II FZ 1074/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący : sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 maja 2014 r. sygn. akt I SA/Gd 626/12 w przedmiocie oddalenia wniosku o zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej w G. na rzecz strony skarżącej kosztów poniesionej opłaty kancelaryjnej w sprawie ze skargi M. F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 26 kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 21 maja 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniosek M. F. o zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej w G. na rzecz strony skarżącej kosztów poniesionej opłaty kancelaryjnej. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 29 października 2012 r., sygn. akt I SA/Gd 626/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 26 kwietnia 2012 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. i zasądził od organu administracji na rzecz strony skarżącej kwotę 2.932 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Odpisy wyroku wraz z uzasadnieniem, zgodnie z treścią przepisu art. 142 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; zwana dalej "p.p.s.a."), zostały wysłane stronom postępowania i prawidłowo doręczone. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 472/13 oddalił skargę kasacyjną Dyrektora Izby Skarbowej w G. na ten wyrok. Pismem z dnia 25 kwietnia 2014 r. pełnomocnik skarżącego wystąpił do Sądu I instancji z wnioskiem o stwierdzenie prawomocności wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 października 2012 r., sygn. akt I SA/Gd 626/12, uiszczając opłatę kancelaryjną w kwocie 10 zł. W piśmie tym wniesiono również o zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej w G. na rzecz skarżącego zwrotu kosztów tej opłaty kancelaryjnej, gdyż organ odwoławczy wezwany do spełnienia świadczenia, tj. do zapłaty kosztów postępowania w terminie 14 dni, nie zareagował na wezwanie w żaden sposób. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że opisane powyżej orzeczenie tego Sądu jest prawomocne od dnia 21 lutego 2014 r. Sąd I instancji oceniając złożony przez skarżącego wniosek uznał, iż był on nieuzasadniony i jako taki podlegał oddaleniu, zwracając uwagę na treść art. 234 p.p.s.a. oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192; dalej zwane: "Rozporządzenie"). WSA w Gdańsku podkreślił, że dokonywanie określonej czynności procesowej może wiązać się z obowiązkiem poniesienia związanych z tym kosztów. W art. 199 p.p.s.a. została określona podstawowa reguła ponoszenia kosztów postępowania, wg której koszty postępowania obciążają stronę w zakresie, w jakim są one związane z jej udziałem w sprawie, z tym jednak zastrzeżeniem, że koszty postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym ponosi strona przegrywająca sprawę przed tym sądem, inaczej niż w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. W postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym zostało wyłączone stosowanie zasady odpowiedzialności za wynik postępowania, co oznacza, że zwrot kosztów postępowania może nastąpić jedynie na rzecz skarżącego i tylko w sytuacji, gdy skarga została uwzględniona - art. 200 p.p.s.a., lub też gdy zachodzi sytuacja, o jakiej mowa w art. 201 p.p.s.a. Sąd I instancji zauważył, że skoro orzeczenie uprawomocnia się z mocy samego prawa, to postanowienie o stwierdzeniu prawomocności ma wyłącznie cechy deklaratoryjne. Zakres kosztów niezbędnych określa art. 205 p.p.s.a. Niezbędność oraz celowość kosztów postępowania podlega ocenie Sądu i jest uwarunkowana konkretnymi okolicznościami sprawy. W ocenie Sądu pierwszej instancji, poniesione przez stronę skarżącą koszty nie były związane z czynnością celową z punktu widzenia dochodzenia przez skarżącego jego praw do uruchomienia kontroli legalności zaskarżonego aktu lub czynności albo braku działania organu. Pismem z dnia 30 maja 2014 r. Skarżący wniósł zażalenie, którym zaskarżył w całości postanowienie Sądu I instancji i wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucił w nim naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i art. 212 § 1 p.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu wniosku o zasądzenie do Dyrektora Izby Skarbowej w G. na rzecz skarżącego zwrotu kosztów poniesionej opłaty skarbowej, - art. 225 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na zaniechaniu zwrotu skarżącemu kwoty 10 zł z tytułu nadmiernie uiszczonej opłaty kancelaryjnej. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że Dyrektor Izby Skarbowej w G. powinien być obciążony obowiązkiem zwrotu kosztów opłaty kancelaryjnej ponieważ organ wezwany do spełnienia świadczenia, tj. zapłaty kosztów postępowania nie zareagował na wezwanie. Skarżący podniósł, że w wyniku braku reakcji organu na wezwania do zapłaty wszczął procedurę mającą na celu nadanie klauzul wykonalności wyrokom. W tym celu złożył wniosek o stwierdzenie ich prawomocności, gdyż skarżący zobligowany był załączyć do każdego z wniosków o nadanie klauzuli wykonalności wyrok WSA zaopatrzony w stwierdzenie prawomocności. W konsekwencji zdaniem skarżącego jedynym powodem uiszczenia opłaty kancelaryjnej było niewykonanie wyroku przez organ podatkowy. Skoro Dyrektor Izby Skarbowej pozostawał w zwłoce w zapłacie kosztów i nie reagował na wezwania skarżącego, to powinien być obciążony wszystkimi kosztami z tym związanymi, w tym opłatą kancelaryjną od wniosku o stwierdzenie prawomocności wyroku. W odpowiedzi na zażalenie Dyrektor Izby Skarbowej w G. wniósł o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem zaprezentowanym przez Skarżącego w zażaleniu. Przede wszystkim należy wskazać na zasadę ogólną wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą to na stronach ciąży obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 p.p.s.a.). Jest to taka sama zasada, jaka obowiązuje w cywilnym postępowaniu nieprocesowym (art. 520 § 2 k.p.c.). Zgodnie z nią każdą stronę obciążają poniesione przez nią koszty postępowania związane z jej udziałem w postępowaniu, bez prawa domagania się zwrotu tych kosztów od innej strony (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie z dnia 4 lutego 2008 r. w sprawie I OPS 4/07, publ. ONSAiWSA 2008/2/23). Na zasadzie wyjątku od tej reguły sformułowany został przepis art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Stosownie do art. 205 § 1 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Pojęcie kosztów postępowania obejmuje koszty sądowe, czyli opłaty sądowe oraz zwrot wydatków. Opłatami sądowymi w rozumieniu art. 212 § 1 p.p.s.a. są wpis oraz opłata kancelaryjna. Jednakże niezbędność oraz celowość kosztów postępowania podlega ocenie sądu i jest uwarunkowana konkretnymi okolicznościami sprawy. Sąd powinien rozważyć, czy poniesione koszty związane były z czynnością celową z punktu widzenia dochodzenia przez skarżącego jego praw do uruchomienia kontroli legalności zaskarżonego aktu lub czynności albo braku działania organu. Wyjątek zatem przewidujący odpowiedzialność za wynik sprawy z art. 200 p.p.s.a. związany jest z kontrolą legalności zaskarżonego aktu, a nie z wszystkimi czynnościami i działaniami podejmowanymi przez strony postępowania sadowoadministracyjnego. Wniosek Skarżącego o stwierdzenie prawomocności nie jest czynnością związaną z dochodzeniem przez stronę praw związanych z kontrolą administracji publicznej, o czym stanowi art. 3 § 1 p.p.s.a. Opłata pobierana w trybie art. 234 § 1 p.p.s.a. związana jest jak podaje sama strona z koniecznością dochodzenia zasądzonych wyrokiem kosztów postępowania, a nie z kontrolą legalności decyzji administracyjnej. Za takim stanowiskiem przemawia także systematyka ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie bowiem do zasady ogólnej z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wyjątek przewiduje art. 200 p.p.s.a. zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W świetle natomiast art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204. Cezurę czasową w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji obowiązywania zasady odpowiedzialności za wynik sprawy z art. 200 p.p.s.a. wyznacza zatem orzeczenie uwzględniające skargę lub umarzające postępowanie, w przypadku skorzystania przez organ z trybu autokontroli (art. 54 § 3 p.p.s.a.) lub po przeprowadzeniu postępowania mediacyjnego ( art. 118 § 2 p.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie Sąd I instancji wyrokiem z dnia 29 października 2012 r., czyli orzeczeniem uwzględniającym skargę po myśli art. 209 p.p.s.a., zasądził od organu administracji na rzecz strony skarżącej kwotę 2.932 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, tym samym wypełnił dyspozycję art. 200 w związku z art. 209 p.p.s.a. W konsekwencji zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wystąpienie z wnioskiem o stwierdzenie prawomocności wyroku powinno być rozpatrywane w kontekście zasady z art. 199 p.p.s.a. W rezultacie słusznie Sąd I instancji uznał, że to skarżący na podstawie art. 234 § 1 p.p.s.a. w związku z § 1 ust. 1 Rozporządzenia zobowiązany był do zapłaty opłaty kancelaryjnej w kwocie 10 zł za stwierdzenie prawomocności orzeczenia. Biorąc pod uwagę powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.