskazane firmy prywatne są dzierżawcami terenu oraz jednego pomieszczenia w budynku-pawilonie na podstawie umowy dzierżawy zawartej w dniu [...]r. na czas nieokreślony. Z akt sprawy wynika nadto, że Korporacja zalega z płatnościami za użytkowanie nieruchomości od [...]r. na kwotę [...]zł, przy czym zaległości za lata [...]kierowane były do egzekucji ale zwracane z adnotacją komornika o nieściągalności w związku z brakiem jakiegokolwiek majątku dłużnika, natomiast należności za lata [...]również nie zostały wyegzekwowane (tak w piśmie z dnia [...]). Spółdzielcza Korporacja pismem z dnia [...]r. została zawiadomiona o wyznaczonym na dzień [...]r. terminie dokonania oględzin nieruchomości w celu ustalenia stanu faktycznego jej zagospodarowania. W sporządzonym w dniu [...]r. protokole oględzin zapisano m.in., że "... nieruchomość zagospodarowana jest zgodnie z przeznaczeniem na cele składu i bazy budowlanej. Na zapleczu budynku posadowiono halę magazynowo-produkcyjną (w trakcie budowy) z przeznaczeniem na produkcję elementów konstrukcji stalowych. Wyodrębnione zostały również części placu na składowanie piasku i żwiru oraz odpady szkła...". W związku z poczynionymi w trakcie oględzin ustaleniami, organ I instancji wystąpił do Korporacji pismem z dnia [...]r. o udzielenie w trybie pilnym wyjaśnień oraz dostarczenie kopii dokumentów: 1) czy użytkownik występował do Prezydenta Miasta w trybie art. 43 ust. 2 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami o wyrażenie zgody na budowę hali magazynowo-produkcyjnej oraz czy obiekt został wzniesiony zgodnie z przepisami Prawa budowlanego, 2) czy Korporacja zawarła (bez zawiadomienia bądź zgody organu nadzorującego) jakiekolwiek umowy najmu, dzierżawy albo użyczenia części omawianej nieruchomości. Pismo to zostało odebrane przez stronę w dniu [...]r. W ślad za opisanym wyżej pismem, organ I instancji ponownie wezwał Korporację do udzielenia wyjaśnień i odpowiedzi (pismo z dnia [...]r.) Powyższe pisma pozostały bez odpowiedzi. Organ I instancji pismem z dnia [...]r. zawiadomił Korporację o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wygaśnięcia prawa użytkowania nieruchomości położonej w [...]). Natomiast Korporacja, pismem z dnia [....]r. zwróciła się do organu I instancji o wstrzymanie postępowania, nie podając motywów swojego wniosku. Kolejnym pismem, z dnia [...]r., Korporacja poinformowała organ I instancji o tym, że wystąpiła do komornika o odzyskanie należności..." w wysokości około [...]zł zaznaczając, że w razie jej odzyskania w całości przekaże Urzędowi Miasta, zaś nadwyżkę potraktuje jako nadpłatę na przyszłe lata. Odnosząc się do pozwolenia na budowę hali wskazała, iż sprawa ta "... jest zawieszona przez Wojewódzki Nadzór Budowlany i przekazana do ponownego rozpatrzenia." W aktach znajduje się nadto pismo Korporacji z dnia [....]r., w którym zwraca się ona do organu I instancji z prośbą o umorzenie zaległości wraz z odsetkami w opłacie za użytkowanie gruntu, uzasadniając swą prośbę trudną sytuacją finansową członków Korporacji Nie zgadzając się z ww. decyzją Prezydenta Miasta, Spółdzielcza Korporacja złożyła odwołanie. Zarzucając kwestionowanej decyzji naruszenie art. 7, 8, 9, 128, 136, 156 K.p.a. wniosła o jej uchylenie w całości. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że aktualnie liczy 16 członków oraz 6 kandydatów na członka z których każdy jako zakład produkcyjno-usługowy zatrudnia średnio ok. 6 pracowników, co w sumie daje 132 osoby. Na terenie Korporacji działalność gospodarczą obecnie prowadzi 7 zakładów. Pozostali członkowie mają do dyspozycji ok. 350 m2 placu i 200 m2 pomieszczeń magazynowo-warsztatowych. W dniu [...]r. Urząd Miejski Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami oddał Korporacji w użytkowanie grunt państwowy w obrębie [...]stanowiący działkę nr [...]m2 położony w [...]. Przy czym skarżąca dodała, że Urząd Miejski powołując się na rozporządzenie Rady Ministrów tłumaczył, że użytkowanie jest tym samym co użytkowanie wieczyste. W dniu [...]r. skarżąca wystąpiła do Urzędu Miasta o uwłaszczenie gruntu przy ul. [...]. W odpowiedzi otrzymała informację, że jej roszczenia wynikające z art. 2c ustawy o gospodarce gruntami wygasły z dniem 31 grudnia 1995 r., co dla skarżącej jest niezrozumiałe, skoro jej pismo jest z dnia [...]r., a ustawa wygasła z dniem 31 grudnia 1995 r. Ponadto ustawa z 1997 r. o gospodarce nieruchomościami umożliwia wszystkim podmiotom, które w grudniu 1990 i styczniu 1998 r. były posiadaczami samoistnymi nieruchomości Skarbu Państwa, możliwość nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu. Dodatkowo Korporacja kilkakrotnie zwracała się do Urzędu Miasta o umorzenie zaległości w opłatach za użytkowanie gruntu. Odnośnie hali produkcyjno-magazynowej, Korporacja stwierdziła, że w decyzji z dnia [...]r. nie ma zakazu budowy na tym terenie hali, czy tez wynajmu pomieszczeń swoim członkom. Budowę hali zaproponowano jednemu z członków – B. J., który wyraził na to zgodę. Decyzja o rozbiórce hali magazynowej wydana przez PINB jest nieaktualna, ponieważ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił ją w dniu [...]r. Korporacja uzyskała zgodę na dokończenie hali i aktualnie jest na etapie przekazania jej do użytkowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 46 ust. 2 pkt 1 i 2 w związku z art. 210 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W motywach wydanego rozstrzygnięcia Kolegium podniosło, że zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 46 ust. 2 pkt 1 i 2 w zw. z art. 210 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z treścią art. 210 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, do użytkowania ustanowionego w drodze decyzji przed dniem 1 stycznia 1998 r. stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące trwałego zarządu. Z kolei w myśl art. 46 ust. 2 pkt 1 i 2 powołanej ustawy, właściwy organ może z urzędu wydać decyzję o wygaśnięciu trwałego zarządu w odniesieniu do nieruchomości lub jej części w razie stwierdzenia, że nieruchomość nie została zagospodarowana zgodnie z decyzją o ustanowieniu trwałego zarządu; jednostka organizacyjna nie zawiadomiła właściwego organu o oddaniu nieruchomości lub jej części w najem, dzierżawę albo o użyczeniu lub nie uzyskała zgody, o której mowa w art. 43 ust. 2 pkt 3,czyli zgody organu nadzorującego. Poza sporem pozostaje fakt, że na rzecz Spółdzielczej Korporacji (dawnej Wielobranżowej Spółdzielni Rzemieślniczej) zostało decyzją administracyjną z dnia [...]r. ustanowione użytkowanie nieruchomości położonej w [...]. W tym stanie prawnym i faktycznym zastosowanie w sprawie przepisu art. 210 ust. 3 powołanej ustawy nie budzi wątpliwości Organ I instancji, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, zgromadził i omówił materiał dowodowy stanowiący podstawę wydania zaskarżonej decyzji, jak również wykonał zalecenia Kolegium zawarte w decyzji z dnia [...]r. Ponadto Kolegium podkreśliło, iż zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2007 r. (sygn. akt I OSK 1502/06), sam fakt zawarcia umowy najmu, dzierżawy czy użytkowania nieruchomości nie stanowi podstawy do wydania decyzji o wygaśnięciu użytkowania w rozumieniu art. 210 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jeżeli jednak użytkownik nie zawiadomi o takiej umowie albo uprzednio nie uzyska na nią zgody, organ może wydać decyzję o wygaśnięciu. Naruszenie art. 43 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami pozostaje aktualne także w przypadku zmiany treści umów przez użytkownika. Art. 46 ust. 2 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami zawiera bowiem swoistą sankcję za nieprzestrzeganie podstawowych obowiązków związanych z użytkowaniem. Organ administracji wydając decyzję o wygaśnięciu użytkowania - w przypadku naruszenia obowiązków o jakich mowa w art. 43 ust. 2 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami - powinien wykazać, że zawarcie umów wyłącza lub co najmniej znacząco ogranicza na niej działalność użytkownika, dla realizacji jakiej nieruchomość została mu oddana (art. 43 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 45 ust. 2 pkt 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Należy mieć na względzie, że nieruchomość stanowiąca majątek publiczny nie może być wykorzystywana w sposób dowolny. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że S.K. zawierając z F.H.U. umowę dzierżawy nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku zawiadomienia właściwego organu o tej umowie, czym naruszyła dyspozycję art. 43 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stwierdzenie naruszenia wskazanego przepisu daje zaś właściwemu organowi możliwość wydania z urzędu decyzji o wygaśnięciu trwałego zarządu w odniesieniu do nieruchomości, zaś podstawą wydania takiej decyzji jest przepis art. 46 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy. Taka sytuacja jest w rozpoznawanej sprawie. Z akt postępowania bezsprzecznie wynika, że S.K. nie uzyskała zgody Prezydenta Miasta jako organu właściwego na zawarcie umowy dzierżawy. Spełniona zatem została przesłanka warunkująca wydanie decyzji o wygaśnięciu prawa użytkowania nieruchomości gruntowej. Organ I instancji wywiódł przy tym, że zawarcie wskazanej wyżej umowy dzierżawy spowodowało, iż część nieruchomości przestała być wykorzystywana w celu prowadzenia działalności przez użytkownika, tj. Spółdzielczą Korporację, co w konsekwencji znacząco ogranicza działalność użytkownika na tej nieruchomości w celu realizacji zamierzeń, na jakie nieruchomość została oddana. Zawarcie umowy dzierżawy w ocenie organu I instancji oznacza czasowe przeniesienie podstawowego uprawnienia użytkownika: S.K. na inny podmiot: F.H.U... To zaś w konsekwencji powoduje naruszenie istoty użytkowania jako prawa związanego z osobą użytkownika określonego w decyzji o oddaniu gruntu w użytkowanie. Kolegium w całości podzieliło wywody organu I instancji uznając tym samym, że w rozpoznawanej sprawie zaszły ustawowo określone przesłanki dające podstawę do wygaśnięcia prawa użytkowania nieruchomości ustanowionego na rzecz S.K. z siedzibą w [...]. Oceniając natomiast wskazane przez Korporację podstawy wniesienia odwołania od zaskarżonej decyzji Kolegium doszło do przekonania, że w istocie z naruszeniem przepisów art. 7, 8 i 9 K.P.A. nie mamy do czynienia. W ocenie Kolegium żadna z powyższych zasad ogólnych zawarta w ww. przepisach nie została przez organ I instancji w toku postępowania naruszona. Organ podejmował wszelkie kroki niezbędne do rzetelnego wyjaśnienia sprawy, informując przy tym stronę o podejmowanych przez siebie czynnościach a także zapewniając stronie czynny udział w każdym stadium postępowania. Równie istotne jest to, że organ podjął dwukrotnie próbę wyjaśnienia wzajemnych relacji pomiędzy członkami S.K., a podmiotami prowadzącymi działalność gospodarczą na terenie położonym w [...], chcąc w ten sposób wykonać zalecenia Kolegium zawarte w decyzji z dnia [...]r. W tym celu dwukrotnie wzywał stronę do udzielenia wyjaśnień i przesłania niezbędnych dokumentów, jednakże strona wezwaniom organu nie uczyniła zadość. Całkowicie natomiast niemożliwe jest w ocenie Kolegium ustalenie, jakimi to działaniami organ I instancji podważył zaufanie strony do władzy publicznej, ponieważ Prezydent Miasta starał się uczynić wszystko, aby sprawę wszechstronnie i wnikliwie wyjaśnić. Strona w podstawie odwołania wskazała także przepis art. 136 K.p.a., jednakże nie podała, przeprowadzenia jakiego dodatkowego postępowania żąda w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. Twierdzenia skarżącej, iż nieprawdą, jest jakoby nie płaciła podatku od nieruchomości nie znajdują poparcia w zgromadzonym materiale dowodowym - wprost przeciwnie, jego analiza prowadzi do wniosku, że Korporacja posiada spore zaległości. Na zakończenie Kolegium podniosło, iż art. 156 K.p.a., wskazany przez stronę jako jeden z przepisów stanowiących przesłankę wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji, nie znajduje w sprawie zastosowania z dwóch powodów. Po pierwsze przepis ten dotyczy stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej z którą w rozpatrywanej sprawie nie mamy do czynienia. Po drugie zaś strona, wskazując przepis art. 156 K.p.a., powinna wprost podać, z jaką ewentualnie przesłanką (bądź przesłankami) stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej mamy do czynienia. Przesłanki takiej strona nie wskazała. Odnośnie złożonego przez skarżącą w dniu [...]r. wniosku o uwłaszczenie gruntu i odpowiedzi, że jej roszczenia wygasły z dniem [...]r. (data wygaśnięcia ustawy) organ podał, że każda sprawa administracyjna rozpatrywana jest na podstawie przepisów obowiązujących w dacie orzekania przez właściwy organ. Jeżeli zatem w dniu rozpatrywania sprawy dany akt prawny przestał obowiązywać, to oczywiste jest, że organ nie może na jego podstawie orzekać. Nie decyduje przy tym data sporządzenia pisma przez stronę, lecz data orzekania. Jako datę sporządzenia pisma wskazano dzień [...]r. Powołana przez stronę odpowiedź sporządzona została w dniu [...]r. W tych okolicznościach stwierdzić należy, iż odejmując dni ustawowo wolne od pracy organ odpowiedział na żądanie strony w terminie krótszym, niż 10 dni, czym w żaden sposób nie naruszył obowiązującego prawa. Utrata mocy obowiązującej aktu prawnego jest zaś niezależna od organu orzekającego w sprawie, który na taki stan rzeczy nie ma najmniejszego wpływu, obowiązany jest zaś orzekać na podstawie prawa, które w dniu orzekania obowiązuje. Prawidłowo więc udzielona została odpowiedź, iż sprawa nie może być rozpatrzona w oparciu o nieobowiązujące przepisy prawa materialnego. Kolegium nie podziela też stanowiska Korporacji, w myśl którego przedmiotowa nieruchomość stanowi jej własność. Nieruchomość oddana została w użytkowanie, które jest ograniczonym prawem rzeczowym. O żadnej więc własności mowy być nie może, zaś twierdzenia Korporacji w tym zakresie są pozbawione jakichkolwiek podstaw prawnych. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Spółdzielcza Korporacja ponownie przedstawiła stan faktyczny przedmiotowej sprawy i wniosła o uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Korporacja podkreśliła, że Prezydent wydając decyzję negatywną dla niej naruszył art. 7, 8 i 9, 128, 136, 156 K.p.a., a decyzja spowoduje zwiększenie bezrobocia. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny u z n a ł, co następuje: Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji prowadzona na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 j.t.) doprowadziła do stwierdzenia, że skarga jest niezasadna. Organy administracji zastosowały prawidłowe przepisy prawa materialnego i nie naruszyły przepisów procedury administracyjnej przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy. W myśl art. 210 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2010r. Nr 102, poz.651 ze zm.), zwanej dalej ustawą, grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w użytkowaniu osób prawnych lub jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej oraz znajdujące się na tych gruntach budynki, inne urządzenia i lokale pozostają nadal w użytkowaniu tych osób i jednostek. Do użytkowania ustanowionego w drodze decyzji przed dniem 1 stycznia 1998 r. stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące trwałego zarządu. Trwały zarząd jest formą prawną władania nieruchomością przez jednostkę organizacyjną. W treści tego prawa mieści się uprawnienie do korzystania z nieruchomości, a w szczególności także do oddania jej (lub jej części) w najem, dzierżawę albo użyczenie na czas nie dłuższy niż czas, na który został ustanowiony trwały zarząd, z równoczesnym zawiadomieniem właściwego organu i organu nadzorującego, jeżeli umowa jest zawierana na okres do 3 lat lub za zgodą tych organów, jeżeli umowa jest zawierana na okres powyżej 3 lat (art. 43 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy). Trwały zarząd wygasa z upływem okresu, na który został ustanowiony albo na skutek wydania decyzji właściwego organu o jego wygaśnięciu (art. 46 ust.1 ustawy). Decyzja taka może być wydana w odniesieniu do nieruchomości lub jej części w razie stwierdzenia m.in. że jednostka organizacyjna nie zawiadomiła właściwego organu o oddaniu nieruchomości lub jej części w najem, dzierżawę albo o użyczeniu lub nie uzyskała zgody, o której mowa w art. 43 ust. 2 pkt 3 ustawy. Korzystanie z nieruchomości w sposób wykraczający poza wyznaczony dla nieruchomości zakres lub niezgodnie z przeznaczeniem zostało przez ustawodawcę usankcjonowane prawem właściwego organu do wydania decyzji o wygaśnięciu prawa użytkowania. Właściwy w przedmiotowej sprawie był Prezydent czyli organ wykonawczy gminy. Uprawnieniom właściciela (Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego) odpowiadają obowiązki użytkownika nieruchomości do korzystania z nieruchomości w celu prowadzenia działalności należącej do zakresu jej działania (art. 43 ust. 2 pkt 1 ustawy), uzyskanie zgody na wprowadzenie zmian budowlanych (art. 43 ust. 2 pkt 2 ustawy), a także zawiadomienie o oddaniu nieruchomości lub jej części w najem, dzierżawę lub użyczenie osobie trzeciej albo uzyskania zgody, jeżeli umowa jest zawierana na okres powyżej 3 lat (art. 43 ust. 2 pkt 3 ustawy). Sam fakt zawarcia umowy najmu, dzierżawy czy użytkowania nieruchomości nie stanowi podstawy do wydania decyzji o wygaśnięciu użytkowania. Jeżeli jednak użytkownik nie zawiadomi o takiej umowie albo uprzednio nie uzyska na nią zgody, organ może wydać decyzję o wygaśnięciu użytkowania. Jest okolicznością bezsporną, że Spółdzielcza Korporacja nie uzyskała zgody organu zawierając umowę na okres powyżej 3 lat (na 30 lat) z F.H.U., co stanowi naruszenie art. 43 ust. 2 pkt 3 ustawy. Zdaniem Sądu Prezydent prawidłowo uzasadnił, że zawarcie ww. umowy co najmniej znacząco ograniczyło działalność użytkownika na przedmiotowej nieruchomości, dla realizacji celów na jakie nieruchomość została mu oddana. Sąd podziela wyrażone w wyroku z 8 listopada 2007 r. stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt OSK 1502/06), iż nieruchomość stanowiąca majątek publiczny nie może być wykorzystana w sposób dowolny. Organ zwrócił też trafnie uwagę, na to, że zawarcie umowy na korzystanie z nieruchomości w formie dzierżawy, na okres 30 lat oznaczało czasowe przeniesienie podstawowego uprawnienia użytkownika Spółdzielczej Korporacji na F.H.U.. Sąd podkreśla, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze odniosło się do wszystkich zarzutów odwołania i obszernie uzasadniło swoje stanowisko. Sąd nie zajął stanowiska w sprawie wniosków o uwłaszczenie skarżącej Spółdzielni oraz niezapłaconych opłat rocznych z tytułu użytkowania nieruchomości, gdyż zagadnienia te nie są przedmiotem niniejszego postępowania. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd nie dostrzegł naruszenia wymienionych art. 7, 8 i 9 K.p.a. Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący, a ustalony stan faktyczny nie budzi wątpliwości. Stronie zapewniono też czynny udział w postępowaniu. Jakkolwiek skarżąca nie uzasadniła na czym polegało naruszenie przepisu art. 128, 136 i 156 K.p.a., to Sąd nie dopatrzył się aby decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa. Nie zaistniała też potrzeba przeprowadzenia uzupełniającego postępowania przez organ II instancji. Trudno też przyjąć zdaniem Sądu, aby istniał związek przyczynowy między decyzją o wygaszeniu użytkowania, a wzrostem bezrobocia. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło